АМДИ БАЈРАМ УПАТИ ПОРАКА ПО ПОВОД СВЕТСКИОТ ДЕН НА РОМСКИОТ ЈАЗИК

Почитувани припадници на ромскиот народ,

 

Дозволете ми на почетокот најнапред да си го честитаме светскиот ден на ромскиот јазик и да посакам уште долго и вечно да живее нашиот јазик кој како аманет е оставен од нашите предци и пренесен преку генерации.

Ромскиот јазик е важен индикатор за припадноста кон ромската заедница а неговата употреба треба да се заснова врз принципот на самопределоноста и чувството за идентитет. Во светот каде популаризацијата и асимилацијата длабоко навлезе во севкупното општество, ромската заедница е најмногу погодена од процесите на глобализацијата поради немањето на сопствена територија и институции кои ќе го негуваат идентитетот. Демократските општества отсекогаш посакувале да создадат кохезија и меѓукултура и интеркултура но сепак глобализацијата во која се наоѓаат Ромите, доведува до губење на традиционалните и културните вредности што се основна одлика на идентитет на секој народ.

Единствено, што сеуште опстојува е јазикот кој и понатаму останува важен фактор при идентификација и припадност кон одреден народ.

Ромскиот јазик (изворно: rromani ćhib), е мајчиниот јазик на Ромите и потекнува од старо индискиот јазик Санскрит. Иако во различни земји, различно се зборува мајчиниот јазик, сепак останува основата на јазичната морфологија и фонетика. Сеуште во одредени групи во Франција (Кале, Manush), во Германија (Синти), Македонија (Roma), може да се најдат во употреба зборовите и речениците: “Sar san phrala“ (Како си брате), “So keres“ (Што правиш), chaj(y), chavo, jekh(yekh), duj, … (девојка, дете, еден, два …..).

Јазикот како основно средство за разбирање, а во нашиот случај, и основен елемент за себе идентификација, неопходно е и понатаму да продолжи континуирано да се употребува во сите сфери во општеството. За жал, употребата на ромскиот јазик во образованието и понатаму останува горчливо прашање кој треба да се реши, но за ова неопходна е консолидација на сите засегнати страни како од политички аспект така и од страна на невладиниот сектор но важен и пресуден аспект е образовниот кадар на Роми наставници. Верувам дека периодот што следи, заедно ќе го афирмираме ова прашање на највисоко ниво а приоритет ќе биде отворање на катедра на ромски јазик.

На крај, дозволете да завршам со реченицата: “Индивидуалните сили не се помоќни од народот“ Неопходна консолидација и заедништво со цел решавање на сите прашања поврзани со нашата заедница во Северна Македонија.

ЧЕСТИТ НЕКА Е СВЕТСКИОТ ДЕН НА РОМСКИОТ ЈАЗИК, 5 НОЕМВРИ

Пратеник во Собранието на Република Северна Македонија

Г-дин АМДИ БАЈРАМ

 

”””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””’

 

Sajdime prepurtune ko romano džijani,

Mukhen ko šuru, majnaglal te bahtakerav o maškardžijanesko dive e romane čhibjako thaj te kamav panda lungo thaj savaxtutneste te dživdinel Amari čhib savi so si amaneti taro amare dada thaj čhib savi so si vakerdi kustikendar.

I Romani čhib si importanto indikatori baš preperutnipe ki romani khedin a lakoro istemalkeribe zaruri si te ovel telal ko principija baš korkoripreperutnipe thaj hemibe bašo identiteti. Ko sumnal kote i popilarizacija thaj i asimilacija horeste khuvgja ko sasoutno dživdipe, i romani khedin si majbuteder astardi taro procesija tari globalizacija sebepi o nanipe plesutni teritorija thaj institucije save ka arakhen amaro identiteti. O demokratikane sasoutnipa sakana mangle te keren kohezija, interkultura thaj maškarkultura, numaj i globalizacija kote so arakhljovena thaj o Roma, angja dži ko hasarripe e tradicijake thaj e kulturnikane barvalipnaske sakone džijaneske. Palem, odova so ačhola thaj majodori si i čhib savi thaj majodori ačhovela importantno faktori ki identifikacija.

I čhib sar fundamenti baš haljovipe, a ki amari čipota, thaj fundavno elementi baš identifikacija, zaruri si thaj majodori te kontinuirinelpe te lafikerelpe ko sa o svere taro sasoutnipa. Bezehaske, o istemalkeribe e romane čhibjake ki edukacija thaj majodori ačhovela kerko pučibe savo valjani te anolpe leske decizija, numa baš odova zaruri si konsolidalija taro sa o riga. Politikano aspekti, biradžakere organizacije numa thaj o romano sikljovibasko kadar. Pakjava kaj ko vakti so avela, barabarutne ka afirmirina akava pučibe ko majučo nivelo a prioritei ka ovel te phravelpe katedra ki romani čhib.

Ko agor, ka agorkerav jeke lafea: O indivudualna takatija nane majbare taro džijani.Zaruri si konsolidacija thaj barabarutnipe resarinaja te čhinavenpe sa o kerke pušiba romane ki Utarali Makedonija.

BAHTALO, LUNGO THAJ SAVAHTUTNO MAŠKAR DŽIJANESKO DIVE E ROMENGO, 5 NOVEMBRO

 Deputati ko khedipaskoro kher ki Utarali Makedonija

Rajo AMDI BAJRAM

 


Bašo Amenge


Grupa taro terne Roma intelektualcija, novinarija, web dizajnerija, tehničarija, montažerija thaj javer personali savo so isilen baro iskustvo ki piri buti rodingje te keren nesto nevo ko mediumsko internet than ki Makedonija. Palo beshiba ko sostanok taro timi taro 24vakti.mk angjape decija kaj ko akava momenti falinela jek romano web tv portali savo ka nudinel pravilno, kvalitetno, informacija baši o Roma. Adaleske formiringape o www.24vakti.mk ko adava sostanok čivgjem akala celija thaj pričine soske te formirina o jekutno romano web tv portali 24vakti.mk

24Vakti © Copyright 2015 – 2019, Sa o nijamija si protektirime