Sali MemedMay 13, 2019
Papa1305.jpg

2min192

I familia taro Imer Omerović si kotor taro 14 familie lokaciajaj an o Kasal Brusiato, o than kote so sine o protestoa ko agorutne divesa, sine len dikhiba an i bazilika Sv.Jovan an o Rim e papaja Francis an o margine e mitingoske tari Eparhia.

O dat i daj thaj i tikni čhaj resle ko tikno dikhiba e papaja. Ola ko vakti tari liturgia thaj ceremonialo bešle ko anglune thana an i bazilika.

O Papa Francis dikhlja pe thaj kergje diskusia e romane familiaja an i saste privat ceremonia an i bazilika Sv. Jovan an o Laterano anglal te ovel o mitingo e opatencar thaj o pastoroa tari akaja eparhia.

I familia reslja barabutne e volontersko opersko giljavutno Rom taro hori Patrizia, majanglal reslja len o vice episkopi an o Rim Don Jampero Palmieri so gele ko anglutno kotor taro centralno bloko an i bazilika Sv. Jovan kote bešen sine oleskiri daj thaj o dat, o dat o Imeri em i Senada Omerović barabutne oleskere čhijaja i Violeta thaj o volonteri romano opersko giljavutno taro orkestro “Patrizia”.

Link: https://www.ilmessaggero.it/roma/news/casal_bruciato_famiglia_rom_papa_francesco_oggi_ultime_notizie-4480688.html


Sali MemedApril 27, 2019
Nadir-Redzepi.jpg

1min485

Нашата држава е тешко заболено општество! Болни се сите, државни институции, политички партии, бизнис сектор, определени и неопределени, вработени и невработени, богати и сиромашни, учени и самоуки, народски кажано сите од седум до седумдесет и седум. Македонија боледува подолго време, доволно долго за да ги ослепи партиските војници и постепено ја убива надежта кај неопределените – како што не нарекуваат и едните и другите – односно политички определените кои слепо веруваат дека се вистинската опција за водење на оваа мала земја.
Определените не се само слепи туку и глувонеми сведоци на многу неправди и насилство, практикувани преку политичко-институционалниот терор од страна на нивните политички миленици. Заглавени во нарцисоидната илузија и политикантска малодушност, партиските војници безобзирно го узурпираат нашето секојдневие и право на слободен избор и достоинствен живот.

Скоро сите политички опции ги маскираа своите гнили комерцијални интереси преку само- легитимирање на нивните тн. партиски цели во името на народот и државата. Нашето премолчено прифаќање дозволи јавната критичка мисла да се користи само од политички подобните гласноговорници со само со една цел – деградирање на спротивната страна без разлика на последиците врз целото општество.
Козите ни цркнаа одамна, бидејќи, тоа беше многувековна амбиција за и на нашите соседи. Таа култура на завист денес е трансформирана во системска култура на меѓусебно уништување по сите можни основи. Можно е да се прашате која е разликата меѓу зависта за козите и меѓусебното истребување? Разликата е во тоа што зависта, во одреден степен, поттикнува натпревар и амбиции за успешност додека системското истребување цели да ги елиминира успешните по било кој основ и по било која цена. За жал, завидувањето беше и остана малограѓанска индивидуална особина додека меѓусебното истребување стана институционално решение и инструмент за владеење и експлоатација.

Народот од овие простори бил поробуван и експлоатиран многу векови но ниту еден окупатор не успеа до толку да го скрши неговиот слободарски дух и отпор. Денес сме заробеници на самите себе затоа што не успеваме да раскрстиме со културата на вазалска потчинетост кон владетелот иако беше јасно дека во изминатиот четврт век владеачките елити беа многу далеку од стандардите на култура на владеење во развиените демократии. Но, и покрај сето деградирање на животниот стандард ние упорно одбиваме да признаеме дека причината за нашата општествена незрелост и демократска заостанатост доаѓа од нашата конзервативна култура на тесноградно и сомнително гледање кон развиениот свет. Ја посакуваме благосостојбата на развиените земји а не сакаме да се откажеме од деспотско-вазалската филозофија на меѓучовечки односи.
Метастазирањето на болеста како и секогаш започна неприметно, од внатре, од самиот врв на мала група луѓе кои се нарекуваат политичари. Истите беа доволно препредени во легитимирањето на нивните старо/нови идеологии кои се во голем дел деформирани позајмици од идеолошките матрици на развиените европски демократии. Вештината на ситничава препреденост беше успешно аплицирана при препакувањето на реториката во име на многу-вековната еманципиција на идејата за самостојна држава. Сите се декларираа како поборници за слобода, суверенитет и демократски напредок на нашата убава земја додека нивните дела полека ама сигурно ја претворија во грдосија изложена на меѓународен срам и потсмев. Сите се изјаснуваа дека ја сакаат а се што сторија го потврдува обратното.

Нашите политичари многу брзо и лесно ја сменија политичката облека за да првично успеат да не убедат во демократското шаренило на идеи и стремежи. За жал, веќе во првите чекори се виде дека навиките и однесувањето се стари а реториката на ветување е лажна. Едните ги имаа вештините и итрината на претходниот режим а вторите пак беа наивни, да не кажам полу-учени, заробени ентузијасти на недовршената идеолошка матрица од почетокот на минатиот век. Сега кога се симнаа маските повторно се уверивме во грдата вистина за владетелот. Дали е домашен или е туѓинец, тој секогаш е злобен и алчен и како таков секогаш (ќе) ни ги краде минатото, сегашноста и иднината.

Ако не ги препознавте досега, тоа се политичките партии на СДСМ и ВМРО-ДПМНЕ. Овие две партии ја наметнаа културата на политички канибализам, проследена со постојан терор врз институциите и јавниот резон. Ќе приметите дека тука (намерно) не ги спомнувам бизнис секторот и медиумите, кои за жал се претворија во закржлавени привезоци на едните или другите преку нивното умешно камелеонско прилагодување со боите на моќта. Тука мора да се даде чест и респект на сите оние кои се исклучок од овој гнил феномен, кои сигурно остануваат во нашата надеж за излез од мракот на политичко-институционалниот тунел на клептократија и корупција.
Поинаку кажано, СДСМ и ВМРО-ДПМНЕ во овие дваесетина години диктираа концепти на самоволие (кои ги нарекуваат политички програми) и уште пострашно, конструираа манифестации на сила (во нивната терминологија право на мнозинството или право на посилниот) во градењето односи со можните политички привезоци (таканаречени коалициони партнери) кои пак се приказна за себе затоа што испаднаа многу поитри од нивните „големи“ сојузници во „грабењето„ на колачот повеќе отколку што заслужуваат.

Визијата за идеализираната иднина ни е украдена од страна на политичките и бизнис елити на Македонија преку нивната беспоштедна битка за привилегии, профит и моќ. Вакви битки има во секое општество но не до ваков степен на непочитување на сопствените закони, циничен однос кон својот народ и уривање на неговите основни морални и културни вредности. Додека елитите циклично се менуваа на престолот на власта ние граѓаните од ден на ден бевме се повеќе поразувани по сите можни основи. Секоја грешка и криминал на елитите нанесе длабоки рани врз општеството. Денес истите тие го повикуваат народот да застане на едната или другата страна и тоа без никаков срам ниту обид да ја видат сопствената изнагрденост и политикантски простотилак.

