Sali MemedFebruary 14, 2020
.png

1min31

Ќе има или нема да има избори? Што ќе се случи овој викенд? Ќе отидат ли во пензија старите “хиени“ од ромскиот политички табор?

Дали општеството во целина, или барем ромските политички парии, ќе сфати како да ја игра Бесконечната политичка игра? Ќе се земе ли предвид младата студентска сила или пак сaмо ќе се користат прилики за една друга, конечна игра – каде што победникот е само “минлив политички играч” наспроти бесконечниот живот на Ромите?

Во рамките на мојот СТАВ – Јас мислам ДА. ЌЕ оди ВО НАША ПОЛЗА! Пред себе гледам една поинаква реалност и општество на другари и другарки кои меѓусебно се почитуваат, пријатели кои што се подржуваат во име на една поголема Визија која што почнува да се остварува.

Патем, секоја чест на СИТЕ (без разлика на тоа коj поединец на кое движење, организација, политичка партија или групација припаѓа) кои партиципираат и кои имаа храброст вчера да се појават на протестот и да го кренат својот ГЛАС во име на својата поддршка и ставови во однос на сето она што ни се случува и третманот што го добиваме како одговор на нашата лојалност како граѓани. Затоа што ова општество нема да знае што мислите и што сакате ако не застанете ЗАД НЕШТО во кое што верувате! Не е ли впрочем тоа – таа Бесконечна игра ?

Ќе продолжам со цитирање на изјавата на психологот Мухамед Ајваз на панел дискусија организирана од страна на Граѓанската иницијатива „Аваја“ на 08.02.2020. За да ја опише состојбата на Ромите во македонскиот политички систем Мухамед Ајваз, користејќи стилски фигури, изјави: „Моментално, ромската политичка клима ја гледам како расипан апарат за кафе. Ние веќе 30 години имаме мајстори коишто го поправаат тој апарат. На ромската заедница и е веќе преку глава од тоа расипано кафе што го пие цело време и што некој постојано доаѓа и го поправа тој апарат. А, и дел од мајсторите ја имаат таа позната финта да се остави одреден дел расипан внатре, за да можат пак да доаѓаат.“ Мухамед преку овие зборови се обиде, со игра на метафора, да даде одговор на прашањето „Кој најмногу профитира од тоа што Ромите неколку децении се наоѓаат во status quo состојба?“.

Кои се „мајсторите“ коишто сме ги одбрале и на каков начин сме ги одбрале; дополнително, кој ни одредува колку „мајстори“ ќе имаме можност да имаме; и трето, зошто плаќаме ако не сме задоволни од работата на тие „мајстори“ кои лажат дека го поправаат апаратот. А, под „мајстори“ во оваа ситуација подразбирам политичари и под „апарат за кафе“ мислам на политичкиот простор кој им е даден на Ромите во Македонија.

Следствено, користејќи една друга метафора на шаховска табла, во рамките на „правила на игра“ во претставничка демократија каква што има во Македонија, јас ја гледам суштината на проблемот на три нивоа: прво, Ромите не се перципираат како дел од „играта“; второ, во случаи кога Ромите се дел од политичката игра, тие се само пиони; трето и најважно, во ситуации кога Ромите се дел од политичката игра (иако како пиони) прашањето што се поставува е „Кој ја игра играта во име на сите Роми?“

Некои системи ги вклучуваат Ромите како еднакви играчи, додека други ги оставаат Ромите да бидат пиони на политичката шаховска табла. Постојат системи кои креираат такви услови што Ромите попрво самостојно се одлучуваат да бидат надвор од играта, наместо да партиципираат во системи кои ги дискриминираат.

Во случаи кога Ромите имаат место на политичката шаховска табла, кој управува со фигурите? Кој игра во наше име? Моето видување е дека Ромите во Македонија иако имаат етнички политички партии и претставници, тие сеуште не чувствуваат дека нивните политички претставници работат за добро на Ромите. Вака гледано, личи дека претставничката демократија не е игра која ги застапува интересите на Ромите во Македонија. И, зошто оние коишто би требало да работат во интерес на Ромите не го прават тоа и сакаат Ромите постојано да се дел од таа бесконечна дискриминаторска игра? Одговорот ќе го најдам во горенаведената изјава на Мухамед Ајваз: затоа што се додека имаме расипана машина за кафе (политички систем/правила на игра) се до тогаш мајсторите (политичарите) ќе профитираат. Многу јасна и очигледна ситуација! Ромските како и не-ромските политичари, веќе неколку децении профитираат на грбот на ромскиот народ кој скапо ја плаќа цената за неколкуте места во последните редови од шаховската табла кои нашите играчи себично и неефективно ги користат.

