Sali MemedAugust 21, 2019
Bijava-.jpg

4min479

Dikindoj i aktuleno situacija ko akava momenti ki Utarali Makedonija kote so  ki bukvalno gnd nadzanelape koj hala a koj piela jek purani anegdota, o Roma sar minoriteti ja sa etnikum leske sa jek.

Bijava veke ki agorutni faza o majbarvale bijava sar so vakerena o Roma akava bersh nakle o nasvalipe truja i Shutka sar rezidencija prestish  bashi pendzarde bare bijava save so kerena sar thaj barvale ko akava momenti o trend barilo ko javera dizja kote so dzivdinena o Roma. Barem trujal socijalna mreže  diklem kaj i situacija sar dzala sakova bersh isijamen pobarvale bijava neve inovacijencar ko samoto organiziribe adaleja hem pobut love hardzime bashi leskoro keriba.

Ko naklo periodi ki Shutka sa mulo sar biznis ko nakle 2 masek samo o biznis trujal o bijava cutinela sine ( muzika, restoranti, svedska masa, koktelija, shisha bar, shalvare, frizeraj, kozmetika, zlato, sheja, odelija itn).

Ko akava momenti puchava man kaj amen sijem normanla sar Roma i me sebepi akala bukja spored amare procenke pobuter mansuhencar iki akaja tema Bijava proceningjem kaj negde ko 2 masek kompletno bijaveske troshinenape ki Shutka ko Skopje samo 2, 5 milioni evra.

Akana nae te zamarinav tumen soske doboka but, ako  nae agjar pa besen ako sijen tar shutka keren matematika ka diken kaj sa o bukja upre so gejngjum bashi o bijav ka diken kaj ka aven ki akaja fantastichn broja taro ardzime love ko 2, 5 milionija evrija na denarija.

Koga ka dika kobor taro akala love si dende bashi opshtstvo ja odanochime ka dika soske i komuna Shuto Oriazari si jek taro majchorole komune ko Skopje.

Ko dujto aspekti bashi situacija ako taro akala love barem 10% te denpe kori o danok sar te na navlezinava paushal , fiskalno, itn forme taro platiba ka perelpe o budzet hem tari diz Skopje hem tari komuna Shuto Orizari hem taro Gavermentoskiri kasa koleste posle polokeste ka shaj rodaja nesave infrastrukturna promene ki komuna Shuto Orizari.

Kote so ka sikava kaj i amen sijem kotor taro Opshtestvo hem pridonesinaja ko leskoro razviba adaleja so pokinaka danok kori i them hem akana rodaja te iranelpe amenge sar okolenge soj normanlo kerdi infrastrukturako lengere komune.

O svest mora te bajrol amen save so dzivdinaja akate ko akava volsebno than Shutka, nesar samo mangaja te ha cokolada a maro na mangaja. Okola bukja soj normanla kerajalen demek nae vrska. okola soj avrijal  taro kolossek prifatinalajel sar promena normanlo.

Akate baro udel isi hem e država hem e komuna hem i diz Skopje UJP, trudova inspekcija, itn tari javer rig o restorantija, muzicharija, swedska mase shalvare frizerija itn save so egyistirinena akatar bogami hem adava shukar mora i svest te bajrol lengiri kaj mora i ola te pridonesinen bahi poshukar tajsa ki amari komuna Shut Orizari.

 

 

Miro stavi

Sali Memed

 

 


Sali MemedAugust 16, 2019
-1280x1920.jpg

1min921

Сакам да им се заблагодарам на сите пријатели кои несобично ја следат визијата на мојата политика, кои остават чесен траг кон своите најблиски роднини, пријтели и комшии, на сите оние кои за овие 20 години се здобија со знаење, искуства, функции и на сите оние кои беа и се, се уште волонтери и ги застапуваат интерсите на успорениот развој на Ромски народ. Тие кои беа и останаа сплеткачи, дволични, болно љубоморни, завидливи ги оставам да бидат осудени од севишниот владетел на светот и ќе потонат во сопствена омраза оставајки искуство на новите генарции дека таквите штетници се отпадок на иднината на Ромскиот народ. На муслимански мунафици.

Им благодарам на граганите на Македонија кои ми дават несебечна подршка, симпатии и охрабрување на мојата визија:Ромскиот народ да постане еднаков мегу еднаквите.

Јас знам дека со постигнатите резулатате во однос на мојата функција, Градоначалник, Пратеник и Министер не сме се исцрпиле ниту сме се умориле. Ама знам дека покажавме дека умееме да се сносиме со државни високи функции дека сме сме присутни во секое маало во местата каде живее нашиот народ и дека имаме демократски слух за интегрирано македонско општество, дека сме зрела заедница во остварување на своето достоинство.

Да, целта ни беше дефинитивно да се инволвираме во најтешката задача а тоа е, да постанеме дел од локалната, законодавната и извршната власт со цел да се актуелизираат, решаваат и воздигнува Ромското прашање до степен на нивно решавање од внатре и одблиску.
Јас сум со полно срце согласен да продолжиме и понатаму нашата заедница да се движи напред. Заедно ке одиме напред бидејки ние не живееме песимистички, зошто нашиот пријател не е очајот, ние сме ромски семејства кои живееме за Ромскиоит сон, за гладните ромски стомаци и имаме единствена цел: да бидеме една заедница кои се борат против сиромаштијата, нееднаквиот и успорен уморен развој.

Ромски народ, не потсетува на нашиот преколнат пат, на патот од нашите пра дедовци кои поради тешките историски времиња и режими беа дури против животот нивен. Ова не смее да остане во наш заборав, туку секавање кон нашата историја и идеал на денешната генерација во надминување на сопствените себични и алчни ега во дестинација на коловозот кон иднината на еднаквите.

Денес драги пријатели, мораме да бидеме строго одговорни за генерациите кои мора да си го имаат животот достоинствен по принципите на демократијата и владеењето на правото. Овој пат можеме да го трасираме само консолидирано, храбро и со знаење. Тука не смееме да бидеме себични, знењето е моќ од севишниот. Болните умови ги повикувам да се контролираат према заповедта на нашиот семокен , он кој не следи сите нас, и од кого нема криенка.

Јас знам дека политичките кампањи некогаш знаат да бидат големи и мали, а некогаш и комични и сурови. Ова доликува на луге кои не го почитуваа својот народ, немаат познавања за она што значи да бидеш племенит за сопствениот народ и да ги воздигнеш до ниво на почит од сите други заедници. Партиите не служат за победа на своето его, туку за победа на интересите на сопствениот народ. Тогаш тоа нека го сторат надарените, вредните и умните.

Ние до сега имаме креирано политика за во Македонија која имаше за цел што поактивно и поквалитетно да го проценат Ромите својот глас. Ние сме тука се уште ранливи. Има жонглери кои се уште се подигруваат со најмокното демократско средства за интеграција во нашата држава. Ја користат сиромаштијата наша, не купуваат како зеленчук или овошје без да одговараат утре оти ни го купија гласот и достоинството.

Сега брака и сестри непоколеблив сум дека на Ромите им е преку глава од таквите трговци на ромски души. Ромите веке знаат дека владетел на демократија и иднината на нивните деца е нивниот глас.

Ние веке знаеме дека со мокта на гласот се потиснува сиромаштијата, дискриминацијата, нееднаквите услови за живот, невработерноста, делењето на буџетот, социјалните станови, инвестирањето во нашите маала, грижата за здравството, развојот на образованието, и се она што значи во политичка смисла на зборот интеграција.

Значи без правилна употрба на гласот нема ниту иднина ниту интегерација.
Затоа бидете сигурни дека од сега се почесто во сите Ваши домови ке се појави по некој наш волонтер секој ден пред вашите домови од врата до врата да ви ги пренесе вредностите на нашата програма, слушнете го Ве молам. Тоа е она што може политиката да го направи.