“Мојата чудесна земја Македонија“, како ја нарекуваше Владо Јовановски, е навистина чудо едно невидено! Секогаш кога се обидувам да разберам како опстануваат односите меѓу елитите и нивните поданици гледам дека е тоа чудна мешавина на рурална демократија, украсена со лажните перја на локалните автократи на исток и подземен бизнис капитал на запад, нашминкана со дефинитивно неизживеани политичари кои црпат лажлив легитимитет како против тежа на ненаситните и „бесмртни“ пост-комунистички олигарси. Имам чувство дека зборовите немаат доволен степен на цинизам за да барем малку ги поттикнам политички определените на само- сознание за бесмисленоста на нивните аргументи. Знам дека со сите сили сакаат да ни покажат дека цврсто веруваат во своите аргументи исто како што сум длабоко уверен дека секоја ноќ пред спиење си признаваат дека истите им се грешни.

Оваа структурна комбинација на малверзантски влијанија е огледало на сето она што сите ние, свесно или несвесно, дозволивме да ни се случува. Некој ќе примети дека немавме друг избор или дека бевме присилени на ваков (било каков) избор. Изборот беше наш и од тоа не можеме да бегаме. Не станува збор за изборот на глас за една или друга опција, или пак, дали апстиниравме или решивме да заминеме засекогаш. Сето тоа е лесно да се стори и уште полесно да се обвини државата за секој проблем. Државата станува колективна апстракција ако не се гледаме себеси за основни двигатели на нејзиното ткиво. Тука пред се станува збор за улогата и одговорноста на поединецот и културата на јавно повикување на одговорност на политичките актери за нивните дела.

Ние денес веќе не сме во можност да препознаеме кој закон е добар а кој лош, не се прашуваме како преку ноќ некој може толку многу да се збогати, а згора на сето тоа ич не ни е гајле зошто е некој бесправно затворен или осуден. Многу ми требаше да увидам дека моето досегашно несогласување со правилото „каков народ- таква власт“ беше погрешно. Така доаѓам до моето следно прашање – дали да ја смениме власта со некоја друга власт или пак да го смениме народот за да немаме никогаш повеќе власт од типот на СДСМ и ВМРО – ДПМНЕ. Се си мислам дека ова второто е подобрата опција за сите нас, ама тешко веројатно дека во следниот четврт век од нас може да биде скандинавска демократија.
Некако брзо заборавивме колку генерации платија за идеалот на слободата, на кои вредности се колнефме и дадовме завет кон минатите и идни поколенија. Денес е скоро бесмислено да ги повторуваме истите зборови затоа што болката од окупацијата доаѓа одвнатре, од домашно избраните лидери и нашите сопствени институции. Секој чувствува дека мора да има начин како да излеземе од овој болен хаос на полу-состојби и конструирани илузии.

Македонија е во длабока повеќе-димензионална криза. Криза која од поодамна води кон критична точка на граѓанска нетрпеливост иако сеуште потајно и наивно веруваме дека нема да биде со толкав деградирачки интензитет. Дали е ова врвот на (не)трпеливоста меѓу елитите (и граѓаните) или пак сеуште има простор за кулминирање на состојбите? Дали граѓаните ќе смогнат сила и храброст да се постават над ситуацијата и одлучно кажат збогум на анархистичкото владеење на рудиментираниот македонски капитализам? Дали е ова извонредна прилика да кажеме стоп на прозиведување на капиталисти со државни пари?

Сите велиме дека надежта последна умира, констатација која за жал се потврдува гледајќи го минатото и сегашноста…каде бевме, каде сме денес и каква култура на живеење изградивме. Друг избор, освен да се надеваме дека ќе смогнеме сили да излеземе од оваа општествена лакрдија, јас не гледам. Во тој избор за надежта гледам сеуште потенцијал во чесните и вредни луѓе, луѓе на кои сеуште веруваме и ги почитуваме. Време е да им дадеме прилика токму на вредните и чесни интелектуалци, стопанственици, работници и млади лидери…секако доколку се спремни да излезат од сенката на определено-болните и понудат рецепт за заздравување на институциите и општеството.

Обичниот граѓанин нема многу време за калкулирање ниту доволно слободен простор за делување. Целото општество е заложник на две политичко-корпоративни опции кои меѓусебно се репродуцираат и себе-актуелизираат како решение. Очигледно е дека тие беа и се главните креатори на мноштвото општествени аномалии, така што е многу предвидливо дека владеачката партија и опозицијата се спремни да направат се за да ја задржат или стигнат до власта. Со прифаќањето меѓународни посредувачи македонскиот граѓанин е повторно потценет и навреден. Како да не беше доволно заведуван од лагите во минатите 25 години па сега мора да биде воајер на некакви преговори и договори меѓу завадените лажливци. Тоа е само нов продолжеток на агонијата на целото општество кое станува се повеќе предмет на власништво во играта на нерви помеѓу најповиканите и најодговорни виновници за денешната ситуација.
На Македонија мора да и се случи граѓанинот, истиот оној кој е сиромашен, ниско платен, уплашен и уценуван, замолчен и потиснат да живее под секое ниво на човечко достоинство. Македонскиот граѓанин не е ништо поразличен од граѓаните на Европа. Потребите и чувството за слобода, мир и просперитет се човечки. Сите оние кои мислат дека може да ни го одземат тоа чувство и дека може бескрајно да тргуваат со нашата човечност – грдно се лажат! Крајно време е да бидеме сопственици на својата судбина за да почнеме да ги уживаме благодетите на демократијата и економскиот напредок, како резултат на нашиот сопствен труд и слободен избор!

 

Колумна: Надир Реџепи


Sali MemedApril 24, 2019
Shaban.jpeg

1min336

Колумна на д-р Шабан Салиу, доктор по политички – правни науки  и претседател на политичката партија Демократски сили на Ромите.

Почитувани  граѓани од ромската заедница, почитувани Македонци, Албанци, Бошњаци, Турци, Срби, Власи и други кои живеете на територијата на општина Шуто Оризари,  драги наши браќа и сестри, комшии, пријатели, особено сакам да ги потенцирам членовите на партијата Демократски сили на ромите – ДСР ја користиме можноста на сите оние кои гласаа за Коалицијата за подобра Македонија предводена од ВМРО-ДПМНЕ (нашата партија е  коалиционен партнер) и гласавте за нашиот кандидат професорката д-р Гордана Силјановска  Давкова со заокружувањето на бр.2 од избирачкото гласачко ливче на одржаните претседателски избори на 21 април 2019 година од се срце да Ви се ЗАБЛАГОДАРИМЕ.

Огромна благодарност до граѓаните на оштина Шуто Оризари кои на овие избори покажаа висок степен на одговорност, совесност и храброст во нивните одлуки недозволувајќи на ниту една партија да им влијае преку закани, силеџиство, уцени и подмитување во остварувањето на нивното демократско право да гласаат за кандидатот за претседател  на нашата држава Република Македонија по лично свое убедување.

Нашата партија сака да ги поздрави и да се заблагодари на сите политички партии во оптшината Шуто Оризари каде што за прв пат се одржаа избори без поголеми нарушувања на изборниот процес во една фер и демократска атмосфера со исклучок на поситни прекршувања.

Како никогаш досега во поновиот плуралистички период во сите одржани иборни циклуси граѓаните во општина Шуто Оризари докажаа дека силата е кај нив, а не во поединци кои во претходниот период се обидуваа да ги натераат на сила под разни закани и притисоци да гласаат спротивно на нивното убедување и волја.

Почитувани граѓани на општина Шуто Оризари, никогаш да не заборавите дека вие сте најсилните, неговото величество ГРАЃАНИНОТ од кого зависи победата на секој изборен цилус, вие давате, вие земате власт. Сакам да Ве потсетам дека на денот на гласањето вие и формално правно сте еднакви со сите граѓани во нашата држава. Тој ден преку чинот на гласање без разлика на различностите кои ги имаме како припадници на нашата заедница-ромската, без разлика на бојата на кожата, политичката – економската, религиозната и други разлики  и сликовито за нас Ромите се остварува уставниот принцип на еднаквост на субјектите пред уставот и законите. Секој глас на секој Ром граѓанин на  државата е еднаков  и има значење како и на секој друг граѓанин со иста важност како и гласот на преседеталот и премиерот на државата.