Дали Ромите треба да продолжат да бидат пиони во дискриминирачка игра или можеби е подобро преку надворешен притисок да ги променат правилата на игра? А, кој би се бавел со социјален проблем (како што Ромите најчесто се перципираат)? Јас би рекол дека нашите проблеми не се само социјални, туку (и тоа како) имаат политичка позадина. Тогаш, како треба да играме ако не сме социјален туку политички проблем? Едноставно и мудро – наместо постојано да плаќаме за поправање на стара и расипана машина, да одбереме нова функционална машина! Можеби купување на нова машина чини многу повеќе од постојано плаќање ситни суми за поправање на старата. Но, ако се собере се што во последните 30 години Ромите плаќаат одново и одново, тогаш сигурно е дека вреди да се плати цената за тотална промена на правилата на игра. Секогаш е подобро да се плати голема цена за следните генерации да живеат подобро, отколку да се продолжи со бесконечно плаќање ситни цени после секои избори, одново и одново. Радикални промени во македонскиот политички систем и политичката машинерија која ја претставува ромската заедница – веднаш! 30 години е доволен период за ромскиот народ да се освести и да каже „стоп“ за бесконечната дискриминирачка игра каде постојан губитник е обичниот народ! Доста самите си биравме играчи на коишто победата и губењето им е профитабилно и кои добиваат на наш грб и во име на нашите животи и оние на идните поколенија!

П.С. ЈАС сум Сирхан!

 Руфат Демиров – политиколог 
 Во моментот студент во ЦЕУ

https://www.romaversitas.org.mk/index.php/romaindex-activism/2020-02-14-10-59-47/456-2020-02-14-11-08-07


Sali MemedFebruary 7, 2020
Shukar.jpg

3min53

Ko iskustvo e romane političarengoro isi samo jekh konstanta: retko ili skoro nikogaš na slučisalilo adava so ka den lafi te keren, hem ko krajo duri te isporačinen. Ki adaja politika, o lafi OJA ki praktika značinela ŠAJ, neretko hem NA. O dendo lafi, lenge tano samo panagjursko roba so korisna vrednost thaj so naklo roko na važnost panda ko dive keda izgovorinena le.

Nikaske panda nane jasno soske na sikavena umor, ko adava baro drom taro bizo moralno-politička igre značitelno kompromitirime manuša, dena slika deka ingarena amen popaše ko integracije hem demokratikane vrednostija ili palem kozom transparentno hem otčetno kerena buti a  dali adava agjar sekoj korkori oceninen.

Ko megjuvreme ki tribina sa po napnato i situacija, o navivačija osven nesave olendar so lena mesečno biletija kо transakciska smetke, sa pobuter tane nezadovolna na baši i našavdi utakmica kozom baši i dendi doverba e manušengje so vakergje kaj ka oven pošukar okolendar, a sa o utakmice bikingje len službeno 3:0

Čavalen, ki Šutka postojnena trin strastija: pijbe, komari hem vlast. Taro prva o duj šaj nesar manuš te saslarelpes ama tari trito nisar. Baši i vlast šaj mudareja (mareja) ili te ove mudardo (mardo) hem šaj našaveja to manušipa. Previše mangipa isi prema late soske isila MOKJ, te rasčistina i najglavno dilema, pošteno hem mudro vlast nane soske e manušeskiri želba te ovel mokjno tani bezkonečno. E manuše ko vlast potikninena le o kukavice, navinena leske o aminđije, podržinena le o čora o nasilnikija, dena lafi promenengje a usovršinena o metode pire predhonikoskere anindor „PIRE VEČNA KANONIJA“ te ovav jasno adala VEČNA KANONIJA važinena lokalno, nikako posle o Zatvor ili prema Gorno Orizari se posle vklučinenape vavera teškašija pa mora te phenen „Jadigar frde o peškiri“ , inače me mislinava deka o Habibi marelape sar pelivani a Mc Gregor tano pravo fajteri ;).

O Grčko istoričari Tukidid vakergja „ I tajna e slobodakiri tani i hrabrost. Ili ka ova slobodna ili ka čutina. So duj bukja našti te ovel amen…“

Ola bizo amaro našti, amen bizo olengoro ŠAJ. Ola tane hari, amen sijem BUT, amare najencar te mrdina, doborom but so sijem, duri i poddrška ko čora hem nasilnikija so arakhena la, nae doborom silno kozom amari zaedničko hrabrost.

Avdijeske doborom, a  te pučle tut phen lenge NA DZANAVA, NA SETINAVAMA 😉

Eko Iljaz


Sali MemedFebruary 3, 2020
83892305_1274713949384054_2365722764649693184_n.jpg

4min96

Долгодишните ромски политички ривали по вторпат си дадоа рака за помирување, во стилот на индијански племиња со пушење на лула на мирот.

Овие стари истрошени ромски лидери кои цел живот се на цицка на државата секогаш со власта, и овој пат како на председателските избори во Македонија ке ги бранат боите на СДСМ за Парламентарните избори во Македонија кои ке се одржат на 12 -ти април 2020 година.

Со години тие ја креираа апсолутизацијата на добро измислени процеси и политички стратегии за умилкување кон владејачките политички партии. Иако резултатите се катастрофални од нивното работење, со таква политичка стратегија секогаш успеваа да бидат дел од власта, никогаш опозиција.

Ромскиот електорат на последниве Парламентарни избори не го дадоа својот глас за нив ,бараа промена на деструктивната политика над Ромите на тогашната владејачка партија на ВМРО-ДПМНЕ во кое коалицираа скоро сите ромски политички партии.

