Sali MemedMarch 15, 2020
health-coronavirus_china.jpg

1min57

Во екот на коронавирусот, на социјалните мрежи се појави и статус ви кои Македонец кој живее во Кина вели дека најдобро е да се седи дома во овој период на ширење на вирусот.

-Добро утро професорке. Би ве замолил доколку можете да го споделите текстов во врска со вирусот. Ви благодарам. Јас живеам во Кина веќе 4 години. За време на епидемијата од Ковид граѓаните се самоизолираа со цел да се заштитат и да се намали преносот. Гледам дека разни луѓе кажуваат дека контаминацијата од овој вирус е МАЛА споредено со туберкулозата, но причината зошто овој вирус е страшен бидејќи дури и да е лечењето успешно, лицата имаат респираторни проблеми после. Најтешките случај во Кина беше пред недела дена каде што на жена и колабираа белите дробови и се угуши во својот дом. Последните случаи не можат да прават никави физичка активност (да качуваат скали, вежбаат…) бидејќи пак белите дробови можат да им колабираат. Затоа СЕДЕТЕ ДОМА и при секое излегување носете маски и ракавици.

Во Кина во врвот на кризата само еден член на семејството можеше да излезе секој втор ден од дома да купи храна. Освен аптеките и маркетите, ништо друго не работеше. Деновиве доколку некој користи јавен транспорт или јавно место се мери температура и доколку има над 37 дирекно се носи во болница. Исто така без маски не може да се користи јавно место или танспорт. Чувајте се! Не одете на работа! Седете дома!, стои во неговиот пост на Фејсбук.

 

 

Source: kurir.mk


Sali MemedMarch 13, 2020
dsss.jpg

9min47

На веб-страницата на Министерство за здравство / Ministria e Shëndetësisë поставена е најновата листа на земји со среден и висок ризик од КОВИД-19.

👉 http://zdravstvo.gov.mk/wp-content/uploads/2020/03/Spisok-na-zemji-spored-rizik_13.03.2020.pdf

Во делот „Корона вирус“ (http://zdravstvo.gov.mk/korona-virus/) исто така може да ги најдете и сите информации, мерки, препораки, прес-конференции, прашања и одговори поврзани со овој вирус. Да се грижиме за сопственото здравје и здравјето на нашите најблиски. Од нас зависи, #ЗаштитиСе.

Графичкото решение е изработено од Metamorphosis Foundation. Мета – новинска агенција

 


Sali MemedMarch 10, 2020
-2020-1280x720.jpg

5min84

Dikindoj taro bare tenzije save so taro erati kontiunirinena thaj avdije ki tema i lista taro kandidatija bashi Deputatija ki RSM kote so dikelape kaj definitivno mangaja i politichko scena hem mangaja te kera neshto amege.

Asavke reakcija denaman motivacija dega neshto isi piplivo ko Roma nae bash agjar mulen be……..      Deka mangaja promene mangaja shukar dzivdipe , mangaja standard buti ama i bijava tano sa pochesto ko Roma ki RSM.

O Frustracije dzana dzi odori so akala izborija mozda ka ovel jek pionersko cekori ko Roma kote so shaj sikavena deka ako mangela pe shaj deka trebno sila  deka trebno te osvestinamen deka trebno te dika kaj ako adzikeraja javerendar ka vizinenamen samo bizo pare.

Ko akala aktuelna kandidatska liste save so definitivno vozbudingja e shutka hem javere romen odoleja so ki lista ko IE 2 kote so preperela i Shutka hem Kumanovo nae ni jek Rom kandidati taro akala dizja savo soj ki direktno dobitno kombinacija bash Deputati.

O kombinacija taro SDSM thaj koalicija vakerena kaj i Ljatifa Shikovska si ko 6 than thaj bare sansencar te khuvel ko Parlamenti dzikote 11 than si rezervirimo bashi o Ferat Asan kova so ka adzikerel najverojatno o SDSM tek kerel Vlada tegani isile sanse ko kombinatorike e Vladaja thaj ministerencar save so ka khuven soj angleder lestar ki lista te ovel kotor taro Parlamenti.

Dzikote ko javera IE 5 Samka Ibraimovski si ko 10 than ki lista savo direktno nae, ama ako kergja vlada o sdsm i ov ka khuvel andre. Akava vakerela ako kergja o SDSM vlada sigurno 3 Roma ka oven Deputatija so ko navidum nae biladzo.

Ama kaj o revolt ko Roma taro IE 2 soske nae Rom tari Shutka ki dobitno kombinacija, soske mora te prasta javerenge save so nae tari Shutka a ko dobitno than.

Ki javer situacija sokerela o Vmro Dpmne bashi romane kandidatija nesar fokusirime sijem bashi SDSM koalicija , a nadikaja kaj najseriozno rejting ko sa o ankete dela sansa kaj o Vmro ka iranelpe ki vlast deka ola (shaj) ka  keren Vlada. Dikajala adaja kombinarotika kote so ako Vmro kergja Vlada salde o Erdzan Demir ka ovel potencijalno kandidati bashi deputati deka samo jek Rom ka ovel amen ki pozicija hem jek realno ki opozicija i Ljatifa Shikovska ko save kombinacija ka ovel deputati.

O Vmro dpmne ki 6 ka del tari koalicija E DSR e shabaneskiri partija ko 7 than.

Demir Ismail – Demo dikava rodela te aplicirinelpe bashi te glasinen i dijaspora bashi Rom kandidati ama sar ka regirinel odova ov e odova puchiba vishe !.

Sokerela i Shutka akana dzi ko 12 mart kote so trebno te delpe o liste bashi kandIdatija, sokerela ko RSM o Roma sar ka terinen akala alusariba dali ka ova jekajek sar posmatrachija pa ka nakel ili ka kera neshto.

Ma te bistrav o Aksel Ahmedovski denale 15 than ko IE 3 DALI KA PRIFATINEL PUCHIBA!

Akaleja sikavgem kaj panda iako demokratija 30 bersh nasijem politichko zrelo hem parola vozi misho panda ka terinel. Purani fraza dodeka isi bakre ka oven berberija, sa dzikote mangaja te khuva stative hem pobari vozbuda taro te da golija bashi pobeda agjar ka trpina…

Ma te bistra but vazno sar bajrola korona virus agjar ka kerelpe i situacija ( shaj ma te ikerenpe izborija)

Panda jek  buti  dali o Gege Demirovski ka dzal ko Alusriba korkori ili nekasaja ka dika do 12 mart , ama dikindoj ko savo smer dzala ov tano 50 :50 dali korkori dali koalicija.

A , akava ko akala konstalacije, matematike, fustracije , tenzije politichka partija ROM save sinela but ambicije sar terne intelektualcija late akanaske ka adzikerel te dikelpe sar ka nakel o alusariba pa nesavo kolachi tari izvrshna vlast ka rodel ako dengelen normanlo te zasluzonge.

Nesar cudno SRM e  Amdi Bajram na spomninjem ko prva recenice, najverojatno palo 25 bersh politichko pratenichko partija akala izborija ka prastan ja li na javerenge.

Javera partije romane nae komnetari paramisa peske…

Akaleja samo apel!!

Jakov Nikolovski ako chitinja irantut isitut buti akate , te kere interesno o alusariba soske okova sa diklem dzi akana povtorno repriza barem ko sa akava momentum na korona virus te ovel hari po satira.

 

Sali Memed

 

 


Sali MemedMarch 5, 2020
SSSSSAAA.png

1min78

После неколку колумни, реферати и текстови на бел “чаршаф“ редно беше да се појави  и обичниот граѓанин и да пренесе ставови и пораки до “челниците“ на ромската политика и до популистите кои се богатат врз сагата на ромскиот народ но и до елитата која живее затскриена во канцелариите, удобните фотељи и трансакциски сметки.