Без разлика дали сме согласно последниот попис 53.879 Роми  кој попис никогаш не сум го признавал од проста причина оваа бројка ама апсолутно не ја одразува вистинската бројност на ромската популација во нашата држава, а според наши партиски извршени проценки, во државата живеат повеќе од 120.000 Роми. Гласовите на Ромите дали се претседателски, парламентарни или градоначалнички се од посебна важност и одговорно тврдам дека се пресудни на многу изборни циклуси. Но без разлика на бројките и да ги апстрахираме  гласовите на Ромите не помалку се значајни од другите граѓани. Еден поранешен борец за ромските права често ќе кажеше : „И комарецот е мал, но ако го голтнеш и влезе низ грлото може да ти направи големи непријатности во душата“.

Затоа драги мои Роми, треба внимателно да пазиме на кого ќе го дадеме својот глас. Не се важни само гласовите на Македонците и Албанците и другите, напротив многу се важни и премногу гласовите на ромската заедница за овие и наредните изборни циклуси.

Да не дозволиме некој да манипулира со судбините и животите на нашите Роми кои ден за ден преживуваат, живеат на маргините на општеството  секаде и во било кое време со константно присутна тивка дискриминација врз нив. Сега драги мои сограѓани Роми на сите сме ДРАГИ и сме нивни „БРАЌА“, ама на жалост додека се во тек изборите, после не се познаваме. Сигурен сум и самите вие сте изненадени од големата „ГРИЖА“ кон вас за сите проблеми кои ги имате со многу ветувања кон вас од политичарите. Затоа паметот во глава направете добри анализи за кого на 5-ти мај 2019-та година ќе го дадете својот глас бидејки сите гласови се бројат можна е победа на една опција и со 1000 гласа па дури и помалку. Не заборавајте дека минатото ни покажа дека градоначалници и пратеници се постанувало и со разлика 3, 5, 15,150 гласа што значи сами треба да одлучите на кого ќе го дадете својот глас. Не дозволувајте некој да ве поткупува и омаловажува со пакетче на прехранбени артикли или 1.000,оо денари кои за една недела ќе ги потршите, а со тоа ќе ја упропастите и потрошите и иднината на своите деца.

Почитувани, без разлика на негативни искуства од минатото за време на изборните циклуси, време е да ги консолидираме редовите во ромската заедница и да гледаме напред кон иднината во правец на пораката на големиот борец за човекови права Мартин Лутер Кинг: „Секогаш е право време за да ја направите вистинската работа“ и вистински да го живееме неговиот сон за еднаквост на сите граѓани.

На крај, сакам да го повикам членовите на нашата партија Демократски сили на ромите  во Шуто Оризари и низ целата држава преку своите 40 општински организации, нашите симпатизери, пријатели и неодредените граѓани кои не припаѓаат на ниту една политичка опција, во вториот круг од претседателските избори целосно да се мобилизираат и на 5-ти мај 2019-та година масовно да излезат и да го дадат својот глас  на коалицијата „За подобра Македонија“, предводена од ВМРО-ДПМНЕ за кандидатот професорката д-р Гордана Силјановска Давкова  за доследна интеграција на Ромите и нивна подобра иднина.Сигурен сум и ве убедувам дека оние Роми кои ќе го следат патот на нашата партија Демократски сили на ромите е вистинскиот- правиот пат за интеграцијата на граѓаните од ромската заедница во институциите на државата.

Дека ја говорам вистината имам еден мал милион аргументи, но ве повикувам и самите да направите анализа кога подобро се живееше сега со владата на СДСМ или поранешната влада на ВМРО-ДПМНЕ.

Направете обична компаративна анализа кога повеќе имаше Роми функционери, кога повеќе имаше вработување, стипендии и кредити за ромските ученици и студенти, решени станбени прашања  и многу други бенифиции и можности за Ромите.

Без разлика како ќе одлучите изборот е на ваш, правото, но и одговорноста. Максимум респект до сите граѓаните од ромската заедница во државата за нивниот избор за претседател.


Sali MemedApril 15, 2019
Ibrahim-Ibrahimi-780x439.jpg

1min327

Понесени од празнувањето на 8 Април како меѓународен ден на Ромите никако изгледа да дојдеме до реалноста дека животот продолжува и понатака, до наредниот 8 април има точно 362 дена или до крајот на оваа 2019 кога ќе сумираме резултати колку сме биле успешни или неуспешни има уште 263 дена.

Уште 263 дена макотрпен живот, неизвесен живот, борба за егзистенција, во потрага за подобар живот на нашите деца, нашите родители а и за нас самите.

Уште 263 дена ќе слушаме разни приказни од страна на преставниците на власта дека животот се подобрил, дека сме “ѕвезда” во рамките на земјите од Балканот, дека тече мед и млеко а во реалноста тече нешто друго.

Се пофаливме дека имаме раст на инвестиции, невработеноста се намалила, ќе имаме раст на БДП од 5%, дека македонците започнуваат да се враќаат во државата, та дури нема место во авионите за Македонија се чекало со месеци да се резервира билет за да нашите се вратат и да почнат да работат тука. Специјалистите за 1000 евра плата, администрацијата за 500 евра и просечната плата на работниците е веќе 500 евра.

А реалната приказна е сосема поинаква секојдневно млади луѓе ја напуштаат Македонија, ( само од Гостивар секоја сабота по 4-5 автобуси со млади луѓе и медицински кадар патуваат во потрага по подобар живот ).

Нема ниту 500 евра плата ниту 1000 евра за специјалистите ниту пак 11.700 денари социјална помош. Хартијата и медиумите трпат секаква лага. Лага која кај народот проаѓа во периодот на избори. 450.000 луѓе живеат под прагот на сиромаштијата или повеќе од 1/5 до вкупното население.

Можеби како податок е доволен дека само од страна на ромската заедница во Rепублика Македонија иселени се околу 15.000 роми. Од другите се многу повеќе. Бројката од 600.000 е реална бројка на иселени и секоја наредна влада треба да се запраша што правиме. Како да се запре одливот на младите, на населението. Решенија нема. Во земјата остануваат синовите на пратениците и функционерите за кои тато и мама ќе обезбедат вработување во ЕЛЕМ.

Да не бидам погрешно разбран лажеше и претходната власт и беше казнета за тоа.

Но да се осврнам на еден горлив проблем , кој навистина загрижува. Тоа е состојбата на ромската заедница. И од страна на меѓународната заедница се прават напори за интеграција на ромите но и од страна на Владата. Наместо интеграција на ромската заедница и вклучување во институциие на системот ( со цел поголема застапеност на Ромите) се случува да воопшто нема вработување на роми ( претходната влада воведе еден катастрофален механизам т.н. калкулатор на застапеност на заедницата во институцијата , a оваа Влада толку се придржува кон оваа алатка која е добредојдена, така да сега едноставно е невозможно  ромската заедница да влезе во одредена институција)

За каква интеграција се залагаат меѓународните организации и Владата? Интеграција за Ромите но без ромите.

Интеграцијата како збор значи спојување на деловите во една целина , но целина од два ентитета без другите не е интеграција тоа е дезинтеграција, разединување. Токму овие процеси водат кон разединување, поголема маргинализација на ромите во Република Македонија.

Господо од Владата и оние кои ги помагаат запрашајте се дали сте на вистинсиот пат, дали Вашите политики вродуваат со интегрираност или водат кон нешто друго. Досега бевте преокупирани со процесот на промена на името и Уставот, но дајте застанете  и соочете се со реалните проблеми во оваа држава.