Нивниот нагон на политичко преживување со години им успева манипулирајки дел на ромските гласачи, поткупување и фалсификување на изборните резултати, за кој постои сведоштва и доказни материали.

Со години поради ваквите политички стратегии на ромските политички лидери, кој секогаш ја менуват политичката страна, Ромите се губитници. Со ова ова нивна бесрамност граѓаните се измамени со е украдена изборната волја на гласачите.

Овие народно именувани сончогледи не се грижат за своите гласачи тие повеќе се грижат за нивниот личен интерес.

Тие се склони кон сè, исто така велат дека сè е дозволено, но има и недозволени работи во политиката кои се амнестират со секе вклучување кон владејачката партија.

Измамници и политички кукавици кои немат храброст да го сторат тоа што го ветуват затоа што ниту едно од кажаното дека ќе одат по друг пат не е остварено. . Ова е класична политика на континуитет , трговија и полтичка измама.

Тие се без морал, лицемери кој на крилата на транцицијата успеја да си го здбелат банковното салдо.

Таа нивна алчна политичко хемија која ги одржува во опстанокот на политичкиот живот ги чини бесмртни.

Тие се Тројански коњ во секоја политичка коалиција која се бори да дојде до власт.

Овие тројанци ја немат сменето својата политичка стратегија за умилкување кон владејачките политички партии.

Кога ке осетат дека од ловци станаа ловина брзо ексиплитно ке фрлат со дрвја и камења кон оние кои до вчера им беа коалициони партнери,и ги штитеја од сите криминални дејности кои ги вршеа во текот на своите долгогодишни мандати.

Сега велгуваме во еден турбулентен период, каде СДСМ влегува значително ослабена на овие Парламентарни избори, тоа добро го знаат ови долгогодишни политички манипулатори.

Нема да биде ништо изненадувачко да го напуштат “Титаник“ пред тој целосно да потоне . Тоа и се случило кога предходната власт на тогашниот премиер Никола Груевски изгуби поради неуспех во фрмирање на Влада, за да после кога му се даде мандат за формирање на Влада на председателот на СДСМ Зоран Заев, преку ноќ ги сменија политичките страни.

Ова нивно помирување е дел на нивната политичка измама, во зависност која страна ке ги добие најавените Парламентарни избори.

Овој нивен опстанок на политичката ромска сцена се сведува благодарение на нивните супериорни манипулации кон ромскиот гласачки субјект.

Кога ке биде од нив доста?- тогаш кога ромскиот глас нема да биде глас за избори, глас за личен престиж туку глас за “ЖИВОТ“

Мозес Соломон (Мухаџер Сулејман)


Sali MemedFebruary 2, 2020
received_186228582583428.jpeg

1min142

Понесен од неделните случувања од изборните припреми, ожалостен од заблудите, грижливо следам дека и понатаму креираме одвратна неправда према самите нас , шириме болни амбиции, ја отварама пандорината кутија на раздорот, едни на други постануваме непријатели, го оставаме ромскиот народ во темнина, влегуваме во трка однапред поразени, пoстануваме сопствени злосторници со бесрамни отровни изјави.

Зошто?

Сите сме во трка за еден пратеник.

Eј народе, внимаваме ли на себе? Да не останеме згазени понижени? Се давиме ли во незнаење? Зарем памет немаме, едни со други да се исмејуваме? Толку ли алчноста нема граница народот да го водиме да живее во заблуда, стрес, во делби, групи. Ги користиме привилегите од народот, потоа ги правиме слепи и глуви, и бесрамно се преставуваме како нивни водачи. Ромите денес не можат повеќе да ја разликуваат вистината од лагата, правдата од неправдата, и на крај изјавуаат: ‘‘ па сите се такви‘‘. Зарем ни трумка срам и национална совест немаме. Поделени, разделени па дури и јаничари, мухаџири и енсарии постанавме. Да работиме во туги партиски програми и да веруваме во не ромски идеали. Зарем памет немаме? Тешко на сите нас што живееме во лаги и заблуди. Едни со други да се потиснеме, едни на други да постанеме волци, насилници, со тешки клеветеи и зборови да се нападнеме, ширeјкие одвратна неправда која не уназадува и не загадува пред нашите комшии, пријатели, граѓани, ја афирмираме неправдата потиснувајки ја вистината мегу нас, користејки интриги и превара едни на други. Па до кога вака? Од цела шума дрва не можеме да видиме.

Јас Ве повикувам во единство, она што го посакува и нашиот севишен створител а вие го терата патот на раздорот, патот на шејтанот. Јас изјавувам дека мојата партија нема амбиции за државнички функциии за да не се злопупотреби повикот за единство дека демек имаме замаскирани планови. Замислите, залутани незнајковци не напагате и не клеветуваат дека е ова заговор. Па ние ви направивме цел ограниграм –графички приказ, што се можеме да добиеме кога би биле сплотени во се партиско обединување и изјавуваме во нашите куќни трибини дека ние нема да се условиме со ниту една фукција, со цел да влеземе со кормиларот на победникот, за да имаат и младите и старите, трговци, сиромашни, болни и изнемоштени, образованите и необразваните, хаир од нашите гласови сплотени на едно место. Има ли тука заблуда, интриги? Не! Заблудите ги прават тие кои се лицемерни и не се сити од она што го сториле како неправда према вас, од оние кои што се алчни и немаат крај од својата заситеносот, од оние кои што сакаат од народот да напраат чекмеџе. Тешко на оние кои жевает со такви лаги и заблуди. Во името на севишниот, не запагајте во забуда и мегусебно зло, неправда и обостран омраза.