Многу би сакал да Ви кажам кој сум, но, еве кратко, ќе кажам дека живеам во селото Муртино и сум од внатрешноста на нашата земја. Името и презимето нема да ви го кажам а на крајот од текстот ќе дознаете и зошто.

Изминатите неколку недели мислам дека се појавија многу “груевисти“ кои научија да пишуваат долги текстови на “белиот чаршаф“ чие мастило остава длабоки дамки во психологијата на секој поединец. Некои се изнасмеаа на популизмот, некои јавно реагираа, некои пак се обидуваа да разберат и критички да изнесуваат сопствени ставови а некои пак, се обидуваа да ги оправдуваат текстовите велејќи дека ова е новиот правец на размислување подлизнувајќи му се на авторот.

Чудно, “навидум“ медиумите станаа некако наеднаш активни. Нивните уредници (кои за жал се сами на себе уредници) пишуваа против заедништвото кое го предлагаше Неждет Мустафа. Затскриено “странските“ freelances новинари продаваа идеологија дека ни треба нова “фаца“ на сметка на старите, а сепак бранејќи ги ставовите на сегашната и актуелна “фаца“.

Популистите во “пазарот на трудот“ сериозно конкурираат со идеологијата на новата моќ која е родена и сеуште се раѓа, но дека сепак тоа лидерството треба да биде прифатено од локалната заедница со цел после некое време (проектно “долгорочно“) да превземе значајни улоги со цел решавање на проблемите. Алоо! Се читате ли! Попластично кажано велите дека народот треба да чека! Но да не направиме анализи на “белите чаршафи“ да продолжам со актуелната политичка ситуација.

Јас сум најсреќниот “загрижен граѓанин“ во оваа каша попара на ромската политичка сцена. Секој е со власта и секоја од партиите е силно убедена дека ќе добие можност да го стисне пратеничкото копче во Собранието на Utarali (Северна, да научиме и ромски како да изговориме) Македонија. Цврсто стојам на двоумењата дека сите ќе влезат. Дај Боже да имаме најмалку 4 а најмногу 6 пратеници. Тоа значи дека дефинитивно ќе имаме можност да промениме нешто. Но мојата математика пак вели нешто спротивно и го побива моето цврсто двоумење а тоа е следното: Доколку општинските ограноци и на двете најголеми политички македонски партии стават Роми на своите листи во добитни комбинации, и плус ги удоволат апетитите на ромските партии, мислите дека “тие“ ќе дозволат да се формира пратеничка група?

Искрено мислам дека ќе дозволат а знаете зошто? Затоа што имаме 10 политички партии и секоја од нив вреди по најмалку 20.000 гласа! А!? 200.000 ромски гласа. Чекај зарем толку сме. Вуаааууу! Mashala што би се рекло.

Луѓе, без зезанции, точно е дека секој ќе влезе во структурите на власта и точно е дека ќе имаме пратеници, но исто така е точно дека сите кои ќе бидат на листата, со себе носат “багаж“, точно е и тоа дека нема да го кренат својот глас за националните прашања, точно е дека ќе добијат прекрасни плати и дневници. Исто така е точно дека ќе вработат неколку луѓе, и тоа ќе добијат неколку тендери од своите директорски места кои ќе ги добијат, и дефинитивно, точно е дека пак ќе имаме министер Ром во Владата, без сопствен буџет и ингеренции.

Си поставувам прашање: Каде се младите интелектуалци? Јас ги чекам да се појават и да гласам за нив. Да! Вие што ме читате, да токму Вие, каде сте? Зарем школувањето, стипендиите и хотелите кои Ви ги плаќаше овој народ не се доволни за да му возвратите со добро? Не чувствувате одговорност? Ве чекам, како загрижен граѓанин, Ве чека заедницата.

Ах бре, што е убаво кога Ве гледам на телевизија и си велам, еве ги бе! Ете ги! Ајде направете чекор! Или…..

Аха…

Продавате чист популизам, удобни Ви се Вашите фотељи од кои земате иста а може и поголема плата од ромските пратеници. А!? Или пак сеуште креирате стратегии во познати хотели, средби со високи претставници од амбасади, или уживате да се сликате? Или пак не Ви се пуштаат Вашите жиро сметки полни со милиони евра наменети за ромскиот народ?!

Популисти, Ве чека народот! Немојте да се криете зад оправдувањата дека не е време сега, дека потребно е здраво граѓанско општество!

Најчудната работа која ја слушам од Вас: “Старите не ги бива, немаат идеологија, ни требаат нови луѓе“ Спотот и песната на Рико Бенд навестува нов кадар, нова борба. Не се плашете, ајде излезете јавно! Ве молам Вас, како и досегашните политичари, не продавајте “банка за три денари“, не продавајте лажен патриотизам.

Наместо Вашите пари да ги трошите на обичниот граѓанин, Вие трошите пари на елитата. Не финансирајте ја елитата во хотели, по состаноци. Финансирајте го обичниот народ. Имате пари повеќе од политичарите. Го познавате случајот на Аљуш Еминов? Почнете со него! Одвојте само 10 проценти од Вашите “наменски буџети“ и ќе му ја подобрите ситуацијата.

Еден гостин модератор на една скорешна емисија дури кажа дека “од осамостојувањето до сега, политичките партии не презедоа ништо“.

Брат, знаеш дека Абди Фаик со предложен амандман и Амди Бајрам како подржувач, ја формираа општината Шуто Оризари во 1996 година, за која денес, Вие се фалите во Вашите рапорти дека е единствената ромска општина? Знаете дека Амди Бајрам преку своето лоби вработи полицајци Роми во деведесетите, знаеш ли дека политичките партии на Неждет, Самка, Шабан и Амди вработија државни службеници, кои сега работат во државните институции а дел од нив се носители на државни политики а некои од нив Ви се партнери? Знаеш ли дека под притисок на политичките партии изградени се училишта, спортски сали, улици и патишта? Да набројам уште? Знаеш ли дека политичките партии учествуваат во Советите на општините преку свои советници во Прилеп, Куманово, Чаир, Гостивар, Гевгелија.

Ова не го направи НВО, туку ромски политички партии, брат. Невладините организации освен стипендирање и креирањето на интелектуалната “елита“, верувај ништо конкретно и мерливо не направија а имаат буџет поголем од тоа што одвојува државата на годишно ниво.

Да, се согласувам со Вас кога велите дека многу малку е направено но ајде… ајде браќа, секогаш се почнува од нула. Тие се стари а Вие млади, тие се веќе видено вие сте нова фаца, тие се неписмени вие сте писмени, тие немаат идеологија вие имате.

Најголемата досегашна иницијатива предводена од “група невладини организации“ носи име кое дава надеж кај народот. “Доаѓаме“!!! Така? Кога доаѓате? Треба да чекаме да сте извор на моќ после неколку години. Во Вашата кампања велите да се вреднува ромскиот глас и да стане фактор во државата. Ги повикувате ромските гласачи да гласаат, ама за кого? Пак за старите? Тоа во кошарката се вика “чекори“. Судијата Ви ја одзема топката и ја дава на спротивната страна, браќа мои.

Знаете кај е Вашиот проблем? Не сакате одговорност која носи обврска и жртва. Револуционерот Чегевара рекол: “Револуција без жртва нема“. Ситуацијата не се решава од канцеларија и од седење пред компјутерот и пишување на проекти, туку борба на терен. Не, не со лажирани анкети туку со разговор седејќи под чергата на нашиот народ.

Илиии пак…. се нема мадиња. А што викате сега?! Во право сум?

Е сега дека немате мадиња, немате, тука нема љутиш, исто како и јас кој нема мадиња да кажам кој сум! Ама затоа мадиња има Амди, Самка, Курто, Ферат, Шабан, Ерџан, Ѓеѓе, Аксел, Ерџан, Неждет, Миљазим, па дури мадиња имаат и Фата и Љатифа ама и Симбат.

 

Од внатрешноста !!!