Тоа е многу важно. Тоа ке носи промени, промени кои ке бидат реални. Тие волонтери ке говорат за иднината на Шуто Оризари, за иднината сите места населени со Роми, за нашите деца кои ке имаат пристап во најдобрите училишта со најдобрите наставници, ке ве информираат за новиот бизнис пакет кое ке го градиме во нашата средина. Ке ви говорат како ке се ослободите од долгови, кредити, како да бидеме дарежливи со нашиот глас за мегусебна хармонија, ке ве охрабрат да ги образувате вашите деца да станат доктори, инжинери, научници, претприемачи, дипломати па дури и градоначалници, пратеници, министри. Тие нема да зборуваат за слеп оптимизам во вид на надеж.

ТИЕ има да ви говорат на јазикот на Алаховио пратеник кој е печат а сите пратеници, Мухамед елехи селам, за да ги отклучат вашите срце, да ја повлечат завесата од вашите срца, ушите Ваши со разумот да ја делат лагата од вистината. Така проклетието ке го потисниме со помош на милостивиот, сомилосен и семокен.

Понесен од овој занес, Јас длабоко верувам во сите Вас, зошто тоа многу пати сум го видел во Вас, верувам во Вашата дарежливост оти сме наследници од ист створител.

При крај на ова обракање, сакам да Ви бидам искрен. Ке бидеме спори, но ке имаме резулатати. Ке ни биде тешко но ке стигеме до целта и ке не паметат како херои. Понекогаш ке биде бурно но ке бидеме трпеливи.

Ве уверувам дека ке имаме напредок зашто ке имаме заедничка надеж, ке имаме макотрпна работа во градење на нашето пријателство зашто овој процес треба да иде напред.

Ајде, ајде ова задача е наша, дајте да го тргнеме од нашите рамења проклетие врз нас….Ајде да си даваме шанса кон нашиот милосен и сомилосен создавтел да бараме опрост за сите наши грешкии и гревови. ОН Е ДАРЕЖЛИВИОТ!

Молам поштедете ме од коментари.

Неждет Мустафа
Проф. по филозофија, политичар, романист, носител на иклучителни високи државни функции, Претседател на ОПЕР, мисионер на БАРОМ


Sali MemedAugust 14, 2019
Zaev-11-1-1280x720.jpg

8min326
Izjava taro Premieri Zaev” Peder ” Buten dukagja dikindoj o reakicje “BUT TANE BE O PRALJA HEM PEJNA ASAVKE”
➡️ Sar te asavki slobodija ko slobodno izrazuvanje sar so akana nasine nikad ki Mkd, koj sar mangela twitinela, status Ko Fb so navredi, so granica na krivicna itn.
Adava jek cekori baro anglal, za razlika taro BARO o najbaro te nahljovamen greshka) angleder bogami agjar te pisinen sine epten o telefonija ka zvoninena so zakani, pritisoci i sl.
➡️Nesar sa akala bukja ki them na ikerenama ko than mirno “Reket” -” Peder”- ” El Ceka” na sikavela kaj amenge o sloboda na izrazuvanje pre sloboda na govor delamen procesija anglal. Nasijem spremna amen asavko evrospko terk na zivot normanlo bukja te oen sekojdnevie.
Dali sijem sine angleder  palale ko bersha panle  adaptirime ko odova opshtestvo pa akana asavko nevo nachin na zivot nashti astaraja o redo.
Ili palem tari javer rig amen sijem dur taro Evrospko vrednostija nachina na razmilsuvanje ( Mislingjum ko balkancija sar narod na samo ko Roma )  hem nashti asatraja o kontekst taro nevo trend so delamen nesigurnost ko amaro avutnipe akate.
➡️ Nadzanava dali sium ko pravo ama dikindoj kaj sijem kaj dzaja i Evropa te paravla najshukar barem odori asavke terminija normanlo nazamarinela nikoj soske isilen veke prava. Plus akana priznato dete aktuelno te asatarle te shaj na smeninena sa pa te rova soske na kergjem.
 
➡️ Javer basi reakcija” PEDER” karakterna osobina spored o Premieri vazdingja galama povishe nego, sekova diveskiri diskriminacija , predrasuda , stereotipija , upri o Roma odova da poslino amnedar. Bukvalno sarine osudinge izjava taro intelektualcija dzi manusha save so nikad nashunge o lafi LGBT. A bashi romano prasanje ko odmor o ministerija o pratenikija itn 
– Dikava kaj dzi ko krajo taro Avgust but vazno ka ovel bashi nekobor cekorija tarI Mkd o pregovorija ko oktomvribashi Eu status, Vlada predvremena, ili tehnichka.
Tari okoja rig sar te o Romano prasanje panda ka adzol ko koncepti Ngo dela preporake zaklucokija ki Vlada akala naelen pare , vreme volja , mangin te realizirinen odola preporake bashi poshukar dzivdipe e romengoro ki Mkd .
– A bashi romani politika sar vakerena o dasa PRIKAZNA ZA SEBE..
 P.s
 
Naredna bersha bashi akava bidzuko trebno sarine te ova spremna sar institucije ama pred se o Roma mulsimanija save so taro nekobr razlogija chinena kurbani ( Pred se akala taro stranstvo) te arakelpe solucija, akava vishe na trpinelape posledna nekobor bersha ista pesna.
Akava generalno problemi plus taro adava so isijamen e Gunoeja ki Shutka akava kapako.
Mora o Knunija te vainen sekaske akate bizo razlika religija , etnikum , bidzuko, dzamija, crkva , Lgbt itn
samo agjar Redo ili sa vakerena mariba ki dzepa hem avaja ki godi ili metaforaja samo kamshik jek puti javera darana ( Dzanaja amende kaj akaja metoda palinela shaj uspejnela).
Miro stavi
Sali Memed

Sali MemedJuly 14, 2019
Nadir-Redzepi.jpg

1min381

Оваа изјава е дадена од страна на Enoch Powell    во 1977 година. Своевремено беше Британски политичар, филолог, лингвист и поет. Предлагам читателите на 24Вакти да побараат повеќе информации за него на интернет доколку ги интересира зошто ја искажа оваа мисла. Што е главната поента на оваа изјава?

Според авторот, секоја политичка кариера, доколку не е своеволно завршена на врвот на нејзиниот успех, завршува со неуспех бидејќи тоа е особина во самата природа на политичкиот натпревар. Во политиката, како и во секој друг занает, почнувате од некоја стартна основа, стремите кон врвот, можеби ќе стигнете на врвот за да еден ден се најдете на некое дно.

За разлика од занаетите и професиите, каде што акумулираното искуство и знаење се потврдува преку мудроста на мајсторството и разните титули, политичките функции на моќ се лабилни по карактер така да откако ќе стигнете на врвот одеднаш вашата цел се претвора во битка за што подолго опстанување, иако знаете дека таму (на врвот) нема место за двајца.

Прашањето е како ќе опстојувате и уште поважно како ќе се вратите на дното, дали според универзално прифатените нормативи и вредности, во кој ќе бидат запаметени вашето дело и интегритет, или пак ќе доживеете стрмоглаво брз пад, во кој луѓето ќе ве заборават како новогодишна елка.

Метафората за новогодишната елка има класична и донекаде симпифицирана порака – таа го краси нашиот дом со сите прикачени подароци и желби за една ноќ, за да после два-три дена ја фрлиме на улица или кантата за отпадок.

Со тој чин, елката оди во заборав а за следната новогодишна ноќ ќе си одбереме друга. Тука пред се мислам на природна елка која е искоренета од своето природно опкружување. Оние пак кои имаат вештачка елка, секако е дека ќе ја користат уште некоја година, се додека не им стане досадна или некорисна.

Предлагам секој читател да си направи листа на моќници кои го носеа бремето на јавните функции во државата од раните 90ти, истите ги трансформира во елки, да им даде големина, боја и рок на траење. Верувам дека користејќи ја оваа аналогија ќе добиете визуелна претстава за шумата од моќници, колку брзо растеле, созревале и овенале на политичката сцена на Македонија.

Кога сме кај сцената, мора да си признаеме дека на домашната сцена главни режисери и актери (народски кажано глумци) се нашите политичари. Политичката сцена, освен финансиските мотиви, нема правила и критериуми за тоа какви профили на луѓе (по професија и карактер) треба да играат на подиумот, така да ако се обидете да ги анализирате сите досегашни парламентарни и владини состави, ќе можете да направите свој заклучок за понудата и побарувачката на македонската политичка сцена, односно која улога ја играле, што направиле за публиката и која награда си ја земаа (да не кажам грабнаа) за себе.