Затоа кога пагаме во невољи, тешкотии, тогаш не оправдувајте се дека сте грешиле, дека за хаир тоа сте го чинеле, не дозволтете сами себе да се исмејувате. Ејј, каде ке им оди душата.

Зарем не се уморивме, се уште ли ќе дозволиме едни на други дволичноста да не погуби, треба ли да се дружиме со оние кои делат правда и единство или со оние кои не делат, шират неправда, кои се алчни, лицемерни, говорат бесрамни и грешни изјави. Зарем ке дозволиме длабоко да се давиме во незнаење. Јас постојано народе ромски ве предупредувам на можните последици од оние кои за нас преговараат со лицитација. Ајде, вистината да ја втемелиме а лагата да ја потиснеме. Се вели , сиот ум алах му го даде на човекот на раце да постане корисен за себе, своето смејство и својот народ, да се грижи за него, бидејки еден ден ке се раздели од овој дујналучки живот ама до тогаш, барем корисно да го употреби.

Ви се молам, ќе ставиме ли крај на лицемерните : кога зборат лажат, кога ветуваат не исполнуваат и кога им се дава доверба тие ја изневерува дадената доверба.

Хм….Во ред и сега?

Да, овој пат ке се обединеме и тоа денес не утре, ќе оставиме горделиво наследство за нашите генерации да не се срамат од нас. Сите заедно напред. Ние можеме!!!

Неждет Мустафа


Sali MemedJanuary 31, 2020
Eko-Iljaz-Kolumna.jpg

1min81

После почетната еуфорија и големи очекувања, кај народот почнала фазата на спласнување на еуфоријата на големи очекувања, која богами траеше околу 2 години и неколку месеци исто како и пред  десеттина години и денес, ние како  етничка заедница сеуште не пронајдовме алтернатива , и многумина мислеа, многу повеќе од вчера дека од денес се ќе биде различно, со истите стари истрошени фаци.

И така забревтани, неосновано самоуверени, арогантни, гледајки од доле кон горе, дремејќи по кафичи по ДЕН(ови) и НОЌ, Гала кујни и слаткарници некаде во Бутел и разни бензински станици и шепнувајки секој на својот и така се до недоглед кој од кого што има да пренесе, кој на кого му е роднина, кој на кого рекет му удира и така во бескрај  се ситиме на нашите мизерии, не сфакајќи колку сме понижени од самите себеси, дали за изборот на кафето, бозата или топлата пастрмајлија а можеби и станува збор за изборот на местото на кое седиме, бидејќи на крајот на краиштата зошто би ги дале последните 50 полимерни денари ако местото на кое седиме не нуди најдобра “позиција” да бидеме видени, ама и да видиме се околу нас.

Аj, за малку ќе заборавев и на селфито без кое и најслаткото кафе може горко да биде, чисто за да се овековечи моментот за да може идната година само со едно шернување да се потсетиме, освен на кафето и местото на кое седиме и луѓето околу нас и најлесно да заборавиме на нашиот најголем потсетник – нашата мизерија изразена преку нашите тивки шепотења за нивните акции колку едните беа подобри од другите и обратно.

Тоа што еден куп други работи не се направија или се направија лошо, a мислевме дека поддршката дадена и тапкањето по рамо а најмногу спасувањето на сопствената кожа од кривични процеси  е доволна  причина само по себе, тоа е друга кардинална грешка за која верувам во иднина ќе имаме време да си ја чукнеме главата.

Важно сите се паднати во депресија, сите изигруваат емотивци, особено оние кои се во политика и кои немаат право на таков луксуз и несериозност преставувајќи се како водачи на нашиот ромски народ кој и онака ја напушта државата изнаоѓајќи разни начини низ цела западна европа, поучени се разбира од некои  Aufenthaltserlaubnis ромски политичари.

Останува да не се плашете  да си го искажете своето незадоволство од општата состојба, нормално, доколку сте незадоволни. Исто како што знаете гласно да воздигнувате и да оддавате признанија кога за тоа мислите дека има причина. Секогаш ќе има некој што ќе ве гледа „криво“, ќе ве озборува зад грб, ќе ви се потсмева на храброста и ревноста, секогаш ќе има луѓе што длабоко ќе се иритираат од вашите јавно искажани грижи, ставови или укажувања.

И речиси секогаш, луѓето што ќе ве презираат, во некој свој изолиран свет каде што никој нема да ги слушне,  си ги повторуваат речиси истите работи од коишто се згрозуваат кога вие јавно ќе ги искажете. Затоа што немаат храброст да истапат, немаат доволна мотивираност, или имаат доволна мотивираност од друг вид.