 


Sali MemedFebruary 24, 2020
Nadir.jpg

1min85

При крајот сме на првите две децении на 21-иот век, или поточно кажано, потрошивме една петтина од новиот милениум. Во овие две децении човештвото доживеа големи технолошки, политички, економски и културолошки промени, кои резултираа во значителна прераспределба на луѓето, моќта и ресурсите низ целиот свет.

промени, контролираните конфликти и економските трендови натераа стотици милиони луѓе да мигрираат во и вон рамките на државите. Во новиот милениум државотворните нации, особено развиените, со голема брзина го урбанизираа и редистрибуираа населението оставајќи огромни полупразни рурални области кои продолжија да заостануваат во својот сеопшт развој. Непишано правило, многу пати искусено во историјата на човекот, е  што масовните демографски промени носат социјални немири во општествата.

Моќта  како политичка, лична и социјална категорија, исто така имаше своја редистрибуција во овие 20 години. Интернетот даде значителни придонес за брзото ширење на информации кое имаше влијание врз гласноста на новите наративи на организациите кои имаа или се стекнаа со одредени форми на моќ. Социјалните движења станаа погласни и повидливи поради поврзаноста преку социјалните мрежи. На пример движењето Occupy Wall Street, жолтите елеци или Шарената револуција кај нас во даден временски период ги разнишаа основите на политичката моќ.

Од друга страна сведоци сме на глобални процеси во кои неколку нации, компании и поединци контролираат голем дел од светското богатство, капитал и природни ресурси. Ваквата прераспределба на ресурсите продуцира растечки тензии меѓу богатите и сиромашните и повикува на значителни промени во начинот на распределба и контрола на ресурсите. Без разлика на обемот на овие промени засега е многу веројатно дека бранот на редистрибуција на моќта и ресурсите ќе продолжи и секако забрза во наредните децении.

Во овие 20 години геополитиката имаше успони и падови во глобалното светско уредување, но важно е да се знае дека таа беше секогаш во резонот и одлуките на големите светски сили. Капитализмот победи како политичко-економски модел и засега владее со светот. Големата промена во овој период е што биполарната геополитичка поделеност од 20тиот век се трансформираше во свет со мултиполарни и геокултурни центри на моќ. Тоа не се веќе само државите како системи на организирање и контрола на моќта, туку и многу корпорации, банки и секако криминални организации. Сите овие структури користат софистицирана технологија и поддршка од младите информатичари, кои со креирањето на крипто-валутите, вештачката интелигенција и контрола на податоците навестија дека овој „занает“  добива свое место во глобалните  процеси на редистрибуција на моќта и следствено контрола врз нашето однесување и размислување. Главната разлика меѓу државите и останатите форми на раководење на човечките системи е во тоа што државите (веруваат дека) имаат легитимно право да делуваат во рамките на границите на одредена територија, додека останатите стекнаа моќ и простор за делување вон границите на државите. Ова е новиот однос и позиција на глобалните сили/структури на моќ која навестува одреден степен на предвидливост (и неизвесност) во идниот меѓусебен натпревар за контрола на приридните ресурси и моќ.

***

Редно е да се прашаме каде оди Македонија, има ли нашето општетство визија за својата иднина и кои се нашите опции за развој и унапредување на животниот стандард? Кои се научените лекции од досегашното градење на држава со коруптивен капитализам и социјалистички резон? Зошто Македонија беше и останува најсиромашната држава во регионот? Кои се следните чекори на Ромите во борбата за интеграција и еманципација, дали сеуште веруваме дека ова општество ќе биде пристојно место за животот на нашите следни поколенија? Многу прашања и потпрашања произлезени од неизвесноста на нашето секојдневие, кои секако имаат важно место во нашите идни одлуки и делување, а во исто време бараат не само информираност туку знаење и разбирање на глобалните системи и нивните интереси. Со читателите на 24Вакти споделувам неколку ставови за позиционираноста и економско-политичката култура на македонското општество, вклучително политиките кон Ромите.

  1. Периферија на периферијата

Светот има политички и економски центри на моќ а секој центар има своја периферија. Периферните држави по некое непишано правило заостануваат со својот економски и технолошки развој. Заостануваат поради политичка нестабилност, слаби институции, лош образовен и здравствен систем, ефтина (непродуктивна) работна сила и секако корумпирани политички и бизнис елити. Македонија е периферија на Европа по многу основи – перманентна политичка нестабилност, екстрактивни (и рестриктивни) институции, економска нерентабилност, сиромаштија, неукост итн.

Во времето на двете Југославии оваа територија беше исто така периферен дел и како таква заостануваше по сите наведени параметри. На почетокот на 70-тите години од минатиот век Југославија имаше најдобар животен стандард споредено со годините пред и после таа деценија. Проценките тогаш беа дека југословенската економија заостанува 50 години од Германија. Денес за жал разликата е многу поголема. Ако нашите економии продолжат со ваков раст и продуктивност,  се проценува дека ќе ни требаат 200 години да стигнеме онаму каде што се денес Германија, Холандија или Данска…со претпоставка дека нивните економии ќе растат за 1% а ние со сегашните 3-4%. Ако бруто домашниот производ на ЕУ порасне за 2% нас ќе ни треба раст од преку 7%. Македонија имаше ваков раст само еднаш во своите 30 години независност, во 2007 година. Од 2008 година целиот регион, заедно со Македонија, назадува по сите основи, факт кој навестува дека периферноста на Македонија ќе биде реалност за неколку следни генерации.

 

  1. Земја на полусостојби: полукапитализам во кој секој секого краде и лаже

Верувам дека добар дел од нашите сограѓани ја разбраа филозофијата на капитализмот. Тоа е систем кој има дефицит на емоции и солидарност. Во овие 30 години ја искусивме културата на капитализмот диктирана од страна на новокомпонираните капиталисти, кои во претходниот општествен систем читаа за капиталот на час по марксизам. Без разлика дали е либерален или конзервативен, институциите на капитализмот со вградените амбиции за профит и моќ,  генерираат нееднаквост. Натпреварот на политички, економски, социјален и културен план се повикува на приватната и интелектуална сопственост на индивидуалецот – се она што е успешно се квалификува за правилно а неуспешното за погрешно. Во него се си има цена и ништо не се добива бесплатно од таканаречената социјална држава. Во капитализмот се треба да се заслужи, иако има многу примери во кои трансформираните марксисти и нивните деца профитираа незаслужено односно неправедно. Во последните 20 години на глобално светско ниво функционираат два вида на капитализам, оној на запад под велот на демократијата (економски капитализам) и вториот на исток кој е под цврста контрола на државата (политички капитализам). Заедничко им е продуцирањето на милијардери кои диктираат стандарди на владеење и контрола врз граѓанинот.

Македонија практикува хибриден капитализам, во кој нашите политички елити сеуште ги кршат копјата околу битката кој модел е подобар за нашиот контекст. Политичарите и институциите три децении лажат дека имаме социјална држава и колективни права а од друга страна на сите ни е јасно дека квалитетот и обемот на социјалните услуги е во постојан пад. Нема бесплатно здравство и образование, иако се со лош квалитет значително ја трошат државната каса. Капиталистичкиот резон не наградува неработа и незнаење. Но ова не е единствениот проблем во нашиот тазе изграден капитализам. Поголемиот проблем е што влијателните политички и бизнис структури сакаат лесно и брзо да дојдат до заработувачка,  богатење и привилегии, макар тоа било законски неправилно и во принцип незаслужено. Јас во еден од моите претходни текстови напишав дека нашето општество (из)гради капиталисти преку грабеж на државниот имот и обичниот граѓанин. Сето она што беше колективен имот преку ноќ стана приватна сопственост. Не знам до кога ќе продолжат со грабежот исто како што не знам до кога народот ќе има трпение и издржливост. Најголемата мана на општеството е што одговорните институции молчат пред корупцијата, бизнис манипулациите и  неплаќањето на даноци кога е во прашање „нашата страна“ а кога тоа го прави другата страна тогаш прават се што можат и умеат за да ги препишат сите лоши дела, дури и сопствените, на противникот. Така добиваме лоша формула во градењето општествени односи, себичност на елитите + пристрасни/слаби институции = недоверба на граѓаните. Со ваква формула – веруваме во недоверба – мали се шансите да изградиме стабилна демократија и прогресивна економија. Недовербата во економските дејности е нездрава поради фактот што државниот апарат е пристрасен, компаниите затајуваат данок а граѓаните се заложници на едната или другата страна. Така станавме општество кое се пљачка меѓусебно.

