Sali MemedMarch 1, 2021
56656253_303.jpg

2min96

Исти образовни шанси за сите во Германија? Студија на Здружението РомноКер покажува напредок во подготвеноста за образование кај најголемото европско малцинство, но и дискриминација

„Ти си никој и ништо, за ништо не те бива“, со векови важи ваков начин на обраќање кон ова малцинство, некогаш суптилно, а некогаш отворено, вели Себастијан Куртиси за Дојче веле, еден од анкетарите во изработката на студијата на РомноКер меѓу староседелците и имигрантите Синти и Роми. РомноКер е здружение на Синти и Роми, кое би требало да ја одржи нивната култура и идентитет, а неговата студија ја поддржа Фондацијата сеќавање, одговорност и иднина (ЕВЗ).

Научно се обработени 614 интервјуа. Куртиси е исто така припадник на малцинството кое брои околу 6,3 милиони луѓе во ЕУ со заеднички ромски јазик – романес. Државите-членки на ЕУ се повикани експлицитно да го поддржат учеството на Ромите во образованието, а 80 % од испитаниците него го сметаат за многу важно.

Зошто мислите дека сум таков?

Себастијан Куртиси е Ром роден во Македонија и израснат во Србија. Завршил техничко училиште и со 17 години со родителите избегал во Германија. Во меѓувреме има германски пасош. Работел во Ахен во постројка за десулфуризација, а денес е социјален работник и советува луѓе кои се приматели на социјална помош Харц 4. Во еден момент го сфаќате обемот на предрасудите кон нас, вели тој: „Тоа е народ на крадци, музиканти, гатачи и просјаци… Зошто мислите дека и јас сум таков?“

Авторите на студијата укажуваат на расизам, антициганизам и дискриминација. 40 % од испитаниците зборуваат за дискриминација на нивните деца, воедно и од наставниците и од учениците, две третини се чувствуваат дискриминирани, и во образованието. Но, таму каде наставниците имаат поголеми очекувања од децата од малцинствата, тие деца во просек постигнуваат добри резултати.

Тоа може да го потврди и Марија Шуекер-Вајс, припадничка на народот на Синти и Роми која исто така работела во студијата како анкетар. За Дојче веле таа зборува за мајка на син на која поради германското презиме ѝ се обраќаат најнормално. Но кога таа и сопругот ќе се појават во училиште, со „црна коса и темен тен на кожата“, им поставуваат чудни прашања. Одеднаш детето мора да оди на дополнителна настава, иако е добар ученик.

„Тоа често го доживувам“, вели Шуекер-Вајс. Многумина велат дека децата без оглед на добрите оценки добиваат лоши препораки за натамошно школување. Нејзината родена ќерка која учи во гимназија рекла: „Среќна сум што имам руса коса и сини очи“. Затоа не мора никому ништо да објаснува.

Имаше голем револт кога неодамна полицијата привела 11-годишно момче со лисици на рацете без да ги информира родителите.

Страшни разлики во однос на останатото население

Во однос на поранешни истражувања и претходни генерации, РомноКер студијата покажува напредок во образованието, вели за ДВ Карин Куда, педагог на Европскиот универзитет во Фленсбург и една од авторите на студијата.

Во меѓувреме сите деца од малцинствата посетуваат настава во основно училиште, но „голем број испитаници и натаму од училиште заминуваат со празни раце“ – секое трето дете не го завршува училиштето, што значи нема никакво занимање, па потоа добива само лошо платени работи. Кај најмладите испитаници има двојно помалку без диплома, но и тоа е ногу повеќе од просекот на вкупното население – само пет проценти возрасни во Германија немаат завршено училиште.

Без оглед на сиот напредок кај младите испитаници, се покажува „застрашувачка разлика во однос на просекот на државно ниво“. Помалку деца одат во градинка, многу малку завршуваат училиште или факултет. Додека 15 проценти од испитаниците под 30 години завршуваат училиште, само 4 % проценти завршуваат факултет. Една од причините е што семејствата не можат да ги поддржат децата и не наоѓаат пристап до помошта, покажало испитувањето.

Долгорочни последици од нацистичкиот прогон

Соосновачот на Здружението РомноКер, Даниел Штраус во 2011 година ја направил првата студија за образованието на ова малцинство. Неговиот татко, раскажува Штраус за ДВ, е еден од ретките кои го преживеале холокаустот, останал неписмен поради забраната за школување за ова малцинство. „Затоа се грижел неговите деца да учат“, вели Штраус.

https://www.dw.com/mk/%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B5-%D1%82%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BE-%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5-%D0%BD%D0%B5-%D0%B7%D0%B0%D0%B2%D1%80%D1%88%D1%83%D0%B2%D0%B0-%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B5/a-56675028


Sali MemedFebruary 14, 2021
17136111_303.jpg

4min49

По десет години специјална политика за Ромите, билансот е оскуден. Европската комисија сега со нов обид: со нов План за малцинства треба сѐ да стане подобро.