Но никако нема да признаат дека во вашите зборови има ред вистина, освен кога ќе секне мотивираноста од другиот вид, па тогаш ќе застанат до вас како досегашни невидливи ангели чувари и дамнешни поддржувачи на вашиот „лик, збор и понекогаш и дело“, со насмевка од свои до комшиските уши, за да  види Шутка дека постојат.

Недостигаат  мислења и реакции, и уште долго време ќе фалат како што и фалеа вчера ќе фалат и денес, а за утре ќе треба да се произнесме задутре и така до недоглед додека други стануваат фактор без кој не се може, единствени во тоа што е над личното, партиското па дури и во невладиниот сектор, на врвот на агендата стои нешто друго, место некоја возвишена цел која за нас е сон,  а за други е веќе јаве.

Можеме околу многу нешта да не се согласиме ама да бидеме реални дека последици мора да има од вака сфатениот живот, кога промените кај нас ромите се одвиваат како SLOW MOTION (забавена слика) а менталитетот и општествените двигатели си имаат свој тек и брзина дали поради не присутноста по сите вертикали и хоризонтали во државата и општеството, времето ќе покаже или веќе покажало, останува секој од нас да процени.

 

 

Еко Иљаз


Sali MemedJanuary 30, 2020
SHUTKA-CENTAR-24vakti.png

1min517

Месец дена пред најавата на СРМ на чело со Амди Бајрам и човек- партијата на „советникот„ на Зоран Заев дека ќе се обединат заеднички да настапат на следните предвремени парламентарни избори на 12-ти Април, неуспешен обид на „советникот„ за манипулација имаше и со Партијата за Демократски Просперитет на Ромите на чело со Аксел Ахмедовски.

ПДПР ја насети манипулацијата за шверц возење на „советникот„ и на 2-ри Јануари носат одлука за заедничко настапување со Народната Партија на Ромите (во формирање) на чело со познатиот активист и борец за Ромите, Геге Демировски. Од едната страна ги имаме СРМ и „советникот„ како долгогодишни политичари со нивните досегашни поразителни резултати за ромскиот народ а со лични економски фантастични резултати.

Од другата страна ги имаме двете нови политички партии ПДПР и НПР со идентични идеологии и програми, чисти по вертикала и хоризонтала. ПДПР најактивна е во ИЕ3 и со голем и сигурен потенцијал за избор на народен пратеник, и НПР во ИЕ2 со голема и сигурна шанса за избор на народен пратеник.

Бидејќи Ромите и другите ентитети многу добро ги познаваат опонентите нема да им биде тешко на следниве избори нивниот глас да го дадат за веќе видено и злоупотребено или на ново и надевачко утро за себе, за своите деца и внуци.

 

Агуш Демировски


Sali MemedJanuary 27, 2020
phpThumb_generated_thumbnail.jpg

9min50

January 27 is International Holocaust Remembrance Day Today, humanity will pay tribute to the millions of people who were murdered in Europe under the Nazi regime.

Commemorations are necessary to understand the demons of human nature and to make us realize what we are “capable of”, and how “good people” can sometimes contribute to mass murders, surrendering their morals to the group in power.

For Roma specifically, commemorations are necessary to remind the wider public of the Roma Holocaust. Too often, the extermination of the Roma population during the Second World War is left out of school curricula and historiography of the Nazi genocide. But it is not enough to be present at commemorations and to deliver speeches. We, Roma, need to ask ourselves the critical question: how can we prevent history from repeating itself in relations to Roma?

Governments use commemorations to show empathy for the dead, but forget about the living. Since the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide was adopted by the United Nations in 1948, Roma property, employment, constitutional and human rights have not been protected or respected within European societies. For one day of commemoration, there are 364 days of humiliation, mistreatment, violence and killings against Roma across Europe. For the building of a memorial, there are thousands of destructions of Roma homes in European countries.

We must make the link between past events and today’s situation: anti-Roma violence is being legitimized through extreme right parties – Jobbik in Hungary, Ataka in Bulgaria – that have been democratically elected. Which countries have recognized the Roma Holocaust so far? Hungary, Poland, Slovakia and Ukraine.

Should we accept that countries like Hungary and Slovakia adorn their reputation with progressive statements at the international level, when they practice school segregation of Roma children and forced sterilization of Roma women at home? Should we accept that the German government hosts dozens of commemorations for the Holocaust, when they are sending tens of thousands of Roma to Kosovo, where they will face discrimination and threats without being able to seek police protection?

These are only very few examples to illustrate how history is repeating itself in relation to Roma, and how Holocaust remembrance and education alone have limits. A study conducted by the German Federal Unit on anti-discrimination revealed that while the majority of Germans knows about the Roma Holocaust, one in three Germans believes that Germany bears no special responsibility towards the extermination of Sinti and Roma by the Nazis and their allies during the Second World War…

What is to be done?

We must face the brutal fact that our memory is being used against us. We should not get tricked into this role. Recognizing the Roma Holocaust has to be linked to actual progress for the Roma. We will not stop national governments to use our memory for their own purposes.

