Sali MemedMarch 7, 2019
.jpg

1min288

Формално сите го почитуваат законот при основање на политички партии но во реалноста без никаква идеологија а ни најмалку ориентираност кон десничарите или левичарите.

Ваквиот партиски пристап доведува и до немање на политичка опозиција кај заедницата и останува самото ромско општество, своето незадоволство да го изрази во помали и потесни кругови и тоа плашејќи се да не ги слушне некој.

Во овој момент, партиципираат три ромски политички партии во власта кои ја поддржуваат политиката на актуелната позиција, иако во изминатите години сите беа во коалиција со предходната власт. Се поставува прашањето: Која партиска идеологија поддржуваат ромските политички партии? Десничарска или Левичарска?

Од скоро во медиумите се шири изјавата на еден од ромските политички лидери кој вели:

“КОЈ Е НА ВЛАСТ – ЈАС СУМ СО ВАС“.

Доколку се анализира оваа изјава од аспект на подобрување на состојбата на ромското население во Македонија, може да се заклучи дека единствено преку учеството и партиципација во власта може да доведе до промени во заедницата. Но ако се анализира изјавата од аспект на партиски интерес, може да се заклучи дека учеството во власта е поисплатливо преку користење на придобивки, па макар и 20 вработувања, отколку во опозиција и добивање само на пратеничка плата.

Како и да е, секогаш учеството во власта отвара и дава можност за креирање политики, решавање на проблеми, можност кон поголема интеграција и шанса за реализирање на поголеми права.

Но тоа исто така и не треба да значи дека опозицијата не може да реализира активности и да помага во доброто на заедницата. Со право може да се констатира дека опозицијата е гласот на незадоволниот НАРОД КОЈ ПРЕТСТАВУВА ГЛАСАЧКО ТЕЛО. Опозицијата треба да ја следи и критикува власта и истовремено да дава предлози за подобри и реално остварливи решенија. Помеѓу опозицијата и власта неопходно е да има кохезија доколку целта е подобрување на заедницата, а доколку кохезијата ја нема тогаш се доведува во прашање значењето на ромските политички партии.

Ромите во Северна Македонија сочинуваат 2,66 % од вкупното население во земјата а речиси и толку изнесува и гласачкото ромско тело на секои организирани избори во последните 10 години.

Доколку се тргне од целта и идејата да се подобри ромската ситуација, учеството во власта и правењето на коалиции со поголемите партии мора да има висока цена која ромските лидери треба да ја фактурираат при преговорите.

Иако фактурите при преговорите за влез во коалицијата на почетокот се големи, со текот на времето цената на секоја партија се намалува и се доведува до таков степен да се прифати она што е понудено а не побарано. Најчесто, поголемите партии знаат да ја менуваат почетната фактура и да понудат нешто поприфатливо за “преговарачите“ и уште неколку вработувања.

За жал, поради заштита на личните интереси, колективниот интерес се сведува на групен интерес за 20 лица од партијата кои треба да се вработат. Во залог се ставаат потписите на 1001 граѓанин кој ја регистрирал партијата во интерес на “преговарачот“ и уште 20 вработувања а во некои случаи и до 40 – на работни места со средно или основно образование и нешто ситно со високо образование.

 

ДАЛИ ВРЕДИ ЛИЧНИОТ ИЛИ ГРУПНИОТ ИНТЕРЕС ПОВЕЌЕ ОД НАЦИОНАЛНИОТ?

Погледнете која и каква политика водат повеќебројните заедници во Северна Македонија. Најнапред разговараат за националните интереси а дури откако ќе дојдат до целосен договор, започнуваат преговори за влез во владата а тоа се одвива после избори.

ПРЕГОВАРААТ ПОСЛЕ ИЗБОРИ!

Откако добиваат 2, 3, 5 или 10 пратенички места, дури отпосле разговаат за влез во Влада низ две фази:

  1. Решавање на национални прашања, еднакво важни за сите политички субјекти
  2. Преговарање за добивање на политички функции и следствено на тоа и вработувања за нивната заедница (членство).

 

Ромските политички партии, најнапред преговаат за да влезат во коалиција за да бидат пратеници, односно обратен процес со што ја намалува нивната фактурирана цена за време на разговорите.

Меѓупартиската кохезија е најнеопходна за подобрување на состојбата на Ромите. Немањето на единствена национална платформа и заложба доведува, фактурата да се сведе на 20 или 40 вработувања.

Што е национална платформа по која е неопходно да се водат сите ромски политички партии.?

Национални прашања се теми и идеи кои ги таргетира целото ромско население а не само одредена група. Сиромаштијата не е национално прашање и не треба да се доведе до лавиринт на преговарање. Тоа е обврска на државата и надлежните министерства. Дискриминацијата на сите нивоа e прашање кој ги таргетира сите етнички заедници а власта треба да го реши за да не добива негативни извештаи од ЕУ. Финансирање и реализирање на активности на ниво на проекти не е прашање од национален интерес бидејќи се однесува на различни групи и категории.

Овие како и за други прашања кои се од групен карактер (сиромашни, дискриминирани, маргинализирани, бездомници и сл.) не треба да се преговара и да се доведе до ситуација дека е успех на некој политичар, бидејќи тоа е ОБВРСКА НА СЕКОЈА ВЛАДА БЕЗ РАЗЛИКА ИМА ИЛИ НЕМА ВО КОАЛИЦИЈА РОМСКИ ПРАТЕНИК ИЛИ ПАРТИЈА.