Досегашната стратегија на Европската унија за интеграција на нејзиното најголемо етничко малцинство, Синти и Роми, односно луѓе со ромско потекло – не успеа. По десет години специјална политика за Ромите, ресорната еврокомесарка за европски вредности, Вера Јурова, неделава извлече депримирачки биланс. „Искрено, во изминативе десет години не направивме доволно“, рече Јурова во Брисел.

Трајната дискриминација на 6,3 милиони Ромиво земјите членки на ЕУ е грда лузна на европската совест, вели Јурова. Ова сега треба да се промени, најави еврокомесарката. Со нов десетгодишен план властите во Брисел сакаат да ги натераат земјите членки да им овозможат и на Синтите и Ромите исти услови за живот, образование и права како и за останатите граѓани.

Притоа, во фокусот веќе не е „интеграција“, туку „инклузија” и еднакво учество на Ромите, се вели во стратешкиот документ на Европската комисија. Под терминот „Роми“ ЕУ ги опфаќа сите групи како Роми, Синти, чергари и други.

Romoe Franz Ромео Франц: Секоја земја мора да се бори со антициганизмот

Инклузија наместо интеграција

Ова барање исто така го покрена германскиот европарламентарец Ромео Франц во разговор за ДВ. „Секоја земја мора да се бори со антициганизмот за да успеат плановите за инклузија. Јас го отфрлам терминот интеграција, бидејќи интеграција за секое маргинализирано малцинство звучи како асимилација. Овде зборуваме за рамномерно учество“, вели Ромео Франц. Овој пратеник од Зелените, кој и самиот е Синти, поднесе сеопфатен извештај за состојбата на луѓето со ромско потекло во ЕУ.

Антициганизмот е посебна форма на расизам и омраза која е се’ уште прифатена во многу европски општества, обвинува еврокомесарката за еднаквост, Хелена Дали, која ја претстави новата иницијатива во Брисел.

Криминализација и маргинализација на Ромите не смее веќе да се случува. На пример, 52% од сите Французи се чувствуваат крајно непријатно во соседство на Роми или чергари. Ова го покажа студијата на Европската Агенција за основни права и слободи.

Vizepräsidentin der EU-Kommission Vera Jourova Еврокомесарката Вера Јурова го поздрави фактот дека и земјите кандидатки од Западен Балкан сакаат да се приклучат кон новата стратегија

Акциските планови треба да бидат од помош

Земјите членки на ЕУ ќе бидат обврзани во рок од една година да предложат национални акциски планови кои ЕК на секои две години ќе ги контролира, најави Дали. Тој нов десетгодишен план морал да биде пообврзувачки од поранешните, смета таа. „Досегашната дискриминација не може да се оправда”, рече Дали обраќајки се на земјите членки. Како негативни примери беа наведени Чешка, Унгарија и Словачка, каде во училиштата ромските деца се школуваат одвоено од „бели” деца. Квалитетот на наставата таму е полош отколку во регуларните училишта. Таквата сегрегација по расна основа е неприфатлива. ЕК против владите на споменатите земји дури започнала и процеси за повредување на одредбите од Договорот за ЕУ, но досега без особен ефект.

И во Романија и Бугарија, Синтите и Ромите се жалат на нееднаков третман. Комесарката Вера Јурова го поздрави фактот дека и земјите кандидатки од Западен Балкан сакаат да се приклучат кон новата стратегија. Во ЕУ живеат шест милиони лица со ромски бекграунд, а натамошни пет милиони во Европа живеат надвор од границите на ЕУ. Околу 45% од ова етничко малцинство во студија на Европската агенција за основни права и слободи рекле дека во 2018 биле отворено дискриминирани во продавници, ресторан или на работното место.

Четири петтини од сите ромски деца се загрозени од сиромаштија. Невработеноста кај младите во оваа етничка групае 62% во споредба со 10% кај останатите европски млади. Недостиг на образование е енормен проблем во подобрувањето на условите за живот, критикува ЕК.

Поради сиромаштија, многу Роми питаат

„Задача за генерации“

Еврокомесарката Јурова раскажува дека при посети во словачки села со Роми била потресена бидејќи многу луѓе немаат пристап до тоалет, ниту до вода.

„Зборуваме за задачаза генерации, но мора од некаде да почнеме. Оти ако го табуизираме антициганизмот и го игнорираме, како што се случува со векови во Европа, нема да има подобрување, туку ќе се остане на вербални заложби и мали чекори”, вели пратеникот од редот на Зелените за ДВ, Ромео Франц, околу перспективите на стратегијата за инклузија.