But, we in turn need to demonstrate collective agency and to transform the memory of our people into actual change for our community. We need to have a critical approach to the Holocaust. We should help public institutions question their conceptions of progress, and measure how far or close they arrived since the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide was adopted.

We must challenge their dual commitments for democratic ideals and non-democratic practices and their perverse aspirations to introduce and retain inclusive economic and political institutions, policies, and practices. We have to check what progress we are making in the recognition of the Roma Holocaust.

Last year, for instance, the European Parliament issued a resolution calling for the recognition of August 2nd as the international Roma Holocaust day. This is something we need to do for the European public, and for the Roma, who deserve to know about their history to better understand their currents and inform their future.

We have to change the narrative on the Roma genocide: if we are still here to witness, it is because we have been resisting, before, during and after holocaust. This is largely occulted in traditional historiography, where Roma are presented as victims.

Who remembers that on May 16 1944, imprisoned Roma fought back against the Nazis in the camp of Auschwitz Birkenau? After centuries of oppression, violence, slavery and mass extermination, we are still here, the most resilient and creative minority in Europe. Finally, to succeed together, especially as we have never been independent citizens of our sovereign state, we have to fight uncompromisingly for our independent “state of mind”.

We must see ourselves as a distinct and powerful culture, instead of a temporary, inferior subculture that depends on others. We have to embrace and reinforce our uniqueness, our proud past and our right to develop an independent system of beliefs that addresses our distinct needs and desires.

We should have the memory of the Holocaust present in our minds at every breathing moment of our lives. The memory of the Holocaust should shape how we see ourselves in society, who or what is our enemy, who are our friends, with whom we are willing to form coalitions, how we vote, and how we lead our lives in the future.

If we don’t reclaim our memory to improve our lives, we will again fall preys of opportunistic and irresponsible politicians who use our memory to raise their profile at the international level, while leaving our people to the humiliation and the violence of the majority at home.

Mensur Haliti is senior program manager at the Open Society Roma Initiatives Office, focusing on civic and political leadership development.

 

http://www.romea.cz/en/features-and-commentary/commentary/mensur-haliti-on-the-international-holocaust-rememberance-day-a-way-forward-from-never-again?fbclid=IwAR0gFIAimwbNtcM2KXKnJgMDv16EvIBp7NZ8EcuRtdKT2XJNnNUbXowZ_Ho


Sali MemedJanuary 25, 2020
jovanovic-zelijko-898-2200-1280x1279.jpg

1min106

В петок, претседателот на Советот на Европската унија, Шарл Мишел, ќе ги посети Албанија и Северна Македонија. Патувањето, што се поклопува со напорите на Хрватска да го забрза влезот на двете зеји во Европската унија (ЕУ), го става Мишел во деликатна ситуација во која треба да најде рамнотежа помеѓу резервираноста на некои основачки земји-членки со оние од истокот, коишто се за проширување на европскиот блок.

Напредокот, кон пристапувањето на Албанија и Северна Македонија, е долготраен, со спротивставеност, предводена од Франција и Холандија, што ја поткопа и последната можност за пробив. За двете земји, што се сметаат себеси за ‘европски’, препреките предизвикаа длабоки рани дома – најсериозните ефекти недвојбено ги почувствуваа маргинализираните групи, како Ромите, коишто го гледаат пристапувањето во ЕУ како начин за да ги обврзат своите Влади да дејствуваат соодветно за прашања поврзани со правото и правдата.

Состојбата за Ромите е тешка во Западен Балкан. За нив е двојно поверојатно да бидат невработени за разлика од мнозинското население и често живеат во супстандардни услови – при што десет проценти од ромското население во Македонија и половина од ромското население во Албанија живее во објекти без водовод. Исто така се проценува дека во околу третина од ромските домаќинства во регионот, најмалку едно лице си легнува гладно секоја ноќ.

Разговорите за пристап преставуваа корисно средство за нивната кауза. Сепак, влезот во ЕУ не е задолжително универзален лек за Ромите – како што се докажа со претходните проширувања од 2004 и 2007 година.

Во Унгарија, на пример, којашто пристапи во ЕУ во 2004 година, имаше мал напредок кон зголемувањето на правата на маргинализираните групи. Десничарската партија на земјата, Јобик, повика Роите да сносат одговорност за своите „цигански кривични дела“ и ги етикетира фондовите на ЕУ за нивна заштита и интеграција како „посебна привилегија“. Оваа реторика и непријателство исто така се манифестираше во соседните земји, како на пр. Бугарија, каде што поранешниот заменик-премиер Валери Симеонов, ја нарече групата „бесни антропоиди“ и во Република Чешка, каде што претседателот, Милош Земан, тврдеше дека 90% од „неприсобливите“ граѓани во неговата земја се Роми.

Политичарите од Западен Балкан, ослободени од притисокот на ЕУ, се на крстопат. Ксенофобичниот национализам веќе предизвика сериозни последици за ЕУ – и може да се влошат ако не се контролираат.

Политичарите во Северна Македонија и Албанија треба да го препознаат овој ризик и да се заложат за подобрување на животот на сите свои граѓани. Тие треба на Ромите да гледаат како на важна општествена вредност. Тие се најбрзорастечката етничка група низ Западен Балкан и се многу приспособливи, бидејќи течно зборуваат разни јазици.