Ромските политички партии, уште еднаш напоменувам, неопходно е да кохезираат меѓусебно и да креираат национална ромска платформа која ќе биде од интерес на сите ромски граѓани.

  • Предлагање за формирање на Агенција за ромски прашања при Влада на Северна Македонија која ќе врши надзор за реализација на вработувањата и финансиите наменети за Роми.
  • Остварување на фундаменталното право според Устав на Република Северна Македонија а тоа е учење на мајчин јазик

Овозможување на услови за настава

Финансирање на ромска литература

Отварање на катедра по ромски јазик при Филолошки факултет

Отварање на катедра по настава на ромски јазик при Педагошки факултет

Отварње на катедра по ромски јазик при Драмски Факултет

  • Зголемување на буџетот за Роми и креирање на програми и подпрограми од страна на одделни министерства
  • Зголемување на можностите и доделување на буџет на Министерот без ресор задолжен за реализација на Националната стратегија на Роми
  • Формирање на ромски културни институции

Национален ромски театар

Национален ромски музеј

Национална ромска библиотека

Формирање и финансирање на национални културни манифестации

  • Предлагање на функција Вице премиер за ромски прашања при Влада на Северна Република Македонија

 

Навидум овие барања се тешки и неостварливи, но за жал и досега неиспробани од ниту еден ромски политички субјект бидејќи преговорите за коалиција преминуваат веднаш кон задоволување на партиски интереси и функции.

Ромските политички партии треба сериозно да размислат за обединување и окрупнување на своите кадри со нови и млади интелектуалци и на следните парламентарни избори да настапат без поддршка од големите “ФИРМИ“.

35 – 40 илјади гласови на ромската заедница во Северна Македонија гарантираат:

  • 4 до 5 ромски пратеници со што ќе формираат пратеничка група
  • Исполнување на горенаведените барања па дури и повеќе
  • Враќање на довербата кај народот.
  • Подобрување на ситуацијата кај Ромите.

Откако ќе се добие имунитетот “пратеник“ тогаш, партијата (партиите) нека се договорат за политички функции и вработувања за народот (нивното членство). Само на таков начин ќе порасне вредноста и цената на фактурата за време на преговарачкиот процес за влез во Влада.

Но можеби ова е само илузија???????? или реален пример кој се реализирал кај една од поголемата етничка заедница во Македонија.

 

Загрижен граѓанин


Sali MemedMarch 2, 2019
ROMSKI.jpg

1min1184

Годините се бројат а времето одминува. Наместо промени и развој, наместо долгорочни политики, наместо јавно говорење и демократско владеење, кај нас константно се провлекуваат истите нерешени прашања, кај нас сеуште разговараме и пишуваме за горчливите проблеми, сеуште патријахалнотно владеење и лидерската позиција е сатисфакција за индивидуално богатење.

За жал, за 30 години, сеуште не можеме да разбереме дека демократија значи владеење на народот  а не владеење со народот.

Во овој текст ќе се осврнам  на политичките акции која се одвиваа и сеуште одвиваат кај ромскиот народ анализирајќи ги генералните политики и стратегии на самите субјекти како и ставови и мислења за РОМСКАТА ПУБЛИКА која создава и дозволува својот пад и неуспех константно да го продолжи обвинувајќи го другиот а не себеси.

Пред формирање на секој политички субјект,  идејата на основачите се раѓа од незадоволството на генералните политики во општеството и затоа се формализираат во правен субјект кој ќе креира нови стратегии и погледи за решавање на потребите на одредена група на високо ниво.

Во 1991 година, откако се формира првиот ромски политички субјект во Македонија, главниот идеал на членството беше еманципацијата на ромскиот народ во политиките на системот во државата. Доколу се анализира тогашното време, мора да се спомене дека Македонија како млада држава која се одвои од СФРЈ, креираше политики кои им овозможија на помалите заедници формално да опстојуваат но сепак во фокусот, креираа и етноцентризам не давајќи им на помалите заедници да се развијат и држејќи ги во стагнација.

Борејќи се за простор за истакнување, ромските политички лидери стануваат мета на поголемите субјекти. Искористувајќи ја сиромаштијата и нивната невработеност како и идеалот за брза интеграција, се формира меѓуетничко обединување преку политичката форма “коалиција“ помеѓу “помалите“ и најголемиот  блок. Влогот кој го давале и сеуште го даваат, ромските политички партии, беше ромското гласачко тело а за возврат,  задоволување на личните интереси кога во Македонија цутеше корупцијата во соработка со приватизацијата.

Без да се задоволи политичката идеологија и визија на самите партии, без да се консултира извршното тело на партијата, челниците (челникот) од партиите го ставаат ромскиот глас како влог во коалиција со поголемите партии со цел задоволување на индивидуални потреби. Но, и индивудуалните потреби имаа свој влог, можеби и најголем и најстрашен во целата ситуација а тоа е неможноста јавната борба и јавно говорење за интересите на ромскиот народ да бидат во преден план а молчењето во форма на “немоќ“ да биде изговор за неправдите.

Свесни за играта и влогот, ромските политички субјекти влегоа во играта бидејќи загубата би била на колективот а не на личниот интерес кој во скоро време бил задоволен.

На почетокот од играта, ромскиот народ цврство верува во идеалите на партиите и нивните лидери но со текот на времето, свесни за загубите и за времето изминато. Истовремено алчноста ги тера кон отворената можност која им се нуди од другиот македонски блок за создавање на опозициска коалиција која впрочем ги има истите принципи како и предходната. Поради тоа формираат друга/и политички партии со иста идеологија само со различни предни ликови.