Ветивте просечна плата од 500 евра – НЕ ГО ОСТВАРИВТЕ

Ветивте 11.700 денари социјална помош – НЕ ГО ОСТВАРИВТЕ

Ветивте 1000 евра за специјалистите – НЕ ГО ОСТВАРИВТЕ

Доколку не можете кажете подобро не можеме толку знаеме . Нека дојдат други кои што знаат и умеат и кои што ќе ветат нешто што е остварливо. Мислам дека 2 години се доста период каде што можевте да покажете.

Време е за промени ДОСТА Е..


Sali MemedApril 8, 2019
Shaban-3.jpg

1min368

РОМИТЕ потекнуваат од  Индија и тоа од северозападниот дел околу подрачјето Пенџаб. Самите себе се нарекуваат Роми (Ром,Рома ) или пак Синти (синто,синтура).Самото име има ознака на етничка припадност, меѓутоа се користи и за значењето маж и човек .Се претпоставува дека Ромите највероватно го добиле името по Рама , легендарниот јунак од староиндискиот еп Рамајана,а неговите  припадници постанале рамини деца (романо чхаве).

Ромите од Индија низ светот имаат неколку големи миграции или раселување во нивната ромска историја така што првата се споменува некаде пред повеќе од 1000 години,a во Македонија ромите за прв пат се споменуваат во почетокот на XI век.

Според податоците на научните истражувања на ромолози ,врз ромите се извршени масовни егзодуси , прогони и асимилации.Сеуште се свежи сеќавањата на холокаустот врз ромите во текот на Втората светска војна во концентрационите логори каде зверски се убиени повеќе од 600.000 роми(мажи, жени и деца).

Почетокот на будење на  идеите за ромското прашање и основање на организации се појавува во шеесетите години на XX век .Во Лондон ,Англија од 6-8 април 1971 година е одржан Првиот Светски конгрес на ромите каде присуствувале делегати од 14 земји.Тамо се донесени повеќе одлуки од кои најважни се одлуката за ромското знаме кое во долниот дел има зелена боја и ја симболизира земјата , а горниот дел е со сина боја  и е  боја на небото.Во средината на знамето има тркало кое ги симболизира патувањата и миграциите на ромите.

Одлуката за химната на ромите била донесена да биде познатата ромска  народна песна  ,,Џелем ,Џелем,,.Во однос на официјалниот  јазик за сите Роми во светот донесена е одлука да биде ,,Romani chib,,.А во поглед на различностите во именувањето на ромите одлучено билo да се именуваат како ,,Rom-Roma,,  во буквален превод  човек –луѓе.

На конгресот се донесени и многу други одлуки меѓу кои и одлуката 8-ми април да се обележува кај ромите како Светски ден на ромите.По поднесен амандман од мене како пратеник во Собранието на Република Македонија 2007 г. и уште еден поранешен пратеник беше одлучено 8-ми април за ромите во нашата држава да биде  празник и неработен ден.

Ромите живеат во сите земји, а според проценките на ромолозите во Европа  живеат помеѓу 15 -20 милиона роми и околу 55 милиони низ сите земји во светот.

Ромите во Македонија со плурализмот,1991 година  ја формираа првата политичка партија предводена од претседателот и пратеник Фаик Абди каде што јас бев генерален секретар на партијата.Со наше барање до Владата и Конгресот на Индија ни беше врачена од Индија резолуција каде сме признати за малцинство и дел од индискиот народ, а која резолуција беше основа за да ромите во новиот устав на  Р.Македонија за прв пат во историјата на ромското прашање во светот  ги внесе во преамбулата на уставот.

Ромската заедница во Македонија доживува вистинска ренесанса по 2006 година со Владата формирана на колацијата  ,,За Подобра Македонија,,  предводена од ВМРО-ДПМНЕ со тогашниот претседател Никола Груевски и јас како пратеник во Собранието на Р. Македонија.

За прв пат во историјата на ромското прашање 2006 година во мој пратенички мандат се случија првите вработувања на 5 граѓани од ромската заедница преку рамковниот договор кој до таа година не се спроведуваше во државната администарција, кој подоцна стана задолжителна пракса и обврска на Владата по однос на вработувањето на Ромите на сите нивоа во министерствата и органите на државната управа и на други работни места.

Состојбата на вработени роми до 2006 година, според пописот од 2002 година од вкупно 53879 роми  население во Република Македонија или  2,7%, вработени беа вкупно 710  (со само неколку вработени во државаната  администрацијата)или по  процентот  на вработени роми  0.62%.

На 31 декември 2016 година во институциите на јавниот сектор од 110.311 вработени 82.900, односно 75,15% се Македонци, 21.279, односно 19,29% се Албанци, 1.781, односно 1,61% се Турци, 1.272, односно 1,15% се Срби, 1.215, односно 1,10% се Роми, 479, односно 0,43% се Бошњаци, 478, односно 0,43% се Власи, а 907, односно 0,82% се други или не се изјасниле.

Владата на коалицијата ,,За подобра Македонија,,  посебно го потпомогна отварањето на предучилишни установи-градинки помагајќи ги ромските дечиња уште од најмала возраст да се стекнат со основни знаења за идните предизвици во образованието.

За време на мојот мандат како пратеник во Собранието на Р.М. се донесе и Законот за бесплатно средно образование (бесплатни учебници,бесплатен превоз) кој преставува голема помош за сиромашните ромски семејства и можност за вклучување на нивните деца во образовниот систем.За поголема вклученост во средното образование од посебна важност е изграденото   средно училиште во општина Шуто Оризари.

Со претходната влада на голем број завршени роми со средно образование овозможивме покрај редовните услови за запишување на високите образовни инстистуции-факултетите и посебни квоти (проценти) за запишување студенти во прва година.Нашата партија Демократски сили на Ромите на која сум  претседател со моите најблиски соработници отворивме можности за бесплатно дооформување на образованието за возрасните роми.

Сето погоре а со помош на владата на коалиција ,,За подобра Македонија ,, со огромниот број на стипендии и кредити за ромските ученици и студенти резултираше со голем број на студенти по факултетите и дипломирани роми што допринесе ромите да се стекнат со високо-квалитетно професионално образование и вработување како никогаш од нивното постоење.

Но нажалост темпото со кое се реализираше напредокот на ромската зедница денес е во стагнација,ромите остануваат на маргините на општество.Вработувањата на ромската зедница скоро и да не постојат.Голем број на ромски семејства ги продаваат своите имоти,децата ги отпишуваат од образовните институции  и со билет во еден правец ја напуштаат државата и масовно заминуваат низ светот.Ромите остануваат надвор од општествено-политичките случувања во државата поради безидејноста на ромските политички партии како и немањето на интерес на државата за ромската зедница зафатена во коштец со барањата на албанската заедница и проблемите околу уставните промени на името на Македонија и исполнувањето на обврските за влез во НАТО и ЕУ.

На жалост ГОЛЕМИОТ СОН  за подобрување на животот и интеграцијата на ромите во институциите во нашата држава преку големите програми кои требаше да се решат со реализација на ,,Декадата за ромите ,, и ,,Стратегијата за ромите ,, Е МРТОВ. Треба да се испита и понесе одговорност за лошата имплементација на акционите планови од овие важни документи дали вината е на лицата кои ги реализираа овие програми во нивната нестручност и неспособност  или вината е на ригидниот однос на владата на нашата држава.

Би сакал само да појаснам дека на никого не му е во корист од неписмена, сиромашна, неинтегрирана и безидејна ромска заедница без основни средства за живот ,без здраствено и пензиско осигурување.На жалост во сегашни времиња најмалку се прави за искрена и доследна интеграција ромската заедница.Ромите се оставени сами на себе  надвор од било каква агенда за нивно вклучување во општествено-политичкиот ,економски-културниот живот за разлика од останатите граѓани во нашата држава.