Тие се исто така млади. Во Албанија, размерот на економски неактивни млади луѓе кој го прикажува бројот на млади луѓе во однос на бројот на лица на работоспособна возраст, е процентуално 59% за Ромите. Во Северна Македонија овој процент е 56%, споредено со 44% кај неромското население. Тоа значи дека, во регион каде што работоспособното население се намалува, тие наскоро би можеле значително да придонесуваат на пазарот на труд и пензиските системи, ако им се даде можност.

И покрај статусот на малцинство, Ромите во Западен Балкан се имаат покажано како претприемачи и ангажирани. Жените и мажите Роми создадоа бизниси во сектори кои се движат од текстилната индустрија до индустријата на мебел, преку транспорт до трговија – а околу 69% од машкото ромско население во Албанија е самовработено во неформалната економија на земјата. Во Северна Македонија и во сите други места во регионот, Ромите водат во создавањето на планови за собирање отпад и се значителни придонесувачи на пазарите за рециклирање. Ова е импресивен подвиг, имајќи предвид дека честопати не можат да добијат пристап до финансии и живеат во полулегализирани населби, што не може да бидат гаранција за заеми.

Тие, исто така, покажуваат поширок и брзорастечки интерес за политиката во регионот. На пример, во Северна Македонија сега има министер Ром, двајца пратеници Роми и 28 општински советници Роми. Ромските гласачи исто така играа клучна улога при изборот на младата, либерална и непоколебливо проевропска претседателка на Словачка, Зузана Капутова, во април минатата година, како и поскорешните победи на прогресицниот проевропски настроен Гергеј Корачоњи, за градоначалник на Будимпешта, и проевропскиот претседател на Северна Македонија, Стево Пендаровски, којшто неодамна назначи ромски советник. И политичките коментатори се согласија: ромските избирачи ќе играат значителна улога при напредокот на демократските реформи во овој регион.

Така, ако Мишел сака да ја санира недовербата што ја „посеаа“ пристапните препреки, треба да мисли на Ромите. Тие се група без никакви посебни потреби, ниту пак бараат некаков посебен статус. Сè што сакаат е коректна можност за напредок во животот. Политичките лидери многупати ги уверуваа дека се залагаат за реформи што ќе ги заштитат интересите на маргинализираните групи. Сега е моментот да го докажат тоа.

Колумна на Жељко Јовановиќ – директор на Канцеларијата за ромски иницијативи на Отворено општество.

 

Извор:https://press24.mk/zheljko-jovanovikj-romite-se-prednost-ne-adut-vo-pregovorite-za-chlenstvo-vo-eu


Sali MemedJanuary 19, 2020
Romi.jpg

4min82

Ko agorutne nekobor bersha kote so denape but love ko bajrariba taro romane kapacitetija sar thaj aniba poshukar dzivdipe e romane nacijake ko lokalo nivelo nesave personija o period taro tikno romano kapacitetija jali educirimo kadar savo isile pobut veštine koleja so rodena o megjunarodna faktorija, ambasade thaj javera institucije save so dena but love ko romano anglodzajba. Maksimalno iskoristinena mo o momentum thaj “cicinena o romane love ko jek krugo taro 10 manusha”

Odola terne Roma save so vakerena kaj si elitno generacija thaj generacja save so adzikerela pe lender promene te keren ko Roma hem odova kurcijalna promene kote so ka ingaren jek nevo drumo za žal našavsalile ko nevo moderno, eskluzivno vakti kote so sa nakela salde ko love ko interes taj ko barvalipe personalno.

Akaja kolumna si motivirimi taro palune nekobor nastanija kote o amen sar medium 24 vakti vaker tuke ko sekova romano nastan sijem sar aktivna učesnikija isto agjar pasivna ko te so I direktno laja than ko nesave decizije, numa sar medium I sledinaja o procesija taro promene ko Roma ki Makedonija thaj ko Balkan.
Akana isi nekobor puchiba panlo bashi akava aktuelno situacija, dali jekajek manusha vrtinena pe ko than, koleste pareste khuvelape jek krugo kova so pareste shaj aveja dzi ko info sar thaj dzaneja sar avena dzi ko love.
Akava fazoni kote so ko agorune bersha sikavela sar pokonkretno si vakerdo dejba love bashi o Roma taro donatorija kova so dzana ko ista vasta ista dzepe ista proektija ista mansuha.

Soske bash asavko vpecatok, odoleske so milionija denarija dengjape bashi o Roma salde ko nekobor manusha kola lelepeske dzovapi kaj si odgovorn bashi o Roma numa thaj kaj ola shaj agorkerenea akaja buti thaj si jek taro najvlijatelna faktorija ko romane promene.

Adala ista manusha lena honorarija taro pobut riga, thaj chivde si ko nekobor sherutne proektija kote so o majbaro procenti isi šuže bare honorarija, sar ekspertija, obučuvachija, fascilitatorija odova sikavela kaj akala manusha si salde 10 ki Makaedonija kola mashkar peste ulavena I buti soj tragikomično odola ista manusha (kotor) isile thaj buti ki Državno administracija sar thaj lena honorarija taro javera bukja i ako o kanuni bashi državno administarcija strikno vakerela kaj nasmejnena te keren buti javer palo rabotno vreme sar državno službeniko, osven telen love ja plata tari them.