Иако за лично богатење но и за интерес на заедницата, сегашните коалиции се формираат и за друга цел а тоа е лична заштита поради прекршување на начелата и нормите од законите.

На почетокот им дозволуваат прединство па дури и степен на толелирирањe за подоцна да ги уценат и замолчат поради нивните постапки. 

Таквиот пристап и стратегии, константно го креираат вечните лидери кои за жал сеуште се провлекуваат низ децениите.Сегашните ромски политички субјекти, сеуште живеат во времето на старата слава. Мислат дека нивното име и презиме, нивните дела сеуште ќе ги примамат ромски гласови. Ситуацијата е многу конфронтирачка. Единствено кај Ромите има/нема опозиција. Велам има/нема затоа што и да има опозиција, истата не е слушната и активна или пак не сака да биде слушната и не сака да биде активна бидејќи смета дека на таков начин ги заштитуа своите поранешни постапки.

Од скоро формирана е уште една ромска политичка партија како резултат од внатре партиското незадоволството. Цел, стратегија и идеологија има/нема а ликот кој ја води е старо/нов, Сакајќи повторно да ја врати својата положба, статус и кредибилитет пред власта, формира политички субјект кој ќе биде конкурент на пазарот при коалицирање.

Всушност се поставува едно прашање:

  • За што всушност работат и формираат нивните партии доколку истите немаат стратегија и идеологија?
  • Што е ромско национално прашање?
  • Дали сеуште ќе се задоволат функции кои имаат карактер на задоволување на себепи и уште 4 други останати?
  • Дали со доделувањето на 10 или 20 вработувања се задоволи и се реши ромското прашање и доволно добро за да бидат замочлени пред јавноста?

Замислете, ПЦЕР, СРМ, ОПЕ, ПИР, ДСР, РОМ, ПДПР и ДПР го работат пазарот на 35 до 40 илјади ромски гласови низ Македонија, а секој од нив вели дека има ограноци низ земјата и можат да тежат по 35 до 40 илјади гласачко тело. Тоа и го нудат на владеачката коалиција. Зарем од големите партии не се свесни дека ромските лидери сакаат прават будали од нив?

Македонскиот блок, знаејќи дека е преварен но ја игра нивната игра  “ШПИОНОТ“ и го зема речиси целиот ромски политички корпус во еден чадор, правејќи лицемерие, омраза и расипништво меѓу Ромите. Им нуди на ромските партии по една државна функција (најчесто за претседателот на партија) и уште 5 до 10 вработувања (најчесто за роднини и блиски пријатели кои на терен можат да донесат 1000 гласа).

Реално, сметам дека им е доволно на партиите затоа што толку вредат индивидуално.

(подели 8 партии со 35 до 40 илјади ромски гласови).

За жал ситуацијата ќе е уште таква доколку РОМСКАТА ПУБЛИКА дозволува нивниот интегритет да биде искористен од страна на нивните навидум “браќа“. Пасивноста на заедницата доведе до стадиум на себеповлекување и незаинтересираност за прашања кои се во општ интерес. Социјалните мрежи често знаат да забележат коментари и статуси на интелектуалната маса за неработењето и неажурноста на сегашните политички субјекти велејќи дека се неписмени и дека немаат капацитет а всушност ни малку не помагаат да се подобри сликата (па после си добиваат одговори и коментари на фб. Епа нека не се љутат).

За жал, кај интелектуалците попримамлив е пазарот и колицирањето (партнерството) во НВО секторот  отколку кај политичките партии, бидејќи како административен работник во некое министерство месечно може малку да заработиш (до 13.500 со средно / до 22.000 со високо) додека координатор или асистент на проект од ЕУ средствата задоволува како три плати на месечно ниво.

  •  Ромската заедница и понатаму се соочува со еден од најголемите проблеми во државата а тоа е дискриминацијата, сиромаштијата и невработеноста…………
  • Сите ги наполнија своите џебови со пари, едни отвараат нови партии, други си се заштитуваат под чадорот, трети самобендисани и жевеат на стара слава а четврти пак изгубени и чекаат телефон да им се јават…..
  • Националното обединување и реформската политика внатре во партиите е неопходно да се превземе што поскоро бидејќи можно е да се следат низа кархови за партиите но и за ромската заедница:
  • Губење на членството на самите партии
  • Губење на кредибилитетот на ромските политички партии
  • Претопување на членстото во не-ромските партии
  • Тотална незаинтересираност на граѓаните за сегашните политики а со тоа и автоматски продолжување на мандатот на континуирано истите личности
  • Традиционално и семејно раководење со структурите на партиите

Ромските политички партии и нивните лидери да останат како почесни претседатели и од нив да се искористи политичкото искуство, а одлуките, стратегиите и политиките да ги превземат млади, чисти (некорумпирани) лица и секако внатрепартиски интелектуални кадри.

 

Загрижен граѓанин

 


Sali MemedDecember 28, 2018
Muki-660x330-1.jpg

1min219

Какви се нашите очекувања во новата 2019 година, за какви промени ќе се надевамe?

Искрено што се однесува до мене јас не очекувам дека новата 2019-та ке донесе било какви промени во однос на катастрофалната положба на Ромите во Македонија. „De ja vu» , се ќе биде исто освен последната бројка ќе се смени, наместо 8 ќе се додаде 9, ке кукаме за пари, за сиромаштија, ке молиме за собирање пари за поединци, а од друга страна ке се радуваме на богатите ромски свадби, прослави на матури, кумства, традиционални и не традиционални концерти и други екстраординарни веселби кои ја покажуват комплетната ромска хипокризија.