Нашата држава Македонија е на пат за потпишување на  договорот за влез во НАТО и во очекување на потпишување на датумот за пристапаните договори за прием во ЕУ.За непречен влез на нашата држава во ЕУ еден од основните услови на Советот на ЕУ преку Европската комисија е да ја проценува способноста на кандидатот за влез во ЕУ за исполнување на критериумите и условите за пристапување  на земјата познати како Копенкашки критериуми.Во однос на политичките критериуми посебно би сакал да го истакнам критериумот заштита на човековите права и почитување и заштита на правата на малцинствата.Сакам да потсетам дека во сите препораки од ЕК до нашата држава се препорачува да се работи на подобрување на положбата на ромската заедница во дражавата за да се поправи негативната оценка .За жал можеби и да постојат искрени намери на нашата влада  да помогне во решавање на тоа прашање но до денес ништо позначајно и недоволно  е сторено. Особено во последните години буквално и да нема никакво подобрување на основните и колективни права на ромите загарантирани со уставот, законите и меѓународните акти.

Од формално правен аспект ромската заедница во Македонија за разлика од ромите кои живеат во другите држави е во подобра положба но далеку е од правната  положба која и припаѓа согласно позитивните законски прописи и меѓународното право.Нажалост во обичниот живот  ромите се на работ на егзистенцијата и во инфериорна положба.

Предвид на сето погоре наведено нашата партија ДСР го повикува своето членство во сите 42 ограноци низ Македонија  на 21 април 2019 г. во недела масовно да излезат на гласање и да го заокружат бр.2  за кандидатот професорката д-р Гордана Силјановска Дафкова кој ја подржува коалицијата ,,За подобра Македонија,, предводена од ВМРО-ДПМНЕ.

На крајот на сите роми низ целиот свет сакам да им го честитам светскиот ден на ромите-8-ми Апрол, а на ромите од Македонија  државен празник  и неработен ден со многу среќа и здравје  во понатамошниот живот и нивна искрена и доследна интеграција во институциите на државата .

Авторот Шабан Салиу е доктор по политички правни науки и претседател на партијата Демократски сили на ромите.


Sali MemedMarch 7, 2019
.jpg

1min381

Формално сите го почитуваат законот при основање на политички партии но во реалноста без никаква идеологија а ни најмалку ориентираност кон десничарите или левичарите.

Ваквиот партиски пристап доведува и до немање на политичка опозиција кај заедницата и останува самото ромско општество, своето незадоволство да го изрази во помали и потесни кругови и тоа плашејќи се да не ги слушне некој.

Во овој момент, партиципираат три ромски политички партии во власта кои ја поддржуваат политиката на актуелната позиција, иако во изминатите години сите беа во коалиција со предходната власт. Се поставува прашањето: Која партиска идеологија поддржуваат ромските политички партии? Десничарска или Левичарска?

Од скоро во медиумите се шири изјавата на еден од ромските политички лидери кој вели:

“КОЈ Е НА ВЛАСТ – ЈАС СУМ СО ВАС“.

Доколку се анализира оваа изјава од аспект на подобрување на состојбата на ромското население во Македонија, може да се заклучи дека единствено преку учеството и партиципација во власта може да доведе до промени во заедницата. Но ако се анализира изјавата од аспект на партиски интерес, може да се заклучи дека учеството во власта е поисплатливо преку користење на придобивки, па макар и 20 вработувања, отколку во опозиција и добивање само на пратеничка плата.

Како и да е, секогаш учеството во власта отвара и дава можност за креирање политики, решавање на проблеми, можност кон поголема интеграција и шанса за реализирање на поголеми права.

Но тоа исто така и не треба да значи дека опозицијата не може да реализира активности и да помага во доброто на заедницата. Со право може да се констатира дека опозицијата е гласот на незадоволниот НАРОД КОЈ ПРЕТСТАВУВА ГЛАСАЧКО ТЕЛО. Опозицијата треба да ја следи и критикува власта и истовремено да дава предлози за подобри и реално остварливи решенија. Помеѓу опозицијата и власта неопходно е да има кохезија доколку целта е подобрување на заедницата, а доколку кохезијата ја нема тогаш се доведува во прашање значењето на ромските политички партии.

Ромите во Северна Македонија сочинуваат 2,66 % од вкупното население во земјата а речиси и толку изнесува и гласачкото ромско тело на секои организирани избори во последните 10 години.

Доколку се тргне од целта и идејата да се подобри ромската ситуација, учеството во власта и правењето на коалиции со поголемите партии мора да има висока цена која ромските лидери треба да ја фактурираат при преговорите.

Иако фактурите при преговорите за влез во коалицијата на почетокот се големи, со текот на времето цената на секоја партија се намалува и се доведува до таков степен да се прифати она што е понудено а не побарано. Најчесто, поголемите партии знаат да ја менуваат почетната фактура и да понудат нешто поприфатливо за “преговарачите“ и уште неколку вработувања.

За жал, поради заштита на личните интереси, колективниот интерес се сведува на групен интерес за 20 лица од партијата кои треба да се вработат. Во залог се ставаат потписите на 1001 граѓанин кој ја регистрирал партијата во интерес на “преговарачот“ и уште 20 вработувања а во некои случаи и до 40 – на работни места со средно или основно образование и нешто ситно со високо образование.

 

ДАЛИ ВРЕДИ ЛИЧНИОТ ИЛИ ГРУПНИОТ ИНТЕРЕС ПОВЕЌЕ ОД НАЦИОНАЛНИОТ?

Погледнете која и каква политика водат повеќебројните заедници во Северна Македонија. Најнапред разговараат за националните интереси а дури откако ќе дојдат до целосен договор, започнуваат преговори за влез во владата а тоа се одвива после избори.

ПРЕГОВАРААТ ПОСЛЕ ИЗБОРИ!

Откако добиваат 2, 3, 5 или 10 пратенички места, дури отпосле разговаат за влез во Влада низ две фази:

  1. Решавање на национални прашања, еднакво важни за сите политички субјекти
  2. Преговарање за добивање на политички функции и следствено на тоа и вработувања за нивната заедница (членство).

 

Ромските политички партии, најнапред преговаат за да влезат во коалиција за да бидат пратеници, односно обратен процес со што ја намалува нивната фактурирана цена за време на разговорите.

Меѓупартиската кохезија е најнеопходна за подобрување на состојбата на Ромите. Немањето на единствена национална платформа и заложба доведува, фактурата да се сведе на 20 или 40 вработувања.

Што е национална платформа по која е неопходно да се водат сите ромски политички партии.?

Национални прашања се теми и идеи кои ги таргетира целото ромско население а не само одредена група. Сиромаштијата не е национално прашање и не треба да се доведе до лавиринт на преговарање. Тоа е обврска на државата и надлежните министерства. Дискриминацијата на сите нивоа e прашање кој ги таргетира сите етнички заедници а власта треба да го реши за да не добива негативни извештаи од ЕУ. Финансирање и реализирање на активности на ниво на проекти не е прашање од национален интерес бидејќи се однесува на различни групи и категории.

Овие како и за други прашања кои се од групен карактер (сиромашни, дискриминирани, маргинализирани, бездомници и сл.) не треба да се преговара и да се доведе до ситуација дека е успех на некој политичар, бидејќи тоа е ОБВРСКА НА СЕКОЈА ВЛАДА БЕЗ РАЗЛИКА ИМА ИЛИ НЕМА ВО КОАЛИЦИЈА РОМСКИ ПРАТЕНИК ИЛИ ПАРТИЈА.

Ромските политички партии, уште еднаш напоменувам, неопходно е да кохезираат меѓусебно и да креираат национална ромска платформа која ќе биде од интерес на сите ромски граѓани.