Тој бара членките законски да бидат обврзани за спроведување на стратегијата. Еврокомесарките не отидоа толку далеку. И во следните десет години се упатени на добрата волја на членките на ЕУ. Во стратегијата за Ромите треба да бидат дефинирани само „минимални цели”. Ако членките не ги постигнат, не се предвидени санкции.

https://www.dw.com/mk/%D0%B5%D1%83-%D0%BD%D0%B5-%D1%81%D0%B5-%D1%83%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B0-%D1%81%D0%BE-%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5/a-55201937


Sali MemedFebruary 12, 2021
zatvor.jpg

1min378

Брисел, 12 февруари 2021 год:

Владата на Северна Македонија ќе плати вкупно 24.000 евра
на семејствата на двajцa мажи Роми кои умреа под сомнителни околности додека беа во
затвор во 2017 година. Европскиот суд за човекови права (ЕСЧП) затвори два случаи по
постигната спогодба меѓу членови на семејствата и владата.
Андриас Реџепов, 21-годишен Ром, умрел во КПУ Идризово, Скопје на 11 март 2017 година.
Беше известено дека умрел од предозирање со метадон иако не бил зависник од дрога.
Постојат докази дека, во часовите пред неговата смрт, Реџепов бил изложен на тортура.
Неговите родители ќе добијат оштета од 6.000 евра поединечно.
Јусинов Ердал беше 25-годишен маж кој умрел на 22 март 2017 година во затворот КПД Штип
откако, во часовите пред неговата смрт, не му била обезбедена медицинска нега. Јусинов бил
женет и татко на 3-годишно момче и 1-годишно девојче. И во овој случај постојат наводи дека
бил малтретиран од страна на затворските чувари и лекари. Неговата сестра ќе добие оштета
од 12.000 евра.

Овие смртни случаи беа дел од серија на четири сомнителни смртни случаи на затвореници
Роми во период од 9 месеци во 2017 година, во неколку затворски установи ширум Северна
Македонија. Во Северна Македонија, шемата на смртни случаи кои вклучуваат предозирање
со дрога и наводи за малтретирање се одвивала неколку години наназад за којашто ЕЦПР
поведе судски постапки уште во 2010 година.
„Цела Северна Македонија треба да го смета секој од овие трагични смртни случаи како
срам за нивната земја. Ова е трет случај во последните години во којшто ЕЦПР ја тужеше
Северна Македонија и обезбеди илјадници евра како компензација за семејствата на
починатите – и ќе продолжи да ги истражува сите случаи на сомнителна смрт и да
презема правни дејствија ако властите одбиваат да преземат одговорност за нивните
пропусти. Од 2017 година, ваквите грешки ги коштаа македонските даночни обврзници
повеќе од 33.000 евра во исплатени штети, а ЕЦПР има и други случаи кои чекаат
разрешница. Ова треба да биде порака за одговорните дека институционалната
дискриминација е скапа, а ние ќе се осигуриме таа скапо да ве чини “, изјави претседателот
на ЕЦПР Ѓорѓе Јовановиќ.
Иако пријателска спогодба значи дека нема да се донесе пресуда за осуда на надлежните
власти во Северна Македонија, исплатата на оштета во ваков износ во одредена мера ја
адресира сериозноста на човековите права што беа повредени и може да се смета како
премолчено признание на вина од страна на Владата на Северна Македонија.
Случајот на EЦПР во врска со сомнителната смрт на друг Ром, 39-годишниот Беким Демир, сè
уште чека разрешница пред ЕСЧП.
Владата има три месеци да ги исплати средствата на тужителите од датумот на
комуникацијата на ЕЦПР за случаите Реџепови против С. Македонија и Јусинова против С.
Македонија.
За повеќе информации или за да договорите интервју, контактирајте ги:
Џонатан Ли
Менаџер за застапување и комуникации
Европски центар за правата на Ромите
jonathan.lee@errc.org
+36 30 500 2118
Сенада Сали
Менаџер за правни работи
Европски центар за правата на Ромите
senada.sali@errc.org


Sali MemedFebruary 4, 2021
foto-5.-Kosovako-Sombeshipe.jpg

11min34
Mashkar o 28 politikune subjektja ani sah Kosova 11 minoritarune politikune subjektja ani gara vash o anglo vahtune Alosaripja.

Adive shrdela e alosaripeski kampanja ani Kosova vash o avrirendune parlamentarune alosaripja kola adikegryona pe 14 februari, koja ka lungyargyol vasha 10 dive dji pe 12 februari.

Adivestar shrdena o oficialune aktivitetja kote o politikune subjektja, kote ani gara vash o deputetja ano Kosovako Sombeshipe si 28 politikune subjektja, 21 olendar politikune partie, 2 koalicie, thaj 5 dizunenge iniciative. Na si nijekh biumlavno kandidati thaj o sahastarno gendo e kandidatjengo ano akala alosaripja si 1079 kandidatja vash 120 deputetjenge thana ano Kosovako Sombeshipe.

11 kotar o totaluno gendo e politikune subjektjengo si kotar o haricune komunitetja( turkja, boshnjakja, gorajna, roma, ashkalie thaj egipqajna), mashkar lende duj romane politikune partie thaj duj dizunenge iniciative. Sakova dive o politikune subjektja ka puteren anglo dizune o politikune programja ani alosaripeski kampanja. Ano akala alsoaripja ani Kosova e romen reprezentinena 2 politikune subjektja, 2 dizunenge iniciative. Vash o Euromapress o zurnalisti kotar e Kosova lela nesave prononsipja e liderjengo e politikune subjektengo kola mothavena vash o aktivitetja sar ka adikeren, plan programja, gendo ani alosaripeski lista thaj adjukeripja kotar akala alosaripja.

Kana vakergjola vash o politikune subjektja