Не верувам дека новата година ке донесе било што, со што барем малку ке се променат работите на подобро. Секоја година сме сити од празните ветувања, кој течат како мед и млеко од лицата за кои им го дадовме нашиот глас, за нашето подобро утре.

Сиромаштија, сиромаштија, секоја година се подлабоко тонат ромските семејства, а најпогодени се оние во руралните ромски гетоизирани места, кои секодневно ги гледаме како роварат по контејнерите за ѓубре , како собират пластични шишиња и други секундарни суровини, колку толку нивното семејство да има некоја мала финансиска егзистенција.

Се вели дека ваквата сиромаштија секоја година е се подлабока, пред се кон маргинализираните групи како што се Ромите, длабока сиромаштија која ја отежнува едукативната социјална политичка и економска интеграција.

Ваквата катастрофална положба ми наликува на делови од филмот Мојсие, со една разлика што денес во реалниот живот не се камшикувани од страна на фараонските извршители, но се камшикувани од товарот на животот, и секојдневно остава траги од таквиот камшик.

Од една страна група Роми солидно облечени, напарфирисани, нови возила од разни светски моторни марки, од друга страна гладни , голи, боси , секојдневно сами во студени соби.

Не ми треба одговор каде се тие силни пари од различни Европски фондови наменети за Ромите, а кои требале барем колку толку да ја намалат сиромаштијата кај најранливата ромска категорија. Знам дека пред неколку години била отворена стигма за ромските фондови кои пристигале во одредени Источно Европски земји меѓу која е и Македонија.Тие пари беа билатерална помош, но тие не стигнале на адресата на они ко имаа потреба.

Тие се злоупотребени , а индикатор на злопотребата на овие фондови е фактичката социјал економска и политичка состојба на Ромите во Македонија.

За жал, свесен сум дека многу ромски семејства новата година ке ја пречекат во студени соби без огрев, без новогодишна трпеза, ке ја пречекат во друштво на свеќи, без електрична енергија, без ТВ, можеби некој ќе пронајде некое јадење по контејнерите, со кој барем малку ке им овозможи на своите деца да ја доловат новогодишната атмосфера , во однос на оние со богата трпеза , со разни новогодишни јадења и пијалоци.

Ке помине и ова ноќ како и секоја година, од утре повторно исто, тие со богати софри ке организират „live» хуманитарна акција преку социјалните мрежи, ке се удират по гради како големи хуманисти (читај не сите ) , ке се организират религиозни концерти, манифестации, ке поделат трошки, ма «get fucked» продолжете, имате шанса, оти лесно е да се манипулира со грото не образован, не воинствен мирен народ.

Трошките не можат да ги засити гладните, ниту индивидуалците можат на долго време да ја потиснат сиромаштијата, велам индивидуалци оние кои стварно искрено работат без профитерство .

Државните институции се тие кои на долгорочни стази можат да направат многу нешта за искоренување на сиромаштијата.

Време е за доста од таканаречени хуманитарни профитери, време е државата од зборови да премине во дела, доста од држава која за некого е мајка за некого макеа.

Мене не ми преостанува ништо друго сем да ви ја честитам новата 2019 година , сакам секој да има многу здравје, успех, радост и прекрасни моменти, да биде исполнет со разбирање, меѓусебно почитување, мир и толеранција.

Мозес Соломон (Мухадјер Сулејман)


Sali MemedNovember 26, 2018
samka-ibraimovski.jpg

1min518

Зошто Ромите се денес тука кај што се? Кој е виновен за тоа што денес се случува со Ромите? Уште колку треба да чекаме за да се подобри?

Од перспектива на ПЦЕР

Политичката партија за целосна еманципација на Ромите (ПЦЕР) својата цел и визија ја втемелила уште при самото формирање. Од независнота на РМ па сѐ до денес ПЦЕР е носечкиот столб на промените и правецот на генералните политики на Ромите.

Се поставува прашањето што се случува? Каде погрешивме?

При толку голем интелектуален капацитет и кадар од стотици дипломирани Роми, ние сме на дното по сите параметри: економски, социлано, културолошки. Што направивме?  Доаѓа времето кога се постувава клучната дилема зошто сме тука каде што сме? Каде оди овој Брод?!

Го оставив бизнисот и влегов во политиката неможејќи повеќе да го гледам понижувањето кон мојот народ неправдите со кој се соочуваат секој ден. Се заколнав дадов БЕСА дека ќе го направам животот на моите Роми достоинствен, праведен, еднаков.

Сите влади во последните 20 години изразуваа барем декларативно волја дека ке ја подобрат сивата слика на Ромите. Ромските коалициски партнери служеа како алиби за ромските гласови на било кои избори и откако ќе завршеа изборите како и секогаш Ромите се ставаа секогаш под килим. Оваа држава секогаш имала други приоритети, никогаш немала време за најранливите а најлојалните граѓани на РМ, Ромите.

За жал сведок сум од моето досегашно искуство во политиката дека во РМ важат „законите на џунглата“ колку си поброен толку си помоќен. Буџетот, колачот во РМ несомнено се креира во интерес на најголемите заедници – Македонската и Албанската. Зависиме од нивната милост, зависиме од нивниот потпис . Ова повеќе ме потсетува на кастите во Индија на пожелни и непожелни, за кого може за кого не може.