Стандардите на евро-америчката демократија и капиталистичка продуктивност не може да се превземат само со препишување на закони. На Запад верувањето во недоверба е отелотворено во конкретни институционални контролни механизми кои се аплицираат од страна на независни институции. Нив им требаа повеќе од 100 години да најдат функционални решенија и вградат знаење и моќ во нивните независни институции. Кај нас независните институции на контрола имаат симболичка улога. Многу е јасно дека е потребно што поскоро да се ремонтираат овие институции и нивната компетентност затоа што се невиновен фактор за градењето на здрава и функционална демократија. При тоа мора да избираме соодветни луѓе на соодветна позиција. Ова правило е особено важно на сите следни избори, односно да не дозволиме власта да оди во погрешни раце.

 

  1. Скапа држава со неконкурентна економија и ниски плати

Секоја држава наплаќа данок за две основни цели  – да ги финансира јавните услуги и добра во корист на граѓаните  и да ја реализира својата редистрибутивна улога во општеството. Сите досегашни влади на нашата држава беа обични и себични редистрибутери на нашите пари. На пример нашата економија во 2018 година произведе околу 11.5 милијарди евра вредност во материјални добра и сервисни услуги. Функциите на државниот апарат заедно со јавните услуги потрошија околу 3.9 милијарди евра односно точно една третина од годишниот производ на нашата економија. Поинаку кажано ова чини околу 2000 евра по жител без разлика на возраста. За да биде појасно тука споредувам официјални податоци со Словенија, која има скоро иста популација и територија. Словенската економија во 2018 година произведе вредност од 50 милијарди евра што е за 4 пати повеќе од нас. Ако се дистрибуира оваа вредност како БДП по глава на жител, таа во Словенија изнесува 24.010 евра додека кај нас е 5.620 евра. Тоа значи дека она што Словенскиот граѓанин го заработува за една година, нас ни требаат 4.5 години. Државниот буџет на Словенија е околу 7.5 милијарди евра односно два пати поголем од нашиот, што значи дека наплаќа 3750 евра по жител. Овие параметри даваат јасни индикатори зошто сме посиромашни од Словенија иако сме слични територијално и демографски, а згора на тоа бевме 70 години заедно во двете Југославии.

Лошата пракса е што досегашните влади наплаќаа даноци врз бизнисот и граѓаните и ги прераспределуваа кон своите интересни структури кои пак неодговорно ги трошеа парите за неразвојни цели. На секои избори нашите владетели ветуваат дека ќе дадат/инвестираат за ова или она а не кажуваат од каде ќе ги земат парите, односно дали има доволно средства за развој и прераспределба. Владите на СДСМ и ВМРО беа успешни во цедењето на бизнисот и претходно акумулираниот капитал на граѓаните. Поради кратковидоста и ненаситноста на досегашните влади Македонија се наоѓа во уникатен парадокс, граѓаните се побогати од фирмите. Вкупната сума на штедните депозити на граѓаните е скоро три пати поголема од депозитите на македонските фирми. Ова може да се толкува за сосема рационално однесување на нашите бизнисмени кои за чудо опстанаа со децении во работењето иако секоја година покажуваат загуби во нивните даночни пријави. Сивата економија е „нормалност“ за економските бизнис односи во кои за жал или среќа има место за сите големи и мали играчи. Додатно на ова внатрешното и надворешно задолжување на државата продолжува да расте, за што стандардно кај нас евиденцијата и критиките доаѓаат од опозицијата. Истите кога се на власт наоѓаат оправдувања за земање нови кредити.

Со вакви владини политики и економски параметри јасно е дека не треба да се залажуваме дека следната влада ќе направи економско чудо од државата. Се додека, како општество, трошиме повеќе отколку што заработуваме, нема да исчекориме кон прогресот. Особено со влади кои имаат краток рок на траење, кои не ни размислуваат ниту имаат среднорочни развојни планови за државата. Делумно, ова резонирање и однесување на властите може да се разбере затоа што континуираната поддршка од една третина на гласачите им дава јасна порака дека со мака ќе истераат до крај еден мандат. Оваа математика го произведе груевизмот како политички бренд на десно-популистичката матрица на владеење со државата кој опстана 11 години поради итрите манипулации со изборниот модел, владеењето со страв, корумпирање на судскиот систем и рекет на приватниот бизнис.

Дополнителнo македонскиот капитализам е оптоварен со етничка хибридност на политичкиот систем кој поради односот на силите е приморан на бескрајни компромиси во кои се дава примарна важност на етничките барања. Поради овој компромис понатаму се прават нови компромиси при поставување на мнозинско-номинираните кадри во државниот апарат со што целосно се губи главниот предуслов на капиталистичко раководење – мериторност и компетеност.

Заклучокот е дека без акумулација на капитал и мериторна кадровска политика на државниот апарат, нашата демократија засега останува да биде поедноставена мимикрија на западниот општествен образец, додека како систем на владеење ја концентрира моќта надвор од институциите на државата (во поединци) по примерот на авторитарните модели на владеење.

 

  1. Евроинтеграции со климатски промени и празна држава

 

Европската Унија е меѓудржавен концепт кој стреми да обезеди мир и просперитет во Европа. Тоа е долг економско-политички процес во приближувањето на културните и правни норми на членките, каде што владеењето на правото и фискалната дисциплина се топ приоритети. Тој процес е далеку од идеален, има свои слабости и различни интереси, што политички што економски, но сепак со текот на годините изнајде контролни механизми и компромиси за своето функционирање. Една од поважните слабости на Унијата е што цените на производите и услугите се изедначија додека платите останаа различни. Јазот на месечните примања во ЕУ членките е голем на релација исток-запад и север-југ. Тоа значи дека не треба да очекуваме дека со членството во ЕУ ќе имаме германски плати. Цените можно е да бидат помали со приклучувањето во ЕУ затоа што кај нас засега се значително поскапи кондиторските производи, додека месните производи, зеленчукот и овошјето се малку поефтини кај нас. Поинаку кажано, цените ги дефинира пазарот на побарувачка и понуда додека платите зависат од продуктивноста и иновативноста на нашите компании.

Она што е многу критично за нашата економија е демографскиот пад и развојот на човековите ресурси.  30 години се пребројуваме со исти броеви и проценти, факт што однапред ги прави лоши политиките и плановите на државата. Веќе е јасно дека планирањето е лов на матно затоа што освен квантитетот нема прецизни податоци за квалитативните особини, како вештини, квалификации и потенцијал на знаење, на сегашната и идна работна сила. Празни села, полупразни градови и домови има насекаде во државата.