  • Предлагање за формирање на Агенција за ромски прашања при Влада на Северна Македонија која ќе врши надзор за реализација на вработувањата и финансиите наменети за Роми.
  • Остварување на фундаменталното право според Устав на Република Северна Македонија а тоа е учење на мајчин јазик

Овозможување на услови за настава

Финансирање на ромска литература

Отварање на катедра по ромски јазик при Филолошки факултет

Отварање на катедра по настава на ромски јазик при Педагошки факултет

Отварње на катедра по ромски јазик при Драмски Факултет

  • Зголемување на буџетот за Роми и креирање на програми и подпрограми од страна на одделни министерства
  • Зголемување на можностите и доделување на буџет на Министерот без ресор задолжен за реализација на Националната стратегија на Роми
  • Формирање на ромски културни институции

Национален ромски театар

Национален ромски музеј

Национална ромска библиотека

Формирање и финансирање на национални културни манифестации

  • Предлагање на функција Вице премиер за ромски прашања при Влада на Северна Република Македонија

 

Навидум овие барања се тешки и неостварливи, но за жал и досега неиспробани од ниту еден ромски политички субјект бидејќи преговорите за коалиција преминуваат веднаш кон задоволување на партиски интереси и функции.

Ромските политички партии треба сериозно да размислат за обединување и окрупнување на своите кадри со нови и млади интелектуалци и на следните парламентарни избори да настапат без поддршка од големите “ФИРМИ“.

35 – 40 илјади гласови на ромската заедница во Северна Македонија гарантираат:

  • 4 до 5 ромски пратеници со што ќе формираат пратеничка група
  • Исполнување на горенаведените барања па дури и повеќе
  • Враќање на довербата кај народот.
  • Подобрување на ситуацијата кај Ромите.

Откако ќе се добие имунитетот “пратеник“ тогаш, партијата (партиите) нека се договорат за политички функции и вработувања за народот (нивното членство). Само на таков начин ќе порасне вредноста и цената на фактурата за време на преговарачкиот процес за влез во Влада.

Но можеби ова е само илузија???????? или реален пример кој се реализирал кај една од поголемата етничка заедница во Македонија.

 

Загрижен граѓанин


Sali MemedMarch 2, 2019
ROMSKI.jpg

1min1264

Годините се бројат а времето одминува. Наместо промени и развој, наместо долгорочни политики, наместо јавно говорење и демократско владеење, кај нас константно се провлекуваат истите нерешени прашања, кај нас сеуште разговараме и пишуваме за горчливите проблеми, сеуште патријахалнотно владеење и лидерската позиција е сатисфакција за индивидуално богатење.

За жал, за 30 години, сеуште не можеме да разбереме дека демократија значи владеење на народот  а не владеење со народот.

Во овој текст ќе се осврнам  на политичките акции која се одвиваа и сеуште одвиваат кај ромскиот народ анализирајќи ги генералните политики и стратегии на самите субјекти како и ставови и мислења за РОМСКАТА ПУБЛИКА која создава и дозволува својот пад и неуспех константно да го продолжи обвинувајќи го другиот а не себеси.

Пред формирање на секој политички субјект,  идејата на основачите се раѓа од незадоволството на генералните политики во општеството и затоа се формализираат во правен субјект кој ќе креира нови стратегии и погледи за решавање на потребите на одредена група на високо ниво.

Во 1991 година, откако се формира првиот ромски политички субјект во Македонија, главниот идеал на членството беше еманципацијата на ромскиот народ во политиките на системот во државата. Доколу се анализира тогашното време, мора да се спомене дека Македонија како млада држава која се одвои од СФРЈ, креираше политики кои им овозможија на помалите заедници формално да опстојуваат но сепак во фокусот, креираа и етноцентризам не давајќи им на помалите заедници да се развијат и држејќи ги во стагнација.

Борејќи се за простор за истакнување, ромските политички лидери стануваат мета на поголемите субјекти. Искористувајќи ја сиромаштијата и нивната невработеност како и идеалот за брза интеграција, се формира меѓуетничко обединување преку политичката форма “коалиција“ помеѓу “помалите“ и најголемиот  блок. Влогот кој го давале и сеуште го даваат, ромските политички партии, беше ромското гласачко тело а за возврат,  задоволување на личните интереси кога во Македонија цутеше корупцијата во соработка со приватизацијата.

Без да се задоволи политичката идеологија и визија на самите партии, без да се консултира извршното тело на партијата, челниците (челникот) од партиите го ставаат ромскиот глас како влог во коалиција со поголемите партии со цел задоволување на индивидуални потреби. Но, и индивудуалните потреби имаа свој влог, можеби и најголем и најстрашен во целата ситуација а тоа е неможноста јавната борба и јавно говорење за интересите на ромскиот народ да бидат во преден план а молчењето во форма на “немоќ“ да биде изговор за неправдите.

Свесни за играта и влогот, ромските политички субјекти влегоа во играта бидејќи загубата би била на колективот а не на личниот интерес кој во скоро време бил задоволен.

На почетокот од играта, ромскиот народ цврство верува во идеалите на партиите и нивните лидери но со текот на времето, свесни за загубите и за времето изминато. Истовремено алчноста ги тера кон отворената можност која им се нуди од другиот македонски блок за создавање на опозициска коалиција која впрочем ги има истите принципи како и предходната. Поради тоа формираат друга/и политички партии со иста идеологија само со различни предни ликови.

Иако за лично богатење но и за интерес на заедницата, сегашните коалиции се формираат и за друга цел а тоа е лична заштита поради прекршување на начелата и нормите од законите.

На почетокот им дозволуваат прединство па дури и степен на толелирирањe за подоцна да ги уценат и замолчат поради нивните постапки. 

Таквиот пристап и стратегии, константно го креираат вечните лидери кои за жал сеуште се провлекуваат низ децениите.Сегашните ромски политички субјекти, сеуште живеат во времето на старата слава. Мислат дека нивното име и презиме, нивните дела сеуште ќе ги примамат ромски гласови. Ситуацијата е многу конфронтирачка. Единствено кај Ромите има/нема опозиција. Велам има/нема затоа што и да има опозиција, истата не е слушната и активна или пак не сака да биде слушната и не сака да биде активна бидејќи смета дека на таков начин ги заштитуа своите поранешни постапки.

Од скоро формирана е уште една ромска политичка партија како резултат од внатре партиското незадоволството. Цел, стратегија и идеологија има/нема а ликот кој ја води е старо/нов, Сакајќи повторно да ја врати својата положба, статус и кредибилитет пред власта, формира политички субјект кој ќе биде конкурент на пазарот при коалицирање.

Всушност се поставува едно прашање:

  • За што всушност работат и формираат нивните партии доколку истите немаат стратегија и идеологија?
  • Што е ромско национално прашање?
  • Дали сеуште ќе се задоволат функции кои имаат карактер на задоволување на себепи и уште 4 други останати?
  • Дали со доделувањето на 10 или 20 вработувања се задоволи и се реши ромското прашање и доволно добро за да бидат замочлени пред јавноста?

Замислете, ПЦЕР, СРМ, ОПЕ, ПИР, ДСР, РОМ, ПДПР и ДПР го работат пазарот на 35 до 40 илјади ромски гласови низ Македонија, а секој од нив вели дека има ограноци низ земјата и можат да тежат по 35 до 40 илјади гласачко тело. Тоа и го нудат на владеачката коалиција. Зарем од големите партии не се свесни дека ромските лидери сакаат прават будали од нив?

Македонскиот блок, знаејќи дека е преварен но ја игра нивната игра  “ШПИОНОТ“ и го зема речиси целиот ромски политички корпус во еден чадор, правејќи лицемерие, омраза и расипништво меѓу Ромите. Им нуди на ромските партии по една државна функција (најчесто за претседателот на партија) и уште 5 до 10 вработувања (најчесто за роднини и блиски пријатели кои на терен можат да донесат 1000 гласа).