Дури и трошките кој ни следуваат со Рамковниот договор не ни се даваат, не ни даваат да дишеме, не уништуваат, не демотивираат. Нашата младина не гледа перспектива во својата Македонија. Како да убедам млад перспективен Ром да остане дома, да не го напушта своето семејство кога во западноевропските земји ќе може со најобична работа, на месечно ниво да заработи како за една година во Македонија.

Каде оди овој БРОД?

Оди во бездна, сигурно полека …. Што треба да направиме да го промениме сегашниот принцип на работа? Да го валолизираме ромскиот глас, да се соединиме, да се држиме цврсто за рака затоа што разединети сме полесни за манипулација.

Ако целта е едно општество, зошто Ромите немаат еднкви можности? Зошто Ром неможе да го води министерството за економија или зашто Ром неможе да биде директор на ЕЛЕМ или на Македонски пошти? Секогаш ни се даваа нешто кое е со мало општествено влијание да не можеме да помагаме на своите, туку тие да ја имаат контролата над нашити животи, а не убедуваат дека еве секој момент ќе ни дадат. Ај да размислиме, нека не ни даваат, ние самите да си го земеме она што ни припаѓа.

Ако може да се земаат кредити за глупости и Дизниленд може да се подигне кредит од 100 милиони евра за решавање на инфраструктурните проблеми, вдомувањето, развивањето на мали бизниси, да дадеме една реална финансиска инјекција на Ромите која на краток рок ќе ги вратат повторно во буџетските средства назад. Ако е правилото кој колку е броен, тогаш нека ни дадат 3 % од буџетот, ние сами ќе го раководиме и со 100 милиоини евра ние многу лесно ќе си ги решиме проблемите.

Очигледно е дека уште долго со оваа политика не може. Нашето трпение е се помало и помало, секој ден умираме, гладуваме, трпиме неправди, чашата е прелина, време е за дејствување како што доликува на 21 век. Ни требаат умни потези и мудра политика еднакво прифатена и од ромските партии и од ромските НВО.

Автор: Самка Ибраимовски


Sali MemedNovember 23, 2018
Zoran-Dimov.jpg

5min236
Dikhibaja o faktia thaj o numeria sar jekh notacia i R,Makedonia taro piro biathinalipathaj sa dži ko avdisutno dive – 27 berša, trujal olakoro proklamacia sar jekh multietnikani, multikulturikani thaj sa e jekhinenge jekh them, iranel pe i gind kote an i praksa odova nane agjaare “pink” .

An o akava ka akcentirinav o momenti e Romane jekhinake kote aso i Statistikani operacia – Gejnipa (Popis) an i RM taro 2002 berš o Roma si sublimato paše 2,7% (53.879), kote o Roma si štarto an o rango aso etnikano gejnipa sar etnikani jekhin (palo Makedoncia, Albancia thaj Turklie).

Pendžaripaja o saste faktičko deklarativno napia tari socialno inkluzia (civilno inkluzia) thaj bukjarnipa si seriozno momento kote an o kontinuiteto arakhel pe i Republika Makedonia . O bibukjarnipa si problemi so arakhen pe sa o target grupe taro persone bizi buti taro teleperavde kategorie sar so si o : terne, butvakteskiri bizi buti , socialno arka so lena, persone bizi bari edukacia thaj avera.

I situacia bizibukjakiri ko Roma ačhol jekh taro majteleperavdi faktor so keren barikade ki olengiri sasti inkluzia.
O informacie vakeren o diferencie an i berza bukjake maškar o Roma thaj o naRoma an i Makedonia sikaven pe sar an o kvantiteto agjaar thaj o kvaliteto an i buti so trubul. Trubul o nivelo taro butiangažirime e Romencar si ko majtikno nivelo (20-25%) ki paralela e na-romane naciake , ama i diskriminacia e Romenge si majklar dikhen pe an o kvalitetno ko bukjarnipa kote majbaro Roma si an i buti taro praktikansko sektori.

Soske si akava sa? O antvorto dikhela pe. Arakhibaja akala realno signalia thaj ilustracie isi baro numero Romane organizacie thaj asociacie keren plania , strategie te nakhaven pe akala problemia soske o korkoro Roma džanen odola dukha. Ko korkoro starti an i realizacia thaakale planonge arakhen pe e problemencar.
Te šaj faisalkeren pe akala problemia trubul duj thaj majbut konektirime riga. I dujto rig si i them!

Numa akate startujnel o “pharipa” I them manipaja jali na ikeribaja piro “ego” ko than te kerel fundavutni opservacia thaj kontrola e aplicirime asavke dokumentenge – inicijative tari i Romani jekhin – faktori ola aso ” standardno šema” na keren zori te dikhen o dokumenti , numa ola džana ki agorutni rig e dokumenteske te dikhen ” Ko so akava so apliciringja jali kergja o dokumento”

Palo odova startujnena konsultacie thaj diskusie aso i forma: Si li akava amaro?, Si li podbno?, Savi rig astarela? Sosoke baš ov/ola, thaj aver tikno milion pučiba.

Isi impresia kote sar majhari interesirinel len odova dali o dendo dokumento – inicijativa si kvaliteto , implementirinel pe , efektivno thaj saste.
Ola ko majbaro kotor egzamplia frdena la sar naadekvatno , naefektivno , nakvalitetno ola simptomatično frdena la bizi elaboracia. Jekhutne aso olende sar so si naprifatlivo!

Akaja konstatacia si ikavdi taro dži akanutni praktika sar kerel buti i them thaj olakere relevantno institucie so akala akceptirime operativno plania thaj inicijative.