Сите се надеваме дека наскоро ќе почнеме да преговараме со Унијата за да во некое идно време бидеме дел од посакуваниот просперитет и развиена демократија. Очекувањата ни се генерализирани без многу интерес или внимание за суштинското значење на процесот на преговарање со стриктни услови кои треба да ги исполниме сите заедно. Иако засега овој процес е воглавно во рацете на политичарите и институциите, доколку преговорите почнат, тоа ќе бара прилагодување и промени во културата на целото општество.  Прашање е како ќе се соочиме и носиме со овој процес, кој со новата методологија има опции за назадување и запирање на преговорите за членство. Доколку тоа се случи цената за несупехот ќе ја сносиме сите, без разлика која политичка опција ќе ја има власта. Знаеме дека замајувањето на јавното мнение на гласачот со идеологии, празни ветувања и лажен патриотизам досега не произведе општествена кохезија и економски прогрес, иако евроинтеграциите се постојано високо во општествената визија. Досегашниот наратив на стравови од надворешни и внатрешни непријатели во однос на опстанокот на државата треба да се замени со јасна визија, факти и принципи, кои ќе дадат чувство на припадност и одговорност на секој поединец и политички избраник за реализирањето на заедничката општествена визија. Доколку ја прифатиме (до)сегашната општествена реалност и ги земеме во предвид нашите развојни капацитети и потреби многу е јасно дека треба итно да едуцираме и изградиме подобра и покорисна-за-општеството генерација на  бизнис и политички капацитети.  Ова не е лесен процес меѓутоа е неминовен следен чекор за излез од тридецениската идеолошка утопија и економско пропаѓање.   Уште потежок терет се справувањето со загадувањето и заминувањето на нашите сограѓани, процеси кои бараат време, инклузивни политики и јаки институции.

 

  1. Избори поради избори

 

Политичките аналитичари и медиумите најавуваат дека следните избори ќе бидат нечисти. Ништо ново за нашата култура на избори. Важно е да бидат фер и слободни и да нема крадење или купување на гласови. Навикнати на говорот на омаловажување и потценување на политичките противници,  зачинети со лажни и полулажни вести на социјалните медиуми, станавме нација која верува дека политиката е адресата за вработување и заработување. На секои избори се споменува една третина на политички неодредени гласачи. Оваа третина, како и сите други општествени параметри, е бројчано смрзната во времето и просторот. Ако претпоставките за оваа група на неопределени е точна, можно е гласовите да бидат дадени на една од понудите, или пак да бидат распределени на повеќе политички опции. Трета опција е да има мал одзив кај неопределената третина, што дава можност да добиеме малцинска влада, слична на досегашната. Со ова сценарио, следната влада ќе зависи од коалициниот капацитет, односно колку гласови ќе соберат малите етнички партии.

Ромските партии имаат јасно поставена коалиција со најголемите две партии во државата. Додатно, СДСМ вклучи во своите редови неколку Роми кои може да соберат гласови од заедницата. Овој метод СДСМ го користеше во 2016 и доби значајна подршка од албанскиот електорат. СДСМ и ВМРО посакуваат двотретинско коалиционо мнозинство, што е очекувано за нивните политички амбиции. Според мене, на следните избори не и треба на државата влада со големо мнозинство. Досегашните искуства, во кој едните или другите имале таква власт, беа пример за типично самоволие и автократско владеење. Во недостиг на јаки и стабилни институции, на државата и е потреба силна опозиција, без разлика која опција таа ќе биде. Тесна победа е најсигурната опција која ветува дека евро-интеграциските процеси и владеењето на правото ќе продолжат со нагорна линија.

Доколку на следните избори добиеме малцинска влада, без разлика дали ќе победи левата или десната опција, суштинските проблеми на оваа држава ќе останат исти. Програмските ветувања може да бидат со широк спектар на убедувачки наративи за иднината на оваа мала нација во кој дисциплинираните гласачи лесно ќе бидат убедени за својата опција, но доколку се аплицира принципот на вербата во недоверба, можно е да имаме мали изненадувања за големите партии. Доколку такво изненадување се случи, тогаш посакуваната опција е да продолжи процесот на де-груевизација. Пост-груевизмот е сеуште политички и финансиски силен, и секако длабоко навлезен во државните институции. Тоа е истиот модел на окупирање на системот на државата кој се аплицира од страна на централно-европските популистички влади.  Најдобар пример е владата на Орбан во Унгарија која дури и да изгуби на следните избори, ќе ја задржи контролата и влијанието на најважните политички и финансиски органи на државниот апарат. Се додека било која партија има контрола врз овие централни органи, таа ќе има простор за маневрирање и остварување на своите интереси, вклучително и избегнување на било кој вид на одговорност и отчетност за сторените дела.

Да не се залажуваме дека евро-интеграциските преговори (доколку започнат) ќе не спасат од груевистичкиот популизам и диктатура. ВМРО е опцијата која може најбрзо да не тргне од ова политичко миље, кој за жал не може да се оттргне од својата идеологија од минатиот век. Доколку оваа задача ја превземе СДСМ, тоа ќе значи дефокусирање од важните приоритети на државата, за што ќе се троши време и енергија во справувањето со остатоците на груевизмот. Додатно, СДСМ треба исто така да ја промени својата култура на елитизам, која многу потсетува на аристократија, иако со Заев и неговите блиски, имаат популистички настапи. Впрочем, изборите во Април се одржуваат поради популистичкото ветување на Заев, секако во занос на неговото рането его, кој за жал имаше лоша проценка за симнувањето на ветото на Макрон. На крај на краиштата, порано ќе потрошиме милиони евра за изборите во оваа година, со надеж дека следната декада во 21 година ќе ја почнеме со јасно определен пат.

 

  1. Стратегија за Ромите без политичка и институционална одговорност

Оваа година е последна во имплементирањето на сегашната (втора по ред) стратегија за Ромите. Ромските граѓански организации знаат колку беше тешко да се убедат владите на СДСМ и ВМРО да усвојат ваков документ во своите политички приоритети. Првите напори и барања за стратешки документ од страната на државата беа поднесени во далечната 1999 година во соработка со Советот на Европа. Државата тогаш имаше поважни приоритети, војните и бегалските кризи од Босна и Косово, потоа домашниот конфликт во 2001. Во 2005, кога конечно владата под раководство на Бучковски одлучи да донесе стратегија, Македонија беше последната држава во регионот без стратешки документ. Втората стратегија се усвои од страна на владата на ВМРО во 2014 година за периодот 2014-2020. Нема да елаборирам кои се досегашните ефекти на двете стратегии и само ќе потсетам дека ромската стратегија од страна на државата се третира како надворешен услов за придружување во ЕУ. Претпоставувам дека се планира третиот циклус на оваа стратегија од страна на надлежните министерства и министерот без ресор. Исто така претпоставувам дека научивме што може и што не може да очекуваме од следните влади за имплементацијата на ромската стратегија.  За да биде појасно, ова се фактите околу овој процес:

а) Стратегијата, било ромска или секторска, не е правно обврзувачки документ;

б) стратешките приоритети се проектирани јавни политики кој во своите определби навестуваат што сакаат да направат (и секако што нема да направат);

в) реализирањето на проектираните јавни политики зависи од финансиската рамка и институционалите капацитети (моќ) во одговорните министерства. Дополнително, секоја стратегија има логична поврзаност и синергија со закони, кои за одредена влада може, но и не море, да биде висок политички приоритет.

Во изминатите 15 години на двата стратешки циклуси Ромите имаа свои политички глас во парламентот, министерски и директорски позиции во владата и голем број на вработени во администрацијата на централно и локално ниво. Тоа е факт кој што секоја влада го промовира и продава на меѓународните конференции како добар пример за политичка партиципација и еднакви права кон Ромите.

Малку се зборува за финансиската димензија на стратегијата и колкав процент од 3.9 милијарди евра се алоцирани за реализација на ромската стратегија. Сосем очекувано е владите да молчат за финансирањето на ромската стратегија кога знаеме дека 30 години државниот буџет има дефицит. За 2020 година дефицитот е проектиран на околу 280 милиони евра. Оваа празнина ќе се пополни со кредити, а ромската стратегија ќе има слична финансиска поддршка како во минатите години.

Некои ромски организации и активисти ги обвинуваат ромските партии за недоволното финансирање на ромската стратегија затоа што се редовни партнери на владите на СДСМ и ВМРО. Делумно имаат право да бараат од нашите политички претставници подобро застапување на интересите на заедницата пред големите коалициони партнери, и делумно да ги намалат очекувањата за ромските партии поради реалниот однос на учество и влијание во парламентот и власта. Добро е што има континуитет во политичкото учество и тој може да оди во нагорна линија само во одредени моменти, при што треба нашите партии да го препознаат моментот и да делуваат правовремено.

Она што сакам да го потенцирам посебно важно е дека не треба да се надеваме и очекуваме државата да ни ги реши проблемите со сиромаштијата, невработеноста и неписменоста. Треба сами да најдеме начин и решенија во нашата борба за еманципација. Државниот апарат треба да биде под притисок и наши барања секојдневно, во јавните институции, школите, фирмите и медиумите, таму каде што се генерира дискриминацијата и расизмот, неправдата и насилството врз нас.

Пари и милосрдие не барајте од оваа сиромашна и корумпирана држава затоа што сите горенаведени редови укажуваат каде е и каде оди ова мало општество. Треба да ни е јасно дека живееме со нација која има историски комплекси за неправдите кон нејзината државотворност, внатрешно поделена и надворешно оспорувана за името, јазикот, верата и границите.

Ова не е релативизирање на ромските проблеми во однос на општествените, само потсетување дека во демократијата треба да бидеме информирани и да имаме широк хоризонт на разбирање на различните. Иако нашата различност не е прифатена и долго време е дехуманизирана, Ромите се на вистинскиот пат, лојални на мирот и просперитетот, кои се главни вредности на Европската Унија. Таму еден ден ќе бидеме заедно со преку 12 милиони Роми.

 

https://4rrr.wordpress.com/2020/02/23/каде-ни-оди-државата-и-ромите-со-неа/?frame-nonce=2c21655075&preview=true&iframe=true&revision=2

 

Колумна

Надир Реџепи


Sali MemedFebruary 14, 2020
.png

1min71

Ќе има или нема да има избори? Што ќе се случи овој викенд? Ќе отидат ли во пензија старите “хиени“ од ромскиот политички табор?

Дали општеството во целина, или барем ромските политички парии, ќе сфати како да ја игра Бесконечната политичка игра? Ќе се земе ли предвид младата студентска сила или пак сaмо ќе се користат прилики за една друга, конечна игра – каде што победникот е само “минлив политички играч” наспроти бесконечниот живот на Ромите?

Во рамките на мојот СТАВ – Јас мислам ДА. ЌЕ оди ВО НАША ПОЛЗА! Пред себе гледам една поинаква реалност и општество на другари и другарки кои меѓусебно се почитуваат, пријатели кои што се подржуваат во име на една поголема Визија која што почнува да се остварува.

Патем, секоја чест на СИТЕ (без разлика на тоа коj поединец на кое движење, организација, политичка партија или групација припаѓа) кои партиципираат и кои имаа храброст вчера да се појават на протестот и да го кренат својот ГЛАС во име на својата поддршка и ставови во однос на сето она што ни се случува и третманот што го добиваме како одговор на нашата лојалност како граѓани. Затоа што ова општество нема да знае што мислите и што сакате ако не застанете ЗАД НЕШТО во кое што верувате! Не е ли впрочем тоа – таа Бесконечна игра ?

Ќе продолжам со цитирање на изјавата на психологот Мухамед Ајваз на панел дискусија организирана од страна на Граѓанската иницијатива „Аваја“ на 08.02.2020. За да ја опише состојбата на Ромите во македонскиот политички систем Мухамед Ајваз, користејќи стилски фигури, изјави: „Моментално, ромската политичка клима ја гледам како расипан апарат за кафе. Ние веќе 30 години имаме мајстори коишто го поправаат тој апарат. На ромската заедница и е веќе преку глава од тоа расипано кафе што го пие цело време и што некој постојано доаѓа и го поправа тој апарат. А, и дел од мајсторите ја имаат таа позната финта да се остави одреден дел расипан внатре, за да можат пак да доаѓаат.“ Мухамед преку овие зборови се обиде, со игра на метафора, да даде одговор на прашањето „Кој најмногу профитира од тоа што Ромите неколку децении се наоѓаат во status quo состојба?“.

Кои се „мајсторите“ коишто сме ги одбрале и на каков начин сме ги одбрале; дополнително, кој ни одредува колку „мајстори“ ќе имаме можност да имаме; и трето, зошто плаќаме ако не сме задоволни од работата на тие „мајстори“ кои лажат дека го поправаат апаратот. А, под „мајстори“ во оваа ситуација подразбирам политичари и под „апарат за кафе“ мислам на политичкиот простор кој им е даден на Ромите во Македонија.

Следствено, користејќи една друга метафора на шаховска табла, во рамките на „правила на игра“ во претставничка демократија каква што има во Македонија, јас ја гледам суштината на проблемот на три нивоа: прво, Ромите не се перципираат како дел од „играта“; второ, во случаи кога Ромите се дел од политичката игра, тие се само пиони; трето и најважно, во ситуации кога Ромите се дел од политичката игра (иако како пиони) прашањето што се поставува е „Кој ја игра играта во име на сите Роми?“

Некои системи ги вклучуваат Ромите како еднакви играчи, додека други ги оставаат Ромите да бидат пиони на политичката шаховска табла. Постојат системи кои креираат такви услови што Ромите попрво самостојно се одлучуваат да бидат надвор од играта, наместо да партиципираат во системи кои ги дискриминираат.

Во случаи кога Ромите имаат место на политичката шаховска табла, кој управува со фигурите? Кој игра во наше име? Моето видување е дека Ромите во Македонија иако имаат етнички политички партии и претставници, тие сеуште не чувствуваат дека нивните политички претставници работат за добро на Ромите. Вака гледано, личи дека претставничката демократија не е игра која ги застапува интересите на Ромите во Македонија. И, зошто оние коишто би требало да работат во интерес на Ромите не го прават тоа и сакаат Ромите постојано да се дел од таа бесконечна дискриминаторска игра? Одговорот ќе го најдам во горенаведената изјава на Мухамед Ајваз: затоа што се додека имаме расипана машина за кафе (политички систем/правила на игра) се до тогаш мајсторите (политичарите) ќе профитираат. Многу јасна и очигледна ситуација! Ромските како и не-ромските политичари, веќе неколку децении профитираат на грбот на ромскиот народ кој скапо ја плаќа цената за неколкуте места во последните редови од шаховската табла кои нашите играчи себично и неефективно ги користат.

Дали Ромите треба да продолжат да бидат пиони во дискриминирачка игра или можеби е подобро преку надворешен притисок да ги променат правилата на игра? А, кој би се бавел со социјален проблем (како што Ромите најчесто се перципираат)? Јас би рекол дека нашите проблеми не се само социјални, туку (и тоа како) имаат политичка позадина. Тогаш, како треба да играме ако не сме социјален туку политички проблем? Едноставно и мудро – наместо постојано да плаќаме за поправање на стара и расипана машина, да одбереме нова функционална машина! Можеби купување на нова машина чини многу повеќе од постојано плаќање ситни суми за поправање на старата. Но, ако се собере се што во последните 30 години Ромите плаќаат одново и одново, тогаш сигурно е дека вреди да се плати цената за тотална промена на правилата на игра. Секогаш е подобро да се плати голема цена за следните генерации да живеат подобро, отколку да се продолжи со бесконечно плаќање ситни цени после секои избори, одново и одново. Радикални промени во македонскиот политички систем и политичката машинерија која ја претставува ромската заедница – веднаш! 30 години е доволен период за ромскиот народ да се освести и да каже „стоп“ за бесконечната дискриминирачка игра каде постојан губитник е обичниот народ! Доста самите си биравме играчи на коишто победата и губењето им е профитабилно и кои добиваат на наш грб и во име на нашите животи и оние на идните поколенија!

П.С. ЈАС сум Сирхан!

 Руфат Демиров – политиколог 
 Во моментот студент во ЦЕУ

https://www.romaversitas.org.mk/index.php/romaindex-activism/2020-02-14-10-59-47/456-2020-02-14-11-08-07


Sali MemedFebruary 7, 2020
Shukar.jpg

3min79

Ko iskustvo e romane političarengoro isi samo jekh konstanta: retko ili skoro nikogaš na slučisalilo adava so ka den lafi te keren, hem ko krajo duri te isporačinen. Ki adaja politika, o lafi OJA ki praktika značinela ŠAJ, neretko hem NA. O dendo lafi, lenge tano samo panagjursko roba so korisna vrednost thaj so naklo roko na važnost panda ko dive keda izgovorinena le.

Nikaske panda nane jasno soske na sikavena umor, ko adava baro drom taro bizo moralno-politička igre značitelno kompromitirime manuša, dena slika deka ingarena amen popaše ko integracije hem demokratikane vrednostija ili palem kozom transparentno hem otčetno kerena buti a  dali adava agjar sekoj korkori oceninen.

Ko megjuvreme ki tribina sa po napnato i situacija, o navivačija osven nesave olendar so lena mesečno biletija kо transakciska smetke, sa pobuter tane nezadovolna na baši i našavdi utakmica kozom baši i dendi doverba e manušengje so vakergje kaj ka oven pošukar okolendar, a sa o utakmice bikingje len službeno 3:0

Čavalen, ki Šutka postojnena trin strastija: pijbe, komari hem vlast. Taro prva o duj šaj nesar manuš te saslarelpes ama tari trito nisar. Baši i vlast šaj mudareja (mareja) ili te ove mudardo (mardo) hem šaj našaveja to manušipa. Previše mangipa isi prema late soske isila MOKJ, te rasčistina i najglavno dilema, pošteno hem mudro vlast nane soske e manušeskiri želba te ovel mokjno tani bezkonečno. E manuše ko vlast potikninena le o kukavice, navinena leske o aminđije, podržinena le o čora o nasilnikija, dena lafi promenengje a usovršinena o metode pire predhonikoskere anindor „PIRE VEČNA KANONIJA“ te ovav jasno adala VEČNA KANONIJA važinena lokalno, nikako posle o Zatvor ili prema Gorno Orizari se posle vklučinenape vavera teškašija pa mora te phenen „Jadigar frde o peškiri“ , inače me mislinava deka o Habibi marelape sar pelivani a Mc Gregor tano pravo fajteri ;).

O Grčko istoričari Tukidid vakergja „ I tajna e slobodakiri tani i hrabrost. Ili ka ova slobodna ili ka čutina. So duj bukja našti te ovel amen…“

Ola bizo amaro našti, amen bizo olengoro ŠAJ. Ola tane hari, amen sijem BUT, amare najencar te mrdina, doborom but so sijem, duri i poddrška ko čora hem nasilnikija so arakhena la, nae doborom silno kozom amari zaedničko hrabrost.

Avdijeske doborom, a  te pučle tut phen lenge NA DZANAVA, NA SETINAVAMA 😉

Eko Iljaz


Sali MemedFebruary 3, 2020
83892305_1274713949384054_2365722764649693184_n.jpg

4min127

Долгодишните ромски политички ривали по вторпат си дадоа рака за помирување, во стилот на индијански племиња со пушење на лула на мирот.

Овие стари истрошени ромски лидери кои цел живот се на цицка на државата секогаш со власта, и овој пат како на председателските избори во Македонија ке ги бранат боите на СДСМ за Парламентарните избори во Македонија кои ке се одржат на 12 -ти април 2020 година.

Со години тие ја креираа апсолутизацијата на добро измислени процеси и политички стратегии за умилкување кон владејачките политички партии. Иако резултатите се катастрофални од нивното работење, со таква политичка стратегија секогаш успеваа да бидат дел од власта, никогаш опозиција.

Ромскиот електорат на последниве Парламентарни избори не го дадоа својот глас за нив ,бараа промена на деструктивната политика над Ромите на тогашната владејачка партија на ВМРО-ДПМНЕ во кое коалицираа скоро сите ромски политички партии.

Нивниот нагон на политичко преживување со години им успева манипулирајки дел на ромските гласачи, поткупување и фалсификување на изборните резултати, за кој постои сведоштва и доказни материали.

Со години поради ваквите политички стратегии на ромските политички лидери, кој секогаш ја менуват политичката страна, Ромите се губитници. Со ова ова нивна бесрамност граѓаните се измамени со е украдена изборната волја на гласачите.

Овие народно именувани сончогледи не се грижат за своите гласачи тие повеќе се грижат за нивниот личен интерес.

Тие се склони кон сè, исто така велат дека сè е дозволено, но има и недозволени работи во политиката кои се амнестират со секе вклучување кон владејачката партија.

Измамници и политички кукавици кои немат храброст да го сторат тоа што го ветуват затоа што ниту едно од кажаното дека ќе одат по друг пат не е остварено. . Ова е класична политика на континуитет , трговија и полтичка измама.

Тие се без морал, лицемери кој на крилата на транцицијата успеја да си го здбелат банковното салдо.

Таа нивна алчна политичко хемија која ги одржува во опстанокот на политичкиот живот ги чини бесмртни.

Тие се Тројански коњ во секоја политичка коалиција која се бори да дојде до власт.

Овие тројанци ја немат сменето својата политичка стратегија за умилкување кон владејачките политички партии.

Кога ке осетат дека од ловци станаа ловина брзо ексиплитно ке фрлат со дрвја и камења кон оние кои до вчера им беа коалициони партнери,и ги штитеја од сите криминални дејности кои ги вршеа во текот на своите долгогодишни мандати.

Сега велгуваме во еден турбулентен период, каде СДСМ влегува значително ослабена на овие Парламентарни избори, тоа добро го знаат ови долгогодишни политички манипулатори.

Нема да биде ништо изненадувачко да го напуштат “Титаник“ пред тој целосно да потоне . Тоа и се случило кога предходната власт на тогашниот премиер Никола Груевски изгуби поради неуспех во фрмирање на Влада, за да после кога му се даде мандат за формирање на Влада на председателот на СДСМ Зоран Заев, преку ноќ ги сменија политичките страни.

Ова нивно помирување е дел на нивната политичка измама, во зависност која страна ке ги добие најавените Парламентарни избори.

Овој нивен опстанок на политичката ромска сцена се сведува благодарение на нивните супериорни манипулации кон ромскиот гласачки субјект.

Кога ке биде од нив доста?- тогаш кога ромскиот глас нема да биде глас за избори, глас за личен престиж туку глас за “ЖИВОТ“

Мозес Соломон (Мухаџер Сулејман)


Sali MemedFebruary 2, 2020
received_186228582583428.jpeg

1min189

Понесен од неделните случувања од изборните припреми, ожалостен од заблудите, грижливо следам дека и понатаму креираме одвратна неправда према самите нас , шириме болни амбиции, ја отварама пандорината кутија на раздорот, едни на други постануваме непријатели, го оставаме ромскиот народ во темнина, влегуваме во трка однапред поразени, пoстануваме сопствени злосторници со бесрамни отровни изјави.

Зошто?

Сите сме во трка за еден пратеник.

Eј народе, внимаваме ли на себе? Да не останеме згазени понижени? Се давиме ли во незнаење? Зарем памет немаме, едни со други да се исмејуваме? Толку ли алчноста нема граница народот да го водиме да живее во заблуда, стрес, во делби, групи. Ги користиме привилегите од народот, потоа ги правиме слепи и глуви, и бесрамно се преставуваме како нивни водачи. Ромите денес не можат повеќе да ја разликуваат вистината од лагата, правдата од неправдата, и на крај изјавуаат: ‘‘ па сите се такви‘‘. Зарем ни трумка срам и национална совест немаме. Поделени, разделени па дури и јаничари, мухаџири и енсарии постанавме. Да работиме во туги партиски програми и да веруваме во не ромски идеали. Зарем памет немаме? Тешко на сите нас што живееме во лаги и заблуди. Едни со други да се потиснеме, едни на други да постанеме волци, насилници, со тешки клеветеи и зборови да се нападнеме, ширeјкие одвратна неправда која не уназадува и не загадува пред нашите комшии, пријатели, граѓани, ја афирмираме неправдата потиснувајки ја вистината мегу нас, користејки интриги и превара едни на други. Па до кога вака? Од цела шума дрва не можеме да видиме.

Јас Ве повикувам во единство, она што го посакува и нашиот севишен створител а вие го терата патот на раздорот, патот на шејтанот. Јас изјавувам дека мојата партија нема амбиции за државнички функциии за да не се злопупотреби повикот за единство дека демек имаме замаскирани планови. Замислите, залутани незнајковци не напагате и не клеветуваат дека е ова заговор. Па ние ви направивме цел ограниграм –графички приказ, што се можеме да добиеме кога би биле сплотени во се партиско обединување и изјавуваме во нашите куќни трибини дека ние нема да се условиме со ниту една фукција, со цел да влеземе со кормиларот на победникот, за да имаат и младите и старите, трговци, сиромашни, болни и изнемоштени, образованите и необразваните, хаир од нашите гласови сплотени на едно место. Има ли тука заблуда, интриги? Не! Заблудите ги прават тие кои се лицемерни и не се сити од она што го сториле како неправда према вас, од оние кои што се алчни и немаат крај од својата заситеносот, од оние кои што сакаат од народот да напраат чекмеџе. Тешко на оние кои жевает со такви лаги и заблуди. Во името на севишниот, не запагајте во забуда и мегусебно зло, неправда и обостран омраза.

Затоа кога пагаме во невољи, тешкотии, тогаш не оправдувајте се дека сте грешиле, дека за хаир тоа сте го чинеле, не дозволтете сами себе да се исмејувате. Ејј, каде ке им оди душата.

Зарем не се уморивме, се уште ли ќе дозволиме едни на други дволичноста да не погуби, треба ли да се дружиме со оние кои делат правда и единство или со оние кои не делат, шират неправда, кои се алчни, лицемерни, говорат бесрамни и грешни изјави. Зарем ке дозволиме длабоко да се давиме во незнаење. Јас постојано народе ромски ве предупредувам на можните последици од оние кои за нас преговараат со лицитација. Ајде, вистината да ја втемелиме а лагата да ја потиснеме. Се вели , сиот ум алах му го даде на човекот на раце да постане корисен за себе, своето смејство и својот народ, да се грижи за него, бидејки еден ден ке се раздели од овој дујналучки живот ама до тогаш, барем корисно да го употреби.

Ви се молам, ќе ставиме ли крај на лицемерните : кога зборат лажат, кога ветуваат не исполнуваат и кога им се дава доверба тие ја изневерува дадената доверба.

Хм….Во ред и сега?

Да, овој пат ке се обединеме и тоа денес не утре, ќе оставиме горделиво наследство за нашите генерации да не се срамат од нас. Сите заедно напред. Ние можеме!!!

Неждет Мустафа


Sali MemedJanuary 31, 2020
Eko-Iljaz-Kolumna.jpg

1min110

После почетната еуфорија и големи очекувања, кај народот почнала фазата на спласнување на еуфоријата на големи очекувања, која богами траеше околу 2 години и неколку месеци исто како и пред  десеттина години и денес, ние како  етничка заедница сеуште не пронајдовме алтернатива , и многумина мислеа, многу повеќе од вчера дека од денес се ќе биде различно, со истите стари истрошени фаци.

И така забревтани, неосновано самоуверени, арогантни, гледајки од доле кон горе, дремејќи по кафичи по ДЕН(ови) и НОЌ, Гала кујни и слаткарници некаде во Бутел и разни бензински станици и шепнувајки секој на својот и така се до недоглед кој од кого што има да пренесе, кој на кого му е роднина, кој на кого рекет му удира и така во бескрај  се ситиме на нашите мизерии, не сфакајќи колку сме понижени од самите себеси, дали за изборот на кафето, бозата или топлата пастрмајлија а можеби и станува збор за изборот на местото на кое седиме, бидејќи на крајот на краиштата зошто би ги дале последните 50 полимерни денари ако местото на кое седиме не нуди најдобра “позиција” да бидеме видени, ама и да видиме се околу нас.

Аj, за малку ќе заборавев и на селфито без кое и најслаткото кафе може горко да биде, чисто за да се овековечи моментот за да може идната година само со едно шернување да се потсетиме, освен на кафето и местото на кое седиме и луѓето околу нас и најлесно да заборавиме на нашиот најголем потсетник – нашата мизерија изразена преку нашите тивки шепотења за нивните акции колку едните беа подобри од другите и обратно.

Тоа што еден куп други работи не се направија или се направија лошо, a мислевме дека поддршката дадена и тапкањето по рамо а најмногу спасувањето на сопствената кожа од кривични процеси  е доволна  причина само по себе, тоа е друга кардинална грешка за која верувам во иднина ќе имаме време да си ја чукнеме главата.

Важно сите се паднати во депресија, сите изигруваат емотивци, особено оние кои се во политика и кои немаат право на таков луксуз и несериозност преставувајќи се како водачи на нашиот ромски народ кој и онака ја напушта државата изнаоѓајќи разни начини низ цела западна европа, поучени се разбира од некои  Aufenthaltserlaubnis ромски политичари.

Останува да не се плашете  да си го искажете своето незадоволство од општата состојба, нормално, доколку сте незадоволни. Исто како што знаете гласно да воздигнувате и да оддавате признанија кога за тоа мислите дека има причина. Секогаш ќе има некој што ќе ве гледа „криво“, ќе ве озборува зад грб, ќе ви се потсмева на храброста и ревноста, секогаш ќе има луѓе што длабоко ќе се иритираат од вашите јавно искажани грижи, ставови или укажувања.

И речиси секогаш, луѓето што ќе ве презираат, во некој свој изолиран свет каде што никој нема да ги слушне,  си ги повторуваат речиси истите работи од коишто се згрозуваат кога вие јавно ќе ги искажете. Затоа што немаат храброст да истапат, немаат доволна мотивираност, или имаат доволна мотивираност од друг вид.

Но никако нема да признаат дека во вашите зборови има ред вистина, освен кога ќе секне мотивираноста од другиот вид, па тогаш ќе застанат до вас како досегашни невидливи ангели чувари и дамнешни поддржувачи на вашиот „лик, збор и понекогаш и дело“, со насмевка од свои до комшиските уши, за да  види Шутка дека постојат.

Недостигаат  мислења и реакции, и уште долго време ќе фалат како што и фалеа вчера ќе фалат и денес, а за утре ќе треба да се произнесме задутре и така до недоглед додека други стануваат фактор без кој не се може, единствени во тоа што е над личното, партиското па дури и во невладиниот сектор, на врвот на агендата стои нешто друго, место некоја возвишена цел која за нас е сон,  а за други е веќе јаве.

Можеме околу многу нешта да не се согласиме ама да бидеме реални дека последици мора да има од вака сфатениот живот, кога промените кај нас ромите се одвиваат како SLOW MOTION (забавена слика) а менталитетот и општествените двигатели си имаат свој тек и брзина дали поради не присутноста по сите вертикали и хоризонтали во државата и општеството, времето ќе покаже или веќе покажало, останува секој од нас да процени.

 

 

Еко Иљаз



Bašo Amenge


Grupa taro terne Roma intelektualcija, novinarija, web dizajnerija, tehničarija, montažerija thaj javer personali savo so isilen baro iskustvo ki piri buti rodingje te keren nesto nevo ko mediumsko internet than ki Makedonija. Palo beshiba ko sostanok taro timi taro 24vakti.mk angjape decija kaj ko akava momenti falinela jek romano web tv portali savo ka nudinel pravilno, kvalitetno, informacija baši o Roma. Adaleske formiringape o www.24vakti.mk  ko adava sostanok čivgjem akala celija thaj pričine soske te formirina o jekutno romano web tv portali 24vakti.mk

24Vakti © Copyright 2015 – 2019, Sa o nijamija si protektirime