Реално, сметам дека им е доволно на партиите затоа што толку вредат индивидуално.

(подели 8 партии со 35 до 40 илјади ромски гласови).

За жал ситуацијата ќе е уште таква доколку РОМСКАТА ПУБЛИКА дозволува нивниот интегритет да биде искористен од страна на нивните навидум “браќа“. Пасивноста на заедницата доведе до стадиум на себеповлекување и незаинтересираност за прашања кои се во општ интерес. Социјалните мрежи често знаат да забележат коментари и статуси на интелектуалната маса за неработењето и неажурноста на сегашните политички субјекти велејќи дека се неписмени и дека немаат капацитет а всушност ни малку не помагаат да се подобри сликата (па после си добиваат одговори и коментари на фб. Епа нека не се љутат).

За жал, кај интелектуалците попримамлив е пазарот и колицирањето (партнерството) во НВО секторот  отколку кај политичките партии, бидејќи како административен работник во некое министерство месечно може малку да заработиш (до 13.500 со средно / до 22.000 со високо) додека координатор или асистент на проект од ЕУ средствата задоволува како три плати на месечно ниво.

  •  Ромската заедница и понатаму се соочува со еден од најголемите проблеми во државата а тоа е дискриминацијата, сиромаштијата и невработеноста…………
  • Сите ги наполнија своите џебови со пари, едни отвараат нови партии, други си се заштитуваат под чадорот, трети самобендисани и жевеат на стара слава а четврти пак изгубени и чекаат телефон да им се јават…..
  • Националното обединување и реформската политика внатре во партиите е неопходно да се превземе што поскоро бидејќи можно е да се следат низа кархови за партиите но и за ромската заедница:
  • Губење на членството на самите партии
  • Губење на кредибилитетот на ромските политички партии
  • Претопување на членстото во не-ромските партии
  • Тотална незаинтересираност на граѓаните за сегашните политики а со тоа и автоматски продолжување на мандатот на континуирано истите личности
  • Традиционално и семејно раководење со структурите на партиите

Ромските политички партии и нивните лидери да останат како почесни претседатели и од нив да се искористи политичкото искуство, а одлуките, стратегиите и политиките да ги превземат млади, чисти (некорумпирани) лица и секако внатрепартиски интелектуални кадри.

 

Загрижен граѓанин

 


Sali MemedDecember 28, 2018
Muki-660x330-1.jpg

1min309

Какви се нашите очекувања во новата 2019 година, за какви промени ќе се надевамe?

Искрено што се однесува до мене јас не очекувам дека новата 2019-та ке донесе било какви промени во однос на катастрофалната положба на Ромите во Македонија. „De ja vu» , се ќе биде исто освен последната бројка ќе се смени, наместо 8 ќе се додаде 9, ке кукаме за пари, за сиромаштија, ке молиме за собирање пари за поединци, а од друга страна ке се радуваме на богатите ромски свадби, прослави на матури, кумства, традиционални и не традиционални концерти и други екстраординарни веселби кои ја покажуват комплетната ромска хипокризија.

Не верувам дека новата година ке донесе било што, со што барем малку ке се променат работите на подобро. Секоја година сме сити од празните ветувања, кој течат како мед и млеко од лицата за кои им го дадовме нашиот глас, за нашето подобро утре.

Сиромаштија, сиромаштија, секоја година се подлабоко тонат ромските семејства, а најпогодени се оние во руралните ромски гетоизирани места, кои секодневно ги гледаме како роварат по контејнерите за ѓубре , како собират пластични шишиња и други секундарни суровини, колку толку нивното семејство да има некоја мала финансиска егзистенција.

Се вели дека ваквата сиромаштија секоја година е се подлабока, пред се кон маргинализираните групи како што се Ромите, длабока сиромаштија која ја отежнува едукативната социјална политичка и економска интеграција.

Ваквата катастрофална положба ми наликува на делови од филмот Мојсие, со една разлика што денес во реалниот живот не се камшикувани од страна на фараонските извршители, но се камшикувани од товарот на животот, и секојдневно остава траги од таквиот камшик.

Од една страна група Роми солидно облечени, напарфирисани, нови возила од разни светски моторни марки, од друга страна гладни , голи, боси , секојдневно сами во студени соби.

Не ми треба одговор каде се тие силни пари од различни Европски фондови наменети за Ромите, а кои требале барем колку толку да ја намалат сиромаштијата кај најранливата ромска категорија. Знам дека пред неколку години била отворена стигма за ромските фондови кои пристигале во одредени Источно Европски земји меѓу која е и Македонија.Тие пари беа билатерална помош, но тие не стигнале на адресата на они ко имаа потреба.

Тие се злоупотребени , а индикатор на злопотребата на овие фондови е фактичката социјал економска и политичка состојба на Ромите во Македонија.

За жал, свесен сум дека многу ромски семејства новата година ке ја пречекат во студени соби без огрев, без новогодишна трпеза, ке ја пречекат во друштво на свеќи, без електрична енергија, без ТВ, можеби некој ќе пронајде некое јадење по контејнерите, со кој барем малку ке им овозможи на своите деца да ја доловат новогодишната атмосфера , во однос на оние со богата трпеза , со разни новогодишни јадења и пијалоци.

Ке помине и ова ноќ како и секоја година, од утре повторно исто, тие со богати софри ке организират „live» хуманитарна акција преку социјалните мрежи, ке се удират по гради како големи хуманисти (читај не сите ) , ке се организират религиозни концерти, манифестации, ке поделат трошки, ма «get fucked» продолжете, имате шанса, оти лесно е да се манипулира со грото не образован, не воинствен мирен народ.

Трошките не можат да ги засити гладните, ниту индивидуалците можат на долго време да ја потиснат сиромаштијата, велам индивидуалци оние кои стварно искрено работат без профитерство .

Државните институции се тие кои на долгорочни стази можат да направат многу нешта за искоренување на сиромаштијата.

Време е за доста од таканаречени хуманитарни профитери, време е државата од зборови да премине во дела, доста од држава која за некого е мајка за некого макеа.

Мене не ми преостанува ништо друго сем да ви ја честитам новата 2019 година , сакам секој да има многу здравје, успех, радост и прекрасни моменти, да биде исполнет со разбирање, меѓусебно почитување, мир и толеранција.

Мозес Соломон (Мухадјер Сулејман)


Sali MemedNovember 26, 2018
samka-ibraimovski.jpg

1min591

Зошто Ромите се денес тука кај што се? Кој е виновен за тоа што денес се случува со Ромите? Уште колку треба да чекаме за да се подобри?

Од перспектива на ПЦЕР

Политичката партија за целосна еманципација на Ромите (ПЦЕР) својата цел и визија ја втемелила уште при самото формирање. Од независнота на РМ па сѐ до денес ПЦЕР е носечкиот столб на промените и правецот на генералните политики на Ромите.

Се поставува прашањето што се случува? Каде погрешивме?

При толку голем интелектуален капацитет и кадар од стотици дипломирани Роми, ние сме на дното по сите параметри: економски, социлано, културолошки. Што направивме?  Доаѓа времето кога се постувава клучната дилема зошто сме тука каде што сме? Каде оди овој Брод?!

Го оставив бизнисот и влегов во политиката неможејќи повеќе да го гледам понижувањето кон мојот народ неправдите со кој се соочуваат секој ден. Се заколнав дадов БЕСА дека ќе го направам животот на моите Роми достоинствен, праведен, еднаков.