Dži kana i them ka implementirinel pe akaja praktika aso akaja jekhin (i Romani jekhin) thaj soske?
Si li e themake importantno ko si o aplikanto si importantno o kvaliteto thaj benefiti?

A amen o Roma sako drom siem salde statistika thaj dekoro ko olengere plania , analize sar tikno kotor an o liloro so si notirime – multietnikane, multikulturakere thaj sa o jekhina kaj si jekhutne an i them.

Odoleske amen o Roma barabutne amare reprezentia an o govermenti thaj parlamento ka trainen thaj ka kera amin sa so ka decizirinel i them thaj salde “rahati ko kher” sar majsiguriteno opcia.

Sa aver si „O džukela havlajnena, o karavani džala”

Autori: Zoran Dimov


Sali MemedNovember 5, 2018
Slika.jpg

2min239

Akava dive si notirime an o 2015 berš tari rig taro UNESKO thaj akharel te arakhel pe i romani čhib thaj i tradicia em moldipa e romane jekhinake sakote an i lumia.

„I čhib jekeh naciake si šerutno faktori taro kulturakoro thaj nacionalno identiteto . O numero taro Roma an i Europa si maškar 12 thaj 15 milionia Roma . Pobuter taro 60% an o thema ko Ost thaj Purab ost Europa kerel pe i romani čhib” vakerena o informacie.

Ki notacia e 5 Novembro o thema thaj o institucie sakote an i lumia trubul te den piro dopherdo akto ki majlačhi integracia e Romenge.
Ko buteder thema si kerdi diskusia ko učeedukaciakere institucie te oven studie an i romani čhib a ko desave olendar akana akava realizirinel pe taro faktori soske isi studentia magistria prekal romologia”.

Ko vakti taro avgo Romano lumiakoro Kongreso an o 1971 berš an o London i romani čhib sine oficialno akcpetirime e Romengiri an i Europa, thaj odova si notirime an i Europakiri deklaracia an o regionalno than minjoritetengoro čhibja an o Europakoro Konsilo. Ko pobuter taro 60% an o thema tari Purab thaj Utar Europa keren i romani čhib.

Aso o ISO standardia , i čhib si čhivdi an i grupa makro čhibja thaj si ikerdi taro efta telal – čhibja jali bare dijalektia. Majbaro dijalekto si o vlaškoromano so si trujal 1.5 milionia so keren i vorba , palo odova avena balkanskoromano, karpatskoromane, sintiskoromane, velškoromane , kalofinsko thaj baltikromano dialekto.
Ko jekh sar minjoritetengoro čhib oficialno si akceptirime an i Makedonia, Srbia, Slovenia, Ungaria, Germania, Romania, Rusia, Norvegia, Švedia thaj Finland.


Sali MemedNovember 2, 2018
SPortski-list-1280x815.jpg

4min210

Kurko – nedela dive thojbaske šeja ki mašina (soske tegani i elektrika nane kuč), užariba, džajbe ko hramia, amalipa e majpašencar. ikljojbe te phirave tut prekal šajdipa negde ko lufti ko Skopje.. Kurko si dive kana nane than temake politika!..

Džaja aso hronologia. Uštava sabajle (bizo te ikavel man tari godi o alarmo te uštav baši buti) dikhav ko saato an o duvari klaj si 12 o časo. Uštava uravav ma majsig, thovava mo muj, o bala na thaj prastav ko buseskoro stasioni te astarav o buso ka počminen mange o fudbalsko mečia.
Resava an i kladilnica. em dikhav kaj nane manuša, em phenava so ulo akana? Vakerav mange kaj šaj si an o hramia anglal te aven an o čačutno “hrami” kote sa o “pakjavutne” taro sa o religie barabutne roden taro devel te asatren o tiketi lovencar.

Palo tikno vakti havav kaj aljum hari majrano soske o saati irandilo napalal jekh časo .
Ok lava mange kafa (ani kladilnica si nakuč) em startujnav hor analizaja kosem si hramosara liloro sar o Mijalkov dži ko Mickovski.
Palo tikno vaktio phergjol i kladilnica , aven manuša taro sa o percepcie majbut o čorole thaj okola so ačhile bizo love dži ko agor e masekoske.

Jekhto egzamplo: Adžikerndo te uplatinav tiketo anglal mande tergjol manuš fildžanea kafa an o vas em rodel te uplatinel “in live” a dikhel ko TV dali pelo desavo goli , em i kafa počmingja te mešinel penkaloa ko than rojaja. Khuvav le ko dumo vakeribaja kaj i kafa mešinel e penkaloa dikhlja ma em asando vakergja: ” Nane man godi buteder. Valjani mange love. Akava si jekhutni forma te avav dži olende” Bahtaja vakerav leske em irangjum man ko astali te dopijav mi kafa.

Dujto egzamplo: O manuš ko than te kucinel sar uplata taro 100 denaria ov kucingja 1.000 denaria . O manuš asandilo em vakergja 2Čhiv la 100 a na 1000 denaria nane mande odokhare love . O manuš koregiringja i suma lovencar a o terno vakergja: ” Tu ternea šukar si te khuve ki buti ko govermento , ola but droma keren feleri ko love em odola “0” so isi majbut a nane len niasvo džovaplipa bašo feleri.” Počmingja i sasti kladilnica te asal,.

Trinto egzamplo: Kana piljum mi kafa em i sportsko analiza uzal mande bešena sine aso olengiri diskusia jekh barvalo em jekh čorolo manuš, Keren sine debata ko ka marel ko “El Clasiko” em kobor love te čhiven (singl) kaj i Barsa ka marel e Reale. Ko vakti tari debata o barvalo lelja peske pijbaske taro 1.800 denaria Ko odova momenti o čorolo sikavel leske čeko kaj lela socialno 2.000 denaria saste masekoske te dživdinel pe familijaja. O barvalo diklhlja ole em vakerela: „ Ake nane te pijav akava jekh pijbe ake tuke 2.000 denaria dža khere te legare maro te familiake em e čhavenge”
Gelo peske o čorolo, a me da geljum mange.
Trubul salde manuš te džal an i kladilnica te šunel em te dikhel so nane e manušen, save problemia isi olen, sar dživdinena si len li love te ikaven o masek, em ka avel li savorenge majlačho dživdipa…?

Dehran Muratov – Civilmedia Lendo link: https://civilmedia.mk/kladilnitsata-e-hram-za-siromashnite/?fbclid=IwAR0Qu8joSKWpqAslt_1kTc64EaTQKQ2a0-oLx-hAuT824TyEKaitPJ4phHU


Sali MemedNovember 2, 2018
Vlada-implementacija-na-strategija-za-romi.jpg

3min327

Palo Referendum kana pobuter bukja veke jasna kaj alusariba nae te ovel akanaske sar anglunevakteskere thaj o khelina so sine angleder o ustavna iraniba kana pobuter dzene spreminenape sine bashi alusariba thaj kerena sine taktike sar hem koj te legarel e romen sar Deputati kova so ka ikerenle o Roma sa pelo ko pani.

Akana o informacije kaj ka kerelpe rekonstrukcije ko gavermento na salde ko Roma, numa thaj ko javera da pravel shajdipe deka ka ovel iraniba ko Ministerstvo bizo resor kote so akana si o Aksel Ahmedovski taro – Delčevo. Ko inztervu baši 24 vakti o Deputati Samka Ibraimovski decidno kaj nae čhalo taro butikeriba e akanutne ministereskiri Aksel Ahmedovski thaj ko sig vakti ki nevi rekonstrukcija ka smeninele.

Neoficijalna haingoja taro 24 vakti vakerena kaj o Samka dikljape neformanlo e Premiereja Zoran Zaev thaj vakergja leske kaj mangela te smeninel  e ministere so si tari leskiri partija PCERM thaj leske ko than te chivel javer kadar tari leskiri partija savo so aso neoficijalna informacije o Premieri vakergja kaj ka adzikerelpe panda hari soske isi panda nekoj save so trebno te smeninepe thaj te kerelpe taro jekfori i rekоnstrukcija.

Aso Lideri taro PCERM Samka Ibraimovski o nev ministeri ka ovel taro Skopje nae te ovel taro javera dizja Rom, thaj vakergja kaj ka ovel taro Pcerm, nekobor anava vrtinenape ko politikane romane krugija bashi avutno ministeri bizo resor ko makedonijakoro gavermento, Muzafer Bajram savo so si dzeno ko pretsedatelstvo ko pcerm but odamna panda kana sine opozicija o Pcem , thaj akana naele nisavo than funkcionersko dendo kana avile ko gavermento o sdsm thaj i koalicija PCERM.

Palo odova vrtinena anava sar Enisa Eminova savi so ko pocetok sine sar sovetniko ko kabineti kana sine o ministeri Samka Ibraimovski, thaj  Nesime Salioska taro Roma SOS biradzakiri organizcija taro Prilep.

Ko akala kombinacije panda kerelape buti dali tribul anush savo so dzanela shukar pli buti ili mansush savo so si kotor taro Pcerm.

O izvorija dzi ko 24 vakti vakerena kaj o Romane intelektualcija sar thaj manusha save so majbuuter shaj erena akaja buti namangena te astarenpe ki akaja funkcija soske naela nisavo prosperiteti ko Roma thaj si foklkorno odoleja so nashti kerenape nisave promene miisterstvoja  bizo resor save so naele ni smetka koleja so shaj kerelap buti, numatrebno te rodel taro javeramnisterstvija te shaj kerena integracija ko Roma ki Makedonija.

Akava sikavela kaj trebn te razmilsinelpe dali trebno neshto nevo te roda sar funkcija te shaj te dzan o procesija pobzro dikindoj kaj akanaske akana akava gavermento unazadingja o procesija save so kergjalen i nakli vlada.

 

 

 


Sali MemedOctober 21, 2018
-Абдула-1280x718.jpg

1min714

Повторно нацијата после толку поминати судбински избори и сега е соочена со уште еден судбински избор.

Едните се радуваат другите критикуваат во врска со поканата на НАТО како и нареченото започнување преговори со ЕУ, вистински или не, народот заслужува барем да се надева не џабе се рекло ,, надежта последна умира’’ Од другата страна повеќе од јасно е, се говори за затвори за криминалци, договарања и преговарања, амнестии, обвинети, осомничени итн.

Тогаш сосема е разбирлио зошто државата одела во ќорсокак, затворот вистински е ќорсокак и тоа каков, влез има – ама за излез богами тешко е.. Додека големите заедници во Република Македонија се вклучени во сите процеси на големите политички случувања и тогаш се поставува прашањето Ромите се во Македонија или ….. ? Да имаат политички претставници и тоа не барем малку 8 политички партии, невладини организации, мрежи на нво па дури и интелектуални така наречени советодавни претставници ама, се поставува прашањето дали некогаш биле вклучени или запрашани за големите политички или други случувања во државата ? Европа мижи, но исто така мижат и Ромите, ја следат состојбата од страна ја анализираат целовкупната состојба не по своја вина, туку вината на другите затоа што никогаш не биле запрашани, а во најмала рака па и да бидат вклучени.

Познато е дека Ромската заедница во Македонија е мирна етничка заедница која само по себе се крунисува со терминот ,,ЛОЈАЛНИ’’ и ако како резултатот кон нив, и во нивна сметка се случуваат големи размери на дискриминација по секаков вид, најобесправени, маргинализирани, кршење на општи човекови права и др.

Ромите поради историските факти никогаш не се бунтувале и не посегнале по оружени дејствија, па дури и не се познати по некои големи протести, не само за одредени политички случувања од секојдневието туку за општата обесправена, како и социоекономска состојба на Ромите. Да се навратиме на нашата тема, сепак Ромската заедница е тука, и таа секако ќе чека некоја нова ера, и можеби тогаш ке се будат од големиот сон – или ке чекаат на некој Ром, како Нелсон Мандела, Мартин Лутер Кинг да ги изнесат на улица . И додека едните се радуваат, другите критикуваат, а за третите тие што мижат не им било јасно околу ЕУ.

Тука нема не јасно тие поставија три работи, Сакате во НАТО, или не? Ако сакате во НАТО ке влезете како Северна Македонија? И ако не сакате со Северна Македонија нема да влезете во НАТО, ваше е дали ке си ја искористите историската шанса, и тука што не е јасно НИШТО.

Па зарем не се преговарало 25 години и ? Сосема на крај се поставува прашањето, после толку години преговарања, договарања, нема ЕУ и НАТО со вето од грчка страна како единствена причини, и сега кога се изнаоѓа решение со Грција, самите ние сега си поставуваме пречки- бре луѓе во оваа цела каша попара или се кува нешто зад затворените завеси? Или ќе да е ние, самите не знаеме што сакаме и посакуваме?

 

Автор – Севгул Абдула –Дипломиран Детектив


Sali MemedOctober 21, 2018
Muki-660x330-1.jpg

3min560

Dzivdinaja li ki phuv koja so si panli e bi pravno institucioanlno them, trampingjem li o phurano rezimi neve « de ja vu «rezimeja?

Savo si o legitimiteti keda kerelape lafi bashi demokratija, em pravno them kote so o kriminalcija amnestirinenape bashi bilo savi nacionalno resarin , te djalpe dji ko adava so ka amnestirinenpes kriminalcija , kaskoro kriseskoro procesi panda tavdela. Ustavingje li o politicarija i mangin e dzianeskiri, masekoncar dena sine zori upral o ex rezim?

Mozda na sijum pravniko ama logicno keda razmislinava, akava nane li mito thaj korupcija?

Ili shaj amen o dizutne tari Makedonija na smetinelamen so disave politicarija si korumpirime, pa djajbaja dzi odori kote so leskiri korumpiranost shaj anela viktorija celo nacijake.

Bas chudno odola deputatija kola so se hemime ko kriminali, korupcija thaj ko incedenti taro 27 april o Krste Mukovski thaj o Ljuben Arnaudov, em i Vasilevska Kancevska Milica bashi pronevera themutne love ko vakti keda sine ministeri basi kultura pokraj odova so dobigje garancija taro premeiri bashi lengiri amnestija spekulirinelape vi agjar kaj ko lengere bankovno saldija ka peren thaj po disavo milioni.

A tari vaver strana pa lengere kriticarija kola so si but, trujal i rakj etiketirinenalen sar dzianeskere heroja , sebepi so te na oven sine ola na bi pravgola sa e evropakere udara.

E, pusto makedonijakoro niami, o manusha kola so corge milionija ka dobinen amnestija taj plus pursako taro nekobor milionija , a okola kola so corgje maro, jali des kebapija ka panlol ko panlipe bersnencar, bravo askolsun.

O chachipe iklola ki dhikin soske o Zaev prolongirinela sine preku o krisi lengoro krisekoro pochesi, sebepi akava , sebepi o zaruri ola te den pumaro pozitivno avazi ko Parlamenti,

Asavke politicharenge isi jek konstatacija a odova so kaj si dnevno politicarija sar o melale chorape kola so trampinenape sako dive.

Sijum ko gndipe sar ponaodor ka thavdel o avutnipe e Makedonijakoro dji kote o virus mito korupcija ovela amari tradicia, sar ka phera e evropakere vrednostija thaj te ana e Makedonija ko EU thaj ko NATO.

Cisto sijum ki sum asavke politicko aranzmaneja saj samo acovaja anglo o udara taro EU.

Mozes solomon ( Muhadjer Sulejman)



Bašo Amenge


Grupa taro terne Roma intelektualcija, novinarija, web dizajnerija, tehničarija, montažerija thaj javer personali savo so isilen baro iskustvo ki piri buti rodingje te keren nesto nevo ko mediumsko internet than ki Makedonija. Palo beshiba ko sostanok taro timi taro 24vakti.mk angjape decija kaj ko akava momenti falinela jek romano web tv portali savo ka nudinel pravilno, kvalitetno, informacija baši o Roma. Adaleske formiringape o www.24vakti.mk  ko adava sostanok čivgjem akala celija thaj pričine soske te formirina o jekutno romano web tv portali 24vakti.mk

24Vakti © Copyright 2015 – 2019, Sa o nijamija si protektirime