Ko sa o načina dikena sar te aven dzi ko love čibaja astaribaja vrske thaj panelape jek tesno krugo kote ka dike jeke mansuhen taro ekspertija palo diskriminacija dzi analize kerena bash edukacija sar thaj ekonomistija.

Akava sikavela kaj o procesija ako mangaja te dzan angle trebno te dikalen andral, ko akava sluchaj te muken akala doticna mansuha javerenge than soske dikindoj kaj ko agorutne nekobor bersha isi barem nekobor chave save so i ako si len kvaliteti sar thaj perfomansija te ikeren o pharipe tari sakoja buti pareste khuvena ko adava krugo taro „ CICAČIJA TARO ROMANE LOVE“


Sali MemedAugust 21, 2019
Bijava-.jpg

4min525

Dikindoj i aktuleno situacija ko akava momenti ki Utarali Makedonija kote so  ki bukvalno gnd nadzanelape koj hala a koj piela jek purani anegdota, o Roma sar minoriteti ja sa etnikum leske sa jek.

Bijava veke ki agorutni faza o majbarvale bijava sar so vakerena o Roma akava bersh nakle o nasvalipe truja i Shutka sar rezidencija prestish  bashi pendzarde bare bijava save so kerena sar thaj barvale ko akava momenti o trend barilo ko javera dizja kote so dzivdinena o Roma. Barem trujal socijalna mreže  diklem kaj i situacija sar dzala sakova bersh isijamen pobarvale bijava neve inovacijencar ko samoto organiziribe adaleja hem pobut love hardzime bashi leskoro keriba.

Ko naklo periodi ki Shutka sa mulo sar biznis ko nakle 2 masek samo o biznis trujal o bijava cutinela sine ( muzika, restoranti, svedska masa, koktelija, shisha bar, shalvare, frizeraj, kozmetika, zlato, sheja, odelija itn).

Ko akava momenti puchava man kaj amen sijem normanla sar Roma i me sebepi akala bukja spored amare procenke pobuter mansuhencar iki akaja tema Bijava proceningjem kaj negde ko 2 masek kompletno bijaveske troshinenape ki Shutka ko Skopje samo 2, 5 milioni evra.

Akana nae te zamarinav tumen soske doboka but, ako  nae agjar pa besen ako sijen tar shutka keren matematika ka diken kaj sa o bukja upre so gejngjum bashi o bijav ka diken kaj ka aven ki akaja fantastichn broja taro ardzime love ko 2, 5 milionija evrija na denarija.

Koga ka dika kobor taro akala love si dende bashi opshtstvo ja odanochime ka dika soske i komuna Shuto Oriazari si jek taro majchorole komune ko Skopje.

Ko dujto aspekti bashi situacija ako taro akala love barem 10% te denpe kori o danok sar te na navlezinava paushal , fiskalno, itn forme taro platiba ka perelpe o budzet hem tari diz Skopje hem tari komuna Shuto Orizari hem taro Gavermentoskiri kasa koleste posle polokeste ka shaj rodaja nesave infrastrukturna promene ki komuna Shuto Orizari.

Kote so ka sikava kaj i amen sijem kotor taro Opshtestvo hem pridonesinaja ko leskoro razviba adaleja so pokinaka danok kori i them hem akana rodaja te iranelpe amenge sar okolenge soj normanlo kerdi infrastrukturako lengere komune.

O svest mora te bajrol amen save so dzivdinaja akate ko akava volsebno than Shutka, nesar samo mangaja te ha cokolada a maro na mangaja. Okola bukja soj normanla kerajalen demek nae vrska. okola soj avrijal  taro kolossek prifatinalajel sar promena normanlo.

Akate baro udel isi hem e država hem e komuna hem i diz Skopje UJP, trudova inspekcija, itn tari javer rig o restorantija, muzicharija, swedska mase shalvare frizerija itn save so egyistirinena akatar bogami hem adava shukar mora i svest te bajrol lengiri kaj mora i ola te pridonesinen bahi poshukar tajsa ki amari komuna Shut Orizari.

 

 

Miro stavi

Sali Memed

 

 



Bašo Amenge


Grupa taro terne Roma intelektualcija, novinarija, web dizajnerija, tehničarija, montažerija thaj javer personali savo so isilen baro iskustvo ki piri buti rodingje te keren nesto nevo ko mediumsko internet than ki Makedonija. Palo beshiba ko sostanok taro timi taro 24vakti.mk angjape decija kaj ko akava momenti falinela jek romano web tv portali savo ka nudinel pravilno, kvalitetno, informacija baši o Roma. Adaleske formiringape o www.24vakti.mk ko adava sostanok čivgjem akala celija thaj pričine soske te formirina o jekutno romano web tv portali 24vakti.mk

24Vakti © Copyright 2015 – 2019, Sa o nijamija si protektirime