Сите влади во последните 20 години изразуваа барем декларативно волја дека ке ја подобрат сивата слика на Ромите. Ромските коалициски партнери служеа како алиби за ромските гласови на било кои избори и откако ќе завршеа изборите како и секогаш Ромите се ставаа секогаш под килим. Оваа држава секогаш имала други приоритети, никогаш немала време за најранливите а најлојалните граѓани на РМ, Ромите.

За жал сведок сум од моето досегашно искуство во политиката дека во РМ важат „законите на џунглата“ колку си поброен толку си помоќен. Буџетот, колачот во РМ несомнено се креира во интерес на најголемите заедници – Македонската и Албанската. Зависиме од нивната милост, зависиме од нивниот потпис . Ова повеќе ме потсетува на кастите во Индија на пожелни и непожелни, за кого може за кого не може.

Дури и трошките кој ни следуваат со Рамковниот договор не ни се даваат, не ни даваат да дишеме, не уништуваат, не демотивираат. Нашата младина не гледа перспектива во својата Македонија. Како да убедам млад перспективен Ром да остане дома, да не го напушта своето семејство кога во западноевропските земји ќе може со најобична работа, на месечно ниво да заработи како за една година во Македонија.

Каде оди овој БРОД?

Оди во бездна, сигурно полека …. Што треба да направиме да го промениме сегашниот принцип на работа? Да го валолизираме ромскиот глас, да се соединиме, да се држиме цврсто за рака затоа што разединети сме полесни за манипулација.

Ако целта е едно општество, зошто Ромите немаат еднкви можности? Зошто Ром неможе да го води министерството за економија или зашто Ром неможе да биде директор на ЕЛЕМ или на Македонски пошти? Секогаш ни се даваа нешто кое е со мало општествено влијание да не можеме да помагаме на своите, туку тие да ја имаат контролата над нашити животи, а не убедуваат дека еве секој момент ќе ни дадат. Ај да размислиме, нека не ни даваат, ние самите да си го земеме она што ни припаѓа.

Ако може да се земаат кредити за глупости и Дизниленд може да се подигне кредит од 100 милиони евра за решавање на инфраструктурните проблеми, вдомувањето, развивањето на мали бизниси, да дадеме една реална финансиска инјекција на Ромите која на краток рок ќе ги вратат повторно во буџетските средства назад. Ако е правилото кој колку е броен, тогаш нека ни дадат 3 % од буџетот, ние сами ќе го раководиме и со 100 милиоини евра ние многу лесно ќе си ги решиме проблемите.

Очигледно е дека уште долго со оваа политика не може. Нашето трпение е се помало и помало, секој ден умираме, гладуваме, трпиме неправди, чашата е прелина, време е за дејствување како што доликува на 21 век. Ни требаат умни потези и мудра политика еднакво прифатена и од ромските партии и од ромските НВО.

Автор: Самка Ибраимовски


Sali MemedNovember 23, 2018
Zoran-Dimov.jpg

5min296
Dikhibaja o faktia thaj o numeria sar jekh notacia i R,Makedonia taro piro biathinalipathaj sa dži ko avdisutno dive – 27 berša, trujal olakoro proklamacia sar jekh multietnikani, multikulturikani thaj sa e jekhinenge jekh them, iranel pe i gind kote an i praksa odova nane agjaare “pink” .

An o akava ka akcentirinav o momenti e Romane jekhinake kote aso i Statistikani operacia – Gejnipa (Popis) an i RM taro 2002 berš o Roma si sublimato paše 2,7% (53.879), kote o Roma si štarto an o rango aso etnikano gejnipa sar etnikani jekhin (palo Makedoncia, Albancia thaj Turklie).

Pendžaripaja o saste faktičko deklarativno napia tari socialno inkluzia (civilno inkluzia) thaj bukjarnipa si seriozno momento kote an o kontinuiteto arakhel pe i Republika Makedonia . O bibukjarnipa si problemi so arakhen pe sa o target grupe taro persone bizi buti taro teleperavde kategorie sar so si o : terne, butvakteskiri bizi buti , socialno arka so lena, persone bizi bari edukacia thaj avera.

I situacia bizibukjakiri ko Roma ačhol jekh taro majteleperavdi faktor so keren barikade ki olengiri sasti inkluzia.
O informacie vakeren o diferencie an i berza bukjake maškar o Roma thaj o naRoma an i Makedonia sikaven pe sar an o kvantiteto agjaar thaj o kvaliteto an i buti so trubul. Trubul o nivelo taro butiangažirime e Romencar si ko majtikno nivelo (20-25%) ki paralela e na-romane naciake , ama i diskriminacia e Romenge si majklar dikhen pe an o kvalitetno ko bukjarnipa kote majbaro Roma si an i buti taro praktikansko sektori.

Soske si akava sa? O antvorto dikhela pe. Arakhibaja akala realno signalia thaj ilustracie isi baro numero Romane organizacie thaj asociacie keren plania , strategie te nakhaven pe akala problemia soske o korkoro Roma džanen odola dukha. Ko korkoro starti an i realizacia thaakale planonge arakhen pe e problemencar.
Te šaj faisalkeren pe akala problemia trubul duj thaj majbut konektirime riga. I dujto rig si i them!

Numa akate startujnel o “pharipa” I them manipaja jali na ikeribaja piro “ego” ko than te kerel fundavutni opservacia thaj kontrola e aplicirime asavke dokumentenge – inicijative tari i Romani jekhin – faktori ola aso ” standardno šema” na keren zori te dikhen o dokumenti , numa ola džana ki agorutni rig e dokumenteske te dikhen ” Ko so akava so apliciringja jali kergja o dokumento”

Palo odova startujnena konsultacie thaj diskusie aso i forma: Si li akava amaro?, Si li podbno?, Savi rig astarela? Sosoke baš ov/ola, thaj aver tikno milion pučiba.

Isi impresia kote sar majhari interesirinel len odova dali o dendo dokumento – inicijativa si kvaliteto , implementirinel pe , efektivno thaj saste.
Ola ko majbaro kotor egzamplia frdena la sar naadekvatno , naefektivno , nakvalitetno ola simptomatično frdena la bizi elaboracia. Jekhutne aso olende sar so si naprifatlivo!

Akaja konstatacia si ikavdi taro dži akanutni praktika sar kerel buti i them thaj olakere relevantno institucie so akala akceptirime operativno plania thaj inicijative.

Dži kana i them ka implementirinel pe akaja praktika aso akaja jekhin (i Romani jekhin) thaj soske?
Si li e themake importantno ko si o aplikanto si importantno o kvaliteto thaj benefiti?

A amen o Roma sako drom siem salde statistika thaj dekoro ko olengere plania , analize sar tikno kotor an o liloro so si notirime – multietnikane, multikulturakere thaj sa o jekhina kaj si jekhutne an i them.

Odoleske amen o Roma barabutne amare reprezentia an o govermenti thaj parlamento ka trainen thaj ka kera amin sa so ka decizirinel i them thaj salde “rahati ko kher” sar majsiguriteno opcia.

Sa aver si „O džukela havlajnena, o karavani džala”

Autori: Zoran Dimov



Bašo Amenge


Grupa taro terne Roma intelektualcija, novinarija, web dizajnerija, tehničarija, montažerija thaj javer personali savo so isilen baro iskustvo ki piri buti rodingje te keren nesto nevo ko mediumsko internet than ki Makedonija. Palo beshiba ko sostanok taro timi taro 24vakti.mk angjape decija kaj ko akava momenti falinela jek romano web tv portali savo ka nudinel pravilno, kvalitetno, informacija baši o Roma. Adaleske formiringape o www.24vakti.mk  ko adava sostanok čivgjem akala celija thaj pričine soske te formirina o jekutno romano web tv portali 24vakti.mk

24Vakti © Copyright 2015 – 2019, Sa o nijamija si protektirime