Во таа комбинација новинарите се интерпретатори а народот е публиката која има симпатизери, воајери, трговци (со гласови итн.), интелектуалци, идеалисти, патриоти, сикофанти и уште многу карактери кои (не)можеме да си ги замислиме.

 

Она што го гледаме на политичката сцена е многу мал дел од пиесата наречена демократија во која главните дејствија се случуваат на релација власт-опозиција, влада-парламент-судство и институции-граѓани. Малтене сите дејствија се случуваат во задкулисните договарања меѓу политичарите на тема пари, бизнис и профит, формулирани преку закони, кои се користат како инструмент за преземање и држење на моќта. Многумина сакаат да се збогатат преку ноќ за да обезбедат иднина на повеќе генерации на нивните семејства.

Во таа кратковидна лакомост нив им е јасно дека времето на некое скалило на моќта брзо минува па затоа се спремни да ги вложат својот углед и слобода, во случај да не успеат да го прикријат ограбувањето на сопствениот народ.

Сите ние, сакале или не, сме дел на оваа општествена лакрдија, а таа е лакрдија токму поради фактот што власта (довербата на граѓаните) оди во погрешни раце. Пред да ги назначиме нашите властоносци по правило на играта наречена изборна кампања ги слушаме нивните празни ветувања (оти се без визија, а ако ја имаат тогаш се препотентно лажни за остварување). Откако седнале на фотелјата на власта, повторно слушаме себе-опевачки говори од кои многу тешко е да се фокусираш и разбереш што всушност одработуваат како јавни функционери.

Според овој рецепт, груевизмот опстана 11 години се додека не ги слушнавме меѓусебно ”уличарските муабети” на функционерите, кои од страв и трепет ги претворија во обични смртници. Чудо едно невидено беше моментот кога дознавме за огромната трансформација и дисбаланс во вокабуларот на зборови за тоа како се говори на микрофонот на јавната политичка сцена и телефонските линии на институциите во еден ден.

Испаѓа дека нашите политичари се мајстори на комуникациската еволуција и декаденција во многу кратко време, така да најверојатно е дека улогата на фунционер и уличен оговарач го храни двојното его на нашите политички избраници.

Јас можеби претерувам во гледањето на темната страна на политичката култура кај македонската елита, веројатно поради некоја идеализирана слика за тоа кој треба да седи на важните раководни позиции на државата, но од друга страна следејќи ги досегашните глупости и арамилак на политичарите, добивам доволно факти и информации кои потврдуваат дека луѓево свесно влегуваат во прљави политички води преку манифестираната дрскост на раководење на дадените позиции за лична материјална корист.

Ушите на ВМРО и „циганизираните“ Италијани на СДСМ

Многу текстови се напишани и коментирани во нашите медиуми и социјални мрежи за влечењето уши за гласање во времето на ВМРО. Сега истиот стереотип си доби континуитет пред некој ден во СДСМ, кога го слушнавме пост-тендерскиот муабет во кабинетот на премиерот.

Јас тука намерно не ги спомнувам имињата на фунционерите кои ги искажаа овие зборови затоа што не заслужуваат да ги ословуваме со име и презиме, и додатно поради фактот што го внесоа својот расизам во нашите институции, а со тоа ја деградираа репутацијата на државата и своите ромски сограѓани. Кратковидоста на авторите на овие искази и секако пропратната комерцијалната заслепеност е нивна лична слабост или особина со која ќе треба понатаму да живеат во ова општество.

За мене, нивната морална хигиена е стасана на самото дно и додатен доказ дека моќта, парите и фунцијата не се предуслов да бидеш среќен и почитуван, почнувајќи од најблиските во семејството па се до пријателите и останатие сограѓани. Какви објаснувања ќе даваат на своите идни поколенија и како ќе живеат со тој терет е нивен проблем.

Реакциите на нивните сопартијци и коалициони партнери, се исто така нивен избор затоа што со нивното нереагирање или обид за релативизирање станаа соучесници на расистичкото зло. Вака не се гради Едно Општество за Сите и станува сосем јасно дека оваа формула има многу непознаници при нејзиното поставување во штабот на СДСМ. Сосем е различно прашањето дали бил наивен тој што ја постави или пак ние кои поверувавме дека СДСМ ги има волјата, знањето и содржината за градење на општеството со нови вредности.

Она што за мене е загрижувачко е однесувањето на извршните институции, пред се јавниот обвинител, народниот правобранител, комисијата за анти-дискриминација итн. Ако во времето на ВМРО тоа беа заробени институции, сега се очевидно слепо црево – хронично без функција – иако сите имаат јасно делегирана улога и функција во системот.

Не ми е јасно дали станува збор за страв, игнорирање или бирократска мрзливост. Сите ние можеме да си правиме претпоставки, меѓутоа никој не ги повикува на одговорност овие тела, кој по опис и попис на нивниот мандат имаат законски дадено обврска да делуваат. Не ме интересира кој и како ги поставил да работаат во дадените институции!

Кога се веќе таму тие морат да го заштитуваат словото на законот и секој граѓанин.

На крај имам уште една порака до ромските гласачи. Веројатно во доследна иднина ромскиот глас во поголем дел ќе оди на контото на ромските партии, а преку нив во салдото на големите партии на ВМРО или СДСМ. Тоа е реалноста на нашата демографски-одредена позиција која диктира политички коалиции само според бројот на гласови. Нема тука идеологија и вредносни норми, што значи и едните и другите и понатаму ќе не гледаат како обичен број за време на изборните циклуси.

Да не се занесуваме дека со градење политички коалиции со мнозинските партии ќе се промени третманот кон нас. Можеби некој се сеќава кога во првиот парламентарен состав на Македонија, еден од постарите ВМРО-вски пратеници му порача на Фаик Абди да не се кити со туѓи перја. Пораката беше јасна и гласна поради тоа што Фаик беше гласноговорник на СДСМ во дискусиите против идеите на ВМРО за градењето на македонската држава.

Една деценија подоцна, некој се китеше со перјата на ВМРО, овој пат против СДСМ, но овој пат не се работеше за државотворна расправа туку за култура на владеење (со страв и криминал). Таквото селење на нашите ромски пратеници/политичари немаат долгорочно оддржлив ефект, ниту во политичката култура ниту во однесувањето на државните институции.

Впрочем, институционалниот расизам и дискриминација останаа вкоренети во јавните институции и нивните сервиси, без разлика кој со кого правеше политички сојуз. Три децении на капитализам донесоа поголема невработеност, сиромаштија, отселување и несигурност. Додека немо посматраме како политичките елити се збогатуваат преку ноќ, уште пострашно е што таа моќ најлесно и неказниво се манифестира врз нас.

Само да ве потсетам на тепањето и убиствата од страна на полицијата, максималните судски казни за ситен криминал, мистичното умирање по затворите, етничкото профилирање на границите, обидите со закон да се одземаат децата питачи од нивните родители, сместувањето на здрави ромски деца во училишта за ментално заостанати, насилната проституција на девојчињата сместени во социјалните установи итн. Досега никој не е осуден за овие дела кон ромската популација. За сето време гласавме и верувавме дека следната власт ќе биде подобра.

Падна ВМРО после 11 години заедно со коалицијата од 6 ромски партии. Декаденцијата на СДСМ започна најмалку од пред една година и како што работите се движат, сосем е очекувано СДСМ да си замине од власта заедно со сегашните ромски коалициони партнери. Станува интересно дали воопшто има капацитет на македонската политичка сцена да се појават нови режисери и актери или пак повторно ќе има рециклирачка коалиција под водство на ВМРО.

Како и да е, запамтете и следете кој ќе биде следниот моќник или бирократ кој ќе падне на тестот на расизмот кон нас. Нема да им биде сеедно дали ќе паднат поради расистичка изјава против нас или пак злоупотреба на јавната позиција.

Во првиот случај, политичкиот неуспех плаќа морална цена и квалификација на расист додека во вториот пример злоупотребата носи законска казна (во случај на финансиски криминал).

Јас сум сосема сигурен дека  државната администрација има многу вакви актери кои за жал не успеваат да исцртаат јасна линија помеѓу јавно платената функција и своите приватни предрасуди и стереотипи. Затоа предлагам државата да воведе психолошки тест за сите идни функционери и бирократи, за да колку-толку имаме механизам за филтрирање на расизмот и предрасудите пред да ни влезат во државните институции.

Колумна: Надир  Реџепи


Sali MemedJune 27, 2019
Zoran2706.jpg

2min363

Ko paraštuj thaj savato 28 thaj 29 juni ko Skopje ka ovel organizatori em ka udđarel e 70 delegaton taro 50 thema em aver misafiria.

Ka diskutirinel pe ko pobuter teme aso i situacia e Romencar ki sasti lumiathaj odoleske ka ikeren pe debate em nekobor naukakere Simpoziumoa sar so si: Publik Hiring: “O niamia thaj jurisdikcia em o Status e romane Jekhinake”, Trinto naučno simpoziumi e Holkaustoske thaj Naučno simpoziumi Tema: Geneza, Čhib, Historia thaj religis, em ko jekh Romano Bisnis Forumo.

Odoleske o IRU Presidenti Zoran Dimov aso specifično momenti akcentirinela:
” Me sar IRU Presidento miro suno thaj ideali si odokhare normalno Mangav me sar Rom mire nacijaja te dživdina anb o sasoitnipa kote o intereso e individuakoro , o tromalipa , i jurisdikcia i garvasialipa si majimportantno numa o nacionalno jali themakere interesia.

Odova si fundavutne principia sakone manušeske (em e Romske). Mangav odova minimum te dikhav ko odola thanaq kote savore dživdinaja bizi diferencia save themake kerel pe lafi.

Sako drom dava man godi ki savi forma šaj te džanav o anava taro romane viktimia sakote ki lumia te šaj jekh drom sa vakteske te phaga o traibae nakhavde bibahtenge so sine e Romen ki historia.

Džanav kaj jekh dibe amare čhave em o čhave sa javere nacienge so sine len antipatia mujal o Romaka bešen savore ki jekh mesali phralikani em ka lošakeren jekh a jekh bukjenge , akcentirinela piri gind o jekhto manuš an o IRU.

 


Sali MemedJune 2, 2019
Nadir.jpg

1min664

Ако не си Ром (човек) не се осудувај да ме дефинираш!

СТАВ

Ми се чини дека светот стреми да биде фрустрирачки лошо место за живеење како резултат на досегашните одлуки, делување и однесување на политичко-корпоративните елити. Резонирањето на сегашните моќници е многу предвидливо така да по се изгледа дека ќе мора да чекаме неколку децении за да дојде некоја нова генерација на лидери кои ќе аплицираат поправедна лидерска култура на глобалната политичка сцена. Материјалниот капитал е за жал единствената вредност што го движи човекот. Општествените девијации го срушија чувството на солидарност меѓу луѓето што понатаму предизвикува забрзан пад на довербата на секој можен дел од општеството. Елитите водат грижа за демографските трендови, миграциите, ограничените природни ресурси и трката за власт, но истовремено ги запоставуваат војните и убиствата, сиромаштијата, големата економска нееднаквост, корупцијата и климатските промени. Геополитичките турбуленции се претворија во геокултурен натпревар на вредносни системи како последица на продолжената борба за глобална доминација меѓу западните корпорации и источните олигарси. Линијата на поделби меѓу земјите должнички и кредитори, север-југ, исток и запад е се поистакната. Државната пропаганда и лажните вести преку социјалните медиуми се повеќе не потсетуваат на времињата од пред Втората Светска војна и Ладната војна.

Во меѓувреме луѓето мора да ги живеат своите животи! Повеќето од нив се мачат, многумина страдаат додека само мал дел ужива во своите привилегии. Нема доволно искрени идеи како светот да се направи подобро место за живеење за сите. Во идеализираните планови за подобра иднина на Европа, вклучително и ново-компонираните држави од екс-Ју просторот, гласот на Ромите е традиционално отсутен. Иако Ромите живеат 10 векови  низ цела Европа, евроцентризмот како културно и политичко миље на средновековието, сеуште ја регенерира стигмата и омразата кон нас и со тоа ги третира ромскиот идентитет и култура за не-европски. Знаеме дека нашите предци преживееја со векови многу полоши времиња од денес. Сегашните поразителни податоци за положбата на Ромите ни укажуваат дека омразата кон нас е континуитет на специфичниот расизам кон Ромите. Овој текст е скромно укажување на само мал дел од нашата истрајност и внатрешна сила која ја поседуваме за нашиот опстанок. Се надевам дека многумина ќе продолжат со нивниот придонес кон овој текст за да ги надградат сите можни други делови од мозаикот на нашиот парадокс – различни одвнатре а надворешно перцепирани (од гаџованите) за хомоген колектив.

 ЧЕКАЈЌИ ЈА ЦИВИЛИЗАЦИЈАТА ДА СЕ ЦИВИЛИЗИРА…

Старата Дама се повеќе губи од својата нарцисоидна самоубеденост дознавајќи дека гласот од огледалото се повеќе го одразува долго потиснатото прашање на 12 милиони угнетени луѓе. Сеќавањата на грдите сцени од минатите војни, одбивноста и стравот од сиромаштијата и наметнатиот натпревар меѓу зајакот и желката повторно ја актуелизираат приказната за Пепелашка, која според упатствата на Малтус и невидливата рака на Адам Смит мора да биде дел од убавината на Старата Дама. По карактер нарцисоидна, таа упорно сака да остане вечито најубавата во светот. Разликата меѓу приказната и реалноста на глобализирана Европа е во тоа што наместо кралеви и кралици со моќ на магија денешните општества имаат „демократски принцеви“ чијашто репутација (читај моќ) е стекната преку финансиско-пропагандни машинерии за манипулација на јавното мнение.

Контрадикторностите во Европа отсекогаш имале примеси на хипокризија затоа што, според Рајко Ѓуриќ, низ својата крвава историја на себе-цивилизирање таа во одреден степен го изгуби човечното во својот основен ментален кодекс, додека материјалниот интерес стана доминантен прекројувач на моралните вредносни системи во денешните општества кои се нарекуваат демократии. Според него меѓусебните конфликти нанесоа многу зло (и секако неправда) на многу народи и генерации  во име на религиозната, културна, национална и територијална хомогенизација иако денес е многу јасно дека тоа беа војни за моќ, ресурси, територии и поданици кои денес ги ословуваме како граѓани. За жал Макијавелистичката филозофија на владеење преку контролирани конфликти е се сеуште дел од менталниот склоп на моќниците кои во различен интензитет и форма ја користат за свои интереси па одвреме навреме граѓанинот го трансформираат во гласачко-воена машинерија која понатаму се поларизира и верува дека се бори во името на таканаречени национални интереси. Иако јавно декларирани во форма на идеологии, тоа се во всушност лични интереси, вткаени низ симплифицирани политички конструкции во кои што елитите при меѓусебниот наптревар за профит и привилегии по навика забораваат на потребите на обичниот човек.

Идеолошки, се до 1989 година Старата Дама имаше двоен идентитет односно лице обоено во два профила. Левата страна и беше обоена со плава а десната со црвена боја при што движејќи се кон нејзините екстремитети боите губеа од својот интензитет и јасност. Денес таа очигледно се стреми да биде  еднобојно плава, вешто маскирајќи го сивилото на капиталистичкиот дух под велот на демократијата и вредностите на Унијата. Сепак таа скромно признава дека многуте историски конфликти оставија белези врз нејзиното тело така што има потреба за дополнително време за терапија на црните дамки на демократијата. Градејќи нов идентитет нејзините органи прават напори да ја контролираат сегашноста и иднината, создавајќи привидно заедништво составен од вредносни и економски системи на интеракција во кои повторно (за жал) доминираат аспирациите за моќ и привилегии. Во суштина ова заедништво нема своја идеолошка матрица затоа што во последните три децении елитите се повеќе манифестираат дрска сила и репресивни мерки врз слободите на граѓаните во име на стабилноста и просперитетот на нациите. Така, и левите и десните идеологии, вклучително центарот се само симулација на борба на идеи, односно имаат потреба еден за друг за да ја играат играта на демократијата. Смисолот и значењето на демократијата се изгубени во лавиринтите на политичките и институционални манипулации со јавниот резон преку наивно образложеното оправдание дека идеолошките и потоа сите останати реформи се прават во интерес на секој поединец и колективитет, а аналогно на овој резон, „лутањето„ на лево или на десно е неизбежен процес во рамките на едно цивилизирано општество.

Во минатото таканаречената цивилизација си зеде за право да каже дека е цивилизирана поаѓајќи од претпоставката дека постојат нецивилизирани народи  па врз основа на тој постулат и следува привилегијата за цивилизирање на „нецивилизираните„. Парадоксот на феноменот на цивилизирање на светот според теркот на западните концепти е во тоа што токму „цивилизираните„ народи цело време користат нецивилизирани (читај нехумани) репресивни мерки во кои е јасно дека цената на денешната „цивилизација„ човештвото ја плати со стотици милиони жртви. Чекајќи на подобри времиња, кога ваквите мерки ќе бидат вон употреба, ромскиот народ беше во постојана излезна позиција која денес сите ја нарекуваме општествена исклученост. Само таквата стратегија гарантираше опстанок на многу Роми – да се биде, односно цената мораше да биде платена преку губење на можностите за акумулирање на капитал од сите видови. Така испаѓа дека колегата од Србија, Осман Балиќ, е во право кога вели дека илјада години на ромскиот народ му беше поважно да биде отколку да има, оти имањето досега „цивилизираниот човек„ воглавно го постигнуваше преку грабеж и пролевање на човечка крв, логика која очигледно не е во природата на ромскиот народ.

Овде мора да се повикам на уште еден мој познат и драг колега, Иван Весели од Прага, кој вели дека Ромите отсекогаш живееле и живеат за иднината. За многумина ова може да звучи како филозофска утопија, пред се поради сегашното ограничено материјалистичко перцепирање на светот, поради субјективно напишаните истории од страна на победничките нации и секако поради раздвојувањето на вистината на научна теорија и интерпретирана емпирија. Ромите живеат во иднината затоа што немаат склучено општествен договор  со ниту една форма на владеење, не се врзаа со ниту една територија ниту пак со еден културен и религиозен норматив. Тоа за нив би значело губење на слободата на духот на човечноста, прифаќање на сите историски насилства и неправди врз човештвото, покорност кон експлоататорот заради привилегии и материјална корист. Некој ќе каже дека токму поради немањето општествен договор Ромите се исклучени од сите важни текови на човештвото затоа што неучествувањето и постојаното бегство од борбата за богатство и територии ги донесе на ова скалило. Многу малку луѓе во светот имаат респект или пак гледаат позитивно на ваквата филозофија на размислување и однесување, кој всушност потврдува дека слободарскиот дух и вредноста на човечкиот живот беа поважни за ромскиот народ отколку поставувањето на свои моќници покрај моќниците на мнозинството. Слободата за Ромите значи културна и духовна различност одвнатре и надвор од заедницата, движење низ светот без граници и ненаметнување на вредносни системи кон другите, толерантност кон нормите на другите, недавање на отпор и практикување на ненасилие како прагма на животниот смисол. Денес светот се движи забрзано во тој правец поради тоа што глобализацијата која започна пред повеќе векови добива забрзување кое ја руши монотоната перцепција за нациите и повторно ја враќа различноста меѓу луѓето во сите можни димензии на социјалната трансформација. Европската Унија долго време промовира дека една од најголемите придобивки на Евро-интегративните процеси се слободата на движење на луѓе и капитал во Европа без граници. Ромите овој стремеж го имаа од секогаш низ времето иако најчесто нивното патување тогаш а и денес се ограничува и контролира. Она што за Ромите беше идеал пред илјада години тоа е денешницата на Европа.

Сведоци сме дека кованицата „национална држава„ е се помалку во употреба во последните 20 години односно дека функциите на државата и интересите на нацијата(граѓаните) не се исти. Всушност, тие никогаш и не биле исти туку едноставно биле различито читани и интерпретирани при пишувањето на човековата историја од страна на највисоко сложената форма на организирање на општеството – државата. Нема држава која е 100% моноетничка, каде што се практикува една култура и зборува еден јазик. Тоа беше сон и конструкција на 19-тиот век, кој за жал предизвика многу војни и страдање на милиони луѓе. Во 20-тиот век луѓето масовно се приклучија на илузорните сонови и идеологии на политичките и интелектуални елити за да при неговит крај Франсис Фукујама го најави крајот на човечката историја. Тој крај го откри голиот интерес за моќ и профит на елитите кој во последните двесте години беше вешто маскиран во нивните идеолошки илузии. Денес функционира времето на проекти и проекции на среден и краткорочен рок. Иако десно и лево ориентираните популисти вложуваат нови напори за реинкарнација на стариот сон, комерцијалниот интерес на моќниците јасно го покажува старото лице на елитата и нејзиниот инструмент за владеење – државата, која е во константна потрага за моќ за да го контролира (однесувањето и размислувањето) на секој поединец, го убедува дека без државниот апарат ќе владее анархија и хаос и му ветува дека ќе го заштитува од сите неправди и опасности. Во сржта на сето тоа лежи простата експлоатација на човекот, на посилниот кон послабиот, на поедуцираниот кон не-едуцираниот, на богатиот наспрам сиромашниот човек. За среќа бројот на не-едуцирани се намалува а со тоа се золемува и свеста на гласачите за посакуваната улога на државата. Државата веќе ја нема моќта да дефинира што е нација затоа што нејзините функции се под лупата на глобалните интереси за развој на човештвото што и оневозможува да се однесува деспотски како досега. Се повеќе поединецот протестира и дава отпор на институциите на државата кога неговите права се засегнати. Тоа почнаа да го прават и Ромите, цивилизирано преку „туѓи„ институции со неромски правила и закони, повикувајќи се врз хуманистичките начела за достоинствен и слободен живот.

Во светот се зборуваат околу 7000 илјади јазици, постојат повеќе од 5000 етнички идентитети кои за жал се затворени во границите и идентитетот на 223 држави. Иако секоја држава е приказна за себе, на глобален план разликите меѓу нив се огромни. Така Кина брои над милијарда луѓе додека најмалата по население, Питкерн, брои 50 граѓани. Дури 150 земји во светот имаат население помалку од 12 милиони, факт кој во споредба со проценките за 12 милионската ромска популација во Европа укажува на парадоксот на разграничување на териториите во некакви државни граници. Тоа е огромен дисабаланс и неправда за човештвото, за сите оние кои се различни по размислување и однесување од конструираните нации и нивните закони затоа што многу идентитети се пригушени, многу култури потиснати, многу индивидуални права скроени и зависни од вредностите и волјата на државотворните нации. Свесноста за ова кај обичниот човек се повеќе се зголемува, тој ги предизвикува и менува сегашните институции и системи на владеење. Циклусите на дестабилизирање на државите и нивните територии се се почести, носат радикални промени за краток временски период затоа што секој од нас има потреба и своја визија за достоен живот, да се движи слободно, твори и ги користи природните добра. Не е вистина дека нема доволно територија и ресурси на овој свет…има само ненаситни поединци кои за жал забораваат дека се обични смртници.

Во изминатите 1000 години нашите претци преживеаа многу погроми и прогони, но никогаш не се оттуѓија од вербата во човекот, најдоа начин да останат свои, оригинални во смислата за животот и патешествијата низ него. Нивната моќ, како и моќта на сите сиромашни, беше во паметникот на историјата за нивното страдање од сите форми на владеење. Таа доаѓа од сознанијата за издржливоста на слабиот наспрам силниот, дека човештвото има силна потреба за победа над злото и неправдата. Таа моќ го менуваше човештвото кое после масовните убиства и многуте грозоморни зла кон послабите често имаше потреба јавно да се покае за да барем духовно и морално се промени и обиде да практикува похумани начела на соживот. Тоа е моќта на немоќните од минатото. Таа продолжува да алармира дека цивилизацијата во своето идеолошко ткиво сеуште не е ослободена од стравовите на моќниците.

Мојата порака тука е јавен повик кон сите оние кои веруваат дека се доволно цивилизирани – да ја разберат човечката суштина и потреба на ромското битие. Таа не е ништо повеќе ниту помалку од она што секој обичен човек го посакува за себе. Доколку неможе да помогнат, макар и морално, нека не одмагаат, нека престанат со стигматизирањето на нашата кауза и со градењето илузии за тоа кој сме ние. Нашата кауза е дека бевме, сме и ќе останеме луѓе, со сите наши доблести и недостатоци, посветени да ги сочуваме нашите вредности и обезбедиме добробит и достоинство за нашите идни поколенија.

Колумна: Надир Реџепи


Sali MemedMay 30, 2019
EU-PRATENICI.jpg

4min291

Trujal savo so ko naklo mandati sine 5 romane deputatija ko Evropkaoro Parlamenti, akava saikeriba (SOSTAV) ka oven  trin romane deputatija Romeo Franz tari Germanija, Livija Jaroka tari Ungaria thaj Peter Polak tari Slovachka.

So trin deputatija ko akala alusariba bashi EP khuvgje taro pobare politikane partije, dzikote o romane politikane partije sinelen tikne avzija ko sa o thema ki Evropkairi unija thaj na sinelen nisave šanse sar romani partija te del plo kandidati savo seoriynikano ka ovel kotor taro EP.

I LIvija Jaroka akava lake trito mandatt thaj khuvela sar dzeno tari Partija FIDESZ taro aktuleno premieri Viktor Orban, kova sile desnicharsko stavija hem lakoro butikeriba dzi akana spored o pendzarutne tari evropakere nastanija na vlijangja but bashi o romano prosperiteti inkluzija, integracija ki Evropa. ž

Dikindoj o stavi tari partija kotar so avela bashi politika bashi migracija o stavija bashi nacionalnostija itn.

Romeo Franc khuvgja taro ” ZELENA” koleste kergje baro admi (cekor) kori rezultatija ole sinelen najbaro rast taro sa o poliitikane partije ki Evropa bashi dzene ko parlamenti trujal so nasinelen majbaro mnozinstvo, numa kerge baro progres angle dzenencar ko Evropakoro parlamenti.

Sar nevo ROM ko EP si o Peter Polak tari Slovakija savo so sine ko avgo than ki gadzikani politikani partija thaj khuvgja odoleja so sine nositeli ki lista hem olendar khuvgja jek avtomatski ov gelo ko EP.

Peter Polak pendzardo si ki Slovakija sar Rom savo so kerela buti bashi romani integracija ki Slovakija thaj sinele nekobor funkcije ki them kote so direktno te kerel buti bashi inkluzija e romengiri ki akaja them, akava leske avgo mandati ko EP.

Ko naklo mandati 2014 -2019 sine pobut roma ko EP 5 akava bersh 3 numa vakeribaske kaj nijek nae khuvdo tari romani partija, numa taro javera partije sar kandidatija ko lengere listija.

Dikindoj i situacija o Roma na e but zainteresirme te den plo avazi ki Evropa bashi romani politikane partije, ja pa panda nasijem osvestime deka trebno te da amaro avazi romeske.Tari javr rig i tikni edukacija thaj motivacija bashi aktuelna sostojbe e romengere ki Evropa nadena pozitivno dikibe deka o Roma shaj korkori te vakeren kaske ka den plo avazi.

Sa akala faktija sikavena kaj trebno te kera but buti ko bajraripa o pharipe bashi dzandipe bashi o Evropska Alusariba thaj save shukaripeka denamen.

Khanchi nevo bashi romano digniteti, svest deka amen shaj, panda tribul te kera buti ko amare korkori doverba , dzandipe, edukacka bashi asavke alusariba thaj javera bukja.

Ki Evropa dzivdinena 12 millonija Roma koleste salde ko akala phuvja kote so isi Alusariba isi pobut taro 10 Milionija ko Agor te oven tut trin Romane deputatija koleste soj thane ko javera partije hem javera da dena plo avazai dzikote ko nijek romani partija nashti ikalgja ni jek deputati adav si shamarka te dikamen kaj panda tribul te kera buti hem amencar hem javerncar bashi poshukar tajsa.

 

Kolumna

Sali Memed


Sali MemedMay 13, 2019
Papa1305.jpg

2min358

I familia taro Imer Omerović si kotor taro 14 familie lokaciajaj an o Kasal Brusiato, o than kote so sine o protestoa ko agorutne divesa, sine len dikhiba an i bazilika Sv.Jovan an o Rim e papaja Francis an o margine e mitingoske tari Eparhia.

O dat i daj thaj i tikni čhaj resle ko tikno dikhiba e papaja. Ola ko vakti tari liturgia thaj ceremonialo bešle ko anglune thana an i bazilika.

O Papa Francis dikhlja pe thaj kergje diskusia e romane familiaja an i saste privat ceremonia an i bazilika Sv. Jovan an o Laterano anglal te ovel o mitingo e opatencar thaj o pastoroa tari akaja eparhia.

I familia reslja barabutne e volontersko opersko giljavutno Rom taro hori Patrizia, majanglal reslja len o vice episkopi an o Rim Don Jampero Palmieri so gele ko anglutno kotor taro centralno bloko an i bazilika Sv. Jovan kote bešen sine oleskiri daj thaj o dat, o dat o Imeri em i Senada Omerović barabutne oleskere čhijaja i Violeta thaj o volonteri romano opersko giljavutno taro orkestro “Patrizia”.

Link: https://www.ilmessaggero.it/roma/news/casal_bruciato_famiglia_rom_papa_francesco_oggi_ultime_notizie-4480688.html


Sali MemedApril 27, 2019
Nadir-Redzepi.jpg

1min867

Нашата држава е тешко заболено општество! Болни се сите, државни институции, политички партии, бизнис сектор, определени и неопределени, вработени и невработени, богати и сиромашни, учени и самоуки, народски кажано сите од седум до седумдесет и седум. Македонија боледува подолго време, доволно долго за да ги ослепи партиските војници и постепено ја убива надежта кај неопределените – како што не нарекуваат и едните и другите – односно политички определените кои слепо веруваат дека се вистинската опција за водење на оваа мала земја.
Определените не се само слепи туку и глувонеми сведоци на многу неправди и насилство, практикувани преку политичко-институционалниот терор од страна на нивните политички миленици. Заглавени во нарцисоидната илузија и политикантска малодушност, партиските војници безобзирно го узурпираат нашето секојдневие и право на слободен избор и достоинствен живот.

Скоро сите политички опции ги маскираа своите гнили комерцијални интереси преку само- легитимирање на нивните тн. партиски цели во името на народот и државата. Нашето премолчено прифаќање дозволи јавната критичка мисла да се користи само од политички подобните гласноговорници со само со една цел – деградирање на спротивната страна без разлика на последиците врз целото општество.
Козите ни цркнаа одамна, бидејќи, тоа беше многувековна амбиција за и на нашите соседи. Таа култура на завист денес е трансформирана во системска култура на меѓусебно уништување по сите можни основи. Можно е да се прашате која е разликата меѓу зависта за козите и меѓусебното истребување? Разликата е во тоа што зависта, во одреден степен, поттикнува натпревар и амбиции за успешност додека системското истребување цели да ги елиминира успешните по било кој основ и по било која цена. За жал, завидувањето беше и остана малограѓанска индивидуална особина додека меѓусебното истребување стана институционално решение и инструмент за владеење и експлоатација.

Народот од овие простори бил поробуван и експлоатиран многу векови но ниту еден окупатор не успеа до толку да го скрши неговиот слободарски дух и отпор. Денес сме заробеници на самите себе затоа што не успеваме да раскрстиме со културата на вазалска потчинетост кон владетелот иако беше јасно дека во изминатиот четврт век владеачките елити беа многу далеку од стандардите на култура на владеење во развиените демократии. Но, и покрај сето деградирање на животниот стандард ние упорно одбиваме да признаеме дека причината за нашата општествена незрелост и демократска заостанатост доаѓа од нашата конзервативна култура на тесноградно и сомнително гледање кон развиениот свет. Ја посакуваме благосостојбата на развиените земји а не сакаме да се откажеме од деспотско-вазалската филозофија на меѓучовечки односи.
Метастазирањето на болеста како и секогаш започна неприметно, од внатре, од самиот врв на мала група луѓе кои се нарекуваат политичари. Истите беа доволно препредени во легитимирањето на нивните старо/нови идеологии кои се во голем дел деформирани позајмици од идеолошките матрици на развиените европски демократии. Вештината на ситничава препреденост беше успешно аплицирана при препакувањето на реториката во име на многу-вековната еманципиција на идејата за самостојна држава. Сите се декларираа како поборници за слобода, суверенитет и демократски напредок на нашата убава земја додека нивните дела полека ама сигурно ја претворија во грдосија изложена на меѓународен срам и потсмев. Сите се изјаснуваа дека ја сакаат а се што сторија го потврдува обратното.

Нашите политичари многу брзо и лесно ја сменија политичката облека за да првично успеат да не убедат во демократското шаренило на идеи и стремежи. За жал, веќе во првите чекори се виде дека навиките и однесувањето се стари а реториката на ветување е лажна. Едните ги имаа вештините и итрината на претходниот режим а вторите пак беа наивни, да не кажам полу-учени, заробени ентузијасти на недовршената идеолошка матрица од почетокот на минатиот век. Сега кога се симнаа маските повторно се уверивме во грдата вистина за владетелот. Дали е домашен или е туѓинец, тој секогаш е злобен и алчен и како таков секогаш (ќе) ни ги краде минатото, сегашноста и иднината.

Ако не ги препознавте досега, тоа се политичките партии на СДСМ и ВМРО-ДПМНЕ. Овие две партии ја наметнаа културата на политички канибализам, проследена со постојан терор врз институциите и јавниот резон. Ќе приметите дека тука (намерно) не ги спомнувам бизнис секторот и медиумите, кои за жал се претворија во закржлавени привезоци на едните или другите преку нивното умешно камелеонско прилагодување со боите на моќта. Тука мора да се даде чест и респект на сите оние кои се исклучок од овој гнил феномен, кои сигурно остануваат во нашата надеж за излез од мракот на политичко-институционалниот тунел на клептократија и корупција.
Поинаку кажано, СДСМ и ВМРО-ДПМНЕ во овие дваесетина години диктираа концепти на самоволие (кои ги нарекуваат политички програми) и уште пострашно, конструираа манифестации на сила (во нивната терминологија право на мнозинството или право на посилниот) во градењето односи со можните политички привезоци (таканаречени коалициони партнери) кои пак се приказна за себе затоа што испаднаа многу поитри од нивните „големи“ сојузници во „грабењето„ на колачот повеќе отколку што заслужуваат.

Визијата за идеализираната иднина ни е украдена од страна на политичките и бизнис елити на Македонија преку нивната беспоштедна битка за привилегии, профит и моќ. Вакви битки има во секое општество но не до ваков степен на непочитување на сопствените закони, циничен однос кон својот народ и уривање на неговите основни морални и културни вредности. Додека елитите циклично се менуваа на престолот на власта ние граѓаните од ден на ден бевме се повеќе поразувани по сите можни основи. Секоја грешка и криминал на елитите нанесе длабоки рани врз општеството. Денес истите тие го повикуваат народот да застане на едната или другата страна и тоа без никаков срам ниту обид да ја видат сопствената изнагрденост и политикантски простотилак.

“Мојата чудесна земја Македонија“, како ја нарекуваше Владо Јовановски, е навистина чудо едно невидено! Секогаш кога се обидувам да разберам како опстануваат односите меѓу елитите и нивните поданици гледам дека е тоа чудна мешавина на рурална демократија, украсена со лажните перја на локалните автократи на исток и подземен бизнис капитал на запад, нашминкана со дефинитивно неизживеани политичари кои црпат лажлив легитимитет како против тежа на ненаситните и „бесмртни“ пост-комунистички олигарси. Имам чувство дека зборовите немаат доволен степен на цинизам за да барем малку ги поттикнам политички определените на само- сознание за бесмисленоста на нивните аргументи. Знам дека со сите сили сакаат да ни покажат дека цврсто веруваат во своите аргументи исто како што сум длабоко уверен дека секоја ноќ пред спиење си признаваат дека истите им се грешни.

Оваа структурна комбинација на малверзантски влијанија е огледало на сето она што сите ние, свесно или несвесно, дозволивме да ни се случува. Некој ќе примети дека немавме друг избор или дека бевме присилени на ваков (било каков) избор. Изборот беше наш и од тоа не можеме да бегаме. Не станува збор за изборот на глас за една или друга опција, или пак, дали апстиниравме или решивме да заминеме засекогаш. Сето тоа е лесно да се стори и уште полесно да се обвини државата за секој проблем. Државата станува колективна апстракција ако не се гледаме себеси за основни двигатели на нејзиното ткиво. Тука пред се станува збор за улогата и одговорноста на поединецот и културата на јавно повикување на одговорност на политичките актери за нивните дела.

Ние денес веќе не сме во можност да препознаеме кој закон е добар а кој лош, не се прашуваме како преку ноќ некој може толку многу да се збогати, а згора на сето тоа ич не ни е гајле зошто е некој бесправно затворен или осуден. Многу ми требаше да увидам дека моето досегашно несогласување со правилото „каков народ- таква власт“ беше погрешно. Така доаѓам до моето следно прашање – дали да ја смениме власта со некоја друга власт или пак да го смениме народот за да немаме никогаш повеќе власт од типот на СДСМ и ВМРО – ДПМНЕ. Се си мислам дека ова второто е подобрата опција за сите нас, ама тешко веројатно дека во следниот четврт век од нас може да биде скандинавска демократија.
Некако брзо заборавивме колку генерации платија за идеалот на слободата, на кои вредности се колнефме и дадовме завет кон минатите и идни поколенија. Денес е скоро бесмислено да ги повторуваме истите зборови затоа што болката од окупацијата доаѓа одвнатре, од домашно избраните лидери и нашите сопствени институции. Секој чувствува дека мора да има начин како да излеземе од овој болен хаос на полу-состојби и конструирани илузии.

Македонија е во длабока повеќе-димензионална криза. Криза која од поодамна води кон критична точка на граѓанска нетрпеливост иако сеуште потајно и наивно веруваме дека нема да биде со толкав деградирачки интензитет. Дали е ова врвот на (не)трпеливоста меѓу елитите (и граѓаните) или пак сеуште има простор за кулминирање на состојбите? Дали граѓаните ќе смогнат сила и храброст да се постават над ситуацијата и одлучно кажат збогум на анархистичкото владеење на рудиментираниот македонски капитализам? Дали е ова извонредна прилика да кажеме стоп на прозиведување на капиталисти со државни пари?

Сите велиме дека надежта последна умира, констатација која за жал се потврдува гледајќи го минатото и сегашноста…каде бевме, каде сме денес и каква култура на живеење изградивме. Друг избор, освен да се надеваме дека ќе смогнеме сили да излеземе од оваа општествена лакрдија, јас не гледам. Во тој избор за надежта гледам сеуште потенцијал во чесните и вредни луѓе, луѓе на кои сеуште веруваме и ги почитуваме. Време е да им дадеме прилика токму на вредните и чесни интелектуалци, стопанственици, работници и млади лидери…секако доколку се спремни да излезат од сенката на определено-болните и понудат рецепт за заздравување на институциите и општеството.

Обичниот граѓанин нема многу време за калкулирање ниту доволно слободен простор за делување. Целото општество е заложник на две политичко-корпоративни опции кои меѓусебно се репродуцираат и себе-актуелизираат како решение. Очигледно е дека тие беа и се главните креатори на мноштвото општествени аномалии, така што е многу предвидливо дека владеачката партија и опозицијата се спремни да направат се за да ја задржат или стигнат до власта. Со прифаќањето меѓународни посредувачи македонскиот граѓанин е повторно потценет и навреден. Како да не беше доволно заведуван од лагите во минатите 25 години па сега мора да биде воајер на некакви преговори и договори меѓу завадените лажливци. Тоа е само нов продолжеток на агонијата на целото општество кое станува се повеќе предмет на власништво во играта на нерви помеѓу најповиканите и најодговорни виновници за денешната ситуација.
На Македонија мора да и се случи граѓанинот, истиот оној кој е сиромашен, ниско платен, уплашен и уценуван, замолчен и потиснат да живее под секое ниво на човечко достоинство. Македонскиот граѓанин не е ништо поразличен од граѓаните на Европа. Потребите и чувството за слобода, мир и просперитет се човечки. Сите оние кои мислат дека може да ни го одземат тоа чувство и дека може бескрајно да тргуваат со нашата човечност – грдно се лажат! Крајно време е да бидеме сопственици на својата судбина за да почнеме да ги уживаме благодетите на демократијата и економскиот напредок, како резултат на нашиот сопствен труд и слободен избор!

 

Колумна: Надир Реџепи


Sali MemedApril 24, 2019
Shaban.jpeg

1min573

Колумна на д-р Шабан Салиу, доктор по политички – правни науки  и претседател на политичката партија Демократски сили на Ромите.

Почитувани  граѓани од ромската заедница, почитувани Македонци, Албанци, Бошњаци, Турци, Срби, Власи и други кои живеете на територијата на општина Шуто Оризари,  драги наши браќа и сестри, комшии, пријатели, особено сакам да ги потенцирам членовите на партијата Демократски сили на ромите – ДСР ја користиме можноста на сите оние кои гласаа за Коалицијата за подобра Македонија предводена од ВМРО-ДПМНЕ (нашата партија е  коалиционен партнер) и гласавте за нашиот кандидат професорката д-р Гордана Силјановска  Давкова со заокружувањето на бр.2 од избирачкото гласачко ливче на одржаните претседателски избори на 21 април 2019 година од се срце да Ви се ЗАБЛАГОДАРИМЕ.

Огромна благодарност до граѓаните на оштина Шуто Оризари кои на овие избори покажаа висок степен на одговорност, совесност и храброст во нивните одлуки недозволувајќи на ниту една партија да им влијае преку закани, силеџиство, уцени и подмитување во остварувањето на нивното демократско право да гласаат за кандидатот за претседател  на нашата држава Република Македонија по лично свое убедување.

Нашата партија сака да ги поздрави и да се заблагодари на сите политички партии во оптшината Шуто Оризари каде што за прв пат се одржаа избори без поголеми нарушувања на изборниот процес во една фер и демократска атмосфера со исклучок на поситни прекршувања.

Како никогаш досега во поновиот плуралистички период во сите одржани иборни циклуси граѓаните во општина Шуто Оризари докажаа дека силата е кај нив, а не во поединци кои во претходниот период се обидуваа да ги натераат на сила под разни закани и притисоци да гласаат спротивно на нивното убедување и волја.

Почитувани граѓани на општина Шуто Оризари, никогаш да не заборавите дека вие сте најсилните, неговото величество ГРАЃАНИНОТ од кого зависи победата на секој изборен цилус, вие давате, вие земате власт. Сакам да Ве потсетам дека на денот на гласањето вие и формално правно сте еднакви со сите граѓани во нашата држава. Тој ден преку чинот на гласање без разлика на различностите кои ги имаме како припадници на нашата заедница-ромската, без разлика на бојата на кожата, политичката – економската, религиозната и други разлики  и сликовито за нас Ромите се остварува уставниот принцип на еднаквост на субјектите пред уставот и законите. Секој глас на секој Ром граѓанин на  државата е еднаков  и има значење како и на секој друг граѓанин со иста важност како и гласот на преседеталот и премиерот на државата.

Без разлика дали сме согласно последниот попис 53.879 Роми  кој попис никогаш не сум го признавал од проста причина оваа бројка ама апсолутно не ја одразува вистинската бројност на ромската популација во нашата држава, а според наши партиски извршени проценки, во државата живеат повеќе од 120.000 Роми. Гласовите на Ромите дали се претседателски, парламентарни или градоначалнички се од посебна важност и одговорно тврдам дека се пресудни на многу изборни циклуси. Но без разлика на бројките и да ги апстрахираме  гласовите на Ромите не помалку се значајни од другите граѓани. Еден поранешен борец за ромските права често ќе кажеше : „И комарецот е мал, но ако го голтнеш и влезе низ грлото може да ти направи големи непријатности во душата“.

Затоа драги мои Роми, треба внимателно да пазиме на кого ќе го дадеме својот глас. Не се важни само гласовите на Македонците и Албанците и другите, напротив многу се важни и премногу гласовите на ромската заедница за овие и наредните изборни циклуси.

Да не дозволиме некој да манипулира со судбините и животите на нашите Роми кои ден за ден преживуваат, живеат на маргините на општеството  секаде и во било кое време со константно присутна тивка дискриминација врз нив. Сега драги мои сограѓани Роми на сите сме ДРАГИ и сме нивни „БРАЌА“, ама на жалост додека се во тек изборите, после не се познаваме. Сигурен сум и самите вие сте изненадени од големата „ГРИЖА“ кон вас за сите проблеми кои ги имате со многу ветувања кон вас од политичарите. Затоа паметот во глава направете добри анализи за кого на 5-ти мај 2019-та година ќе го дадете својот глас бидејки сите гласови се бројат можна е победа на една опција и со 1000 гласа па дури и помалку. Не заборавајте дека минатото ни покажа дека градоначалници и пратеници се постанувало и со разлика 3, 5, 15,150 гласа што значи сами треба да одлучите на кого ќе го дадете својот глас. Не дозволувајте некој да ве поткупува и омаловажува со пакетче на прехранбени артикли или 1.000,оо денари кои за една недела ќе ги потршите, а со тоа ќе ја упропастите и потрошите и иднината на своите деца.

Почитувани, без разлика на негативни искуства од минатото за време на изборните циклуси, време е да ги консолидираме редовите во ромската заедница и да гледаме напред кон иднината во правец на пораката на големиот борец за човекови права Мартин Лутер Кинг: „Секогаш е право време за да ја направите вистинската работа“ и вистински да го живееме неговиот сон за еднаквост на сите граѓани.

На крај, сакам да го повикам членовите на нашата партија Демократски сили на ромите  во Шуто Оризари и низ целата држава преку своите 40 општински организации, нашите симпатизери, пријатели и неодредените граѓани кои не припаѓаат на ниту една политичка опција, во вториот круг од претседателските избори целосно да се мобилизираат и на 5-ти мај 2019-та година масовно да излезат и да го дадат својот глас  на коалицијата „За подобра Македонија“, предводена од ВМРО-ДПМНЕ за кандидатот професорката д-р Гордана Силјановска Давкова  за доследна интеграција на Ромите и нивна подобра иднина.Сигурен сум и ве убедувам дека оние Роми кои ќе го следат патот на нашата партија Демократски сили на ромите е вистинскиот- правиот пат за интеграцијата на граѓаните од ромската заедница во институциите на државата.

Дека ја говорам вистината имам еден мал милион аргументи, но ве повикувам и самите да направите анализа кога подобро се живееше сега со владата на СДСМ или поранешната влада на ВМРО-ДПМНЕ.

Направете обична компаративна анализа кога повеќе имаше Роми функционери, кога повеќе имаше вработување, стипендии и кредити за ромските ученици и студенти, решени станбени прашања  и многу други бенифиции и можности за Ромите.

Без разлика како ќе одлучите изборот е на ваш, правото, но и одговорноста. Максимум респект до сите граѓаните од ромската заедница во државата за нивниот избор за претседател.



Bašo Amenge


Grupa taro terne Roma intelektualcija, novinarija, web dizajnerija, tehničarija, montažerija thaj javer personali savo so isilen baro iskustvo ki piri buti rodingje te keren nesto nevo ko mediumsko internet than ki Makedonija. Palo beshiba ko sostanok taro timi taro 24vakti.mk angjape decija kaj ko akava momenti falinela jek romano web tv portali savo ka nudinel pravilno, kvalitetno, informacija baši o Roma. Adaleske formiringape o www.24vakti.mk ko adava sostanok čivgjem akala celija thaj pričine soske te formirina o jekutno romano web tv portali 24vakti.mk

24Vakti © Copyright 2015 – 2019, Sa o nijamija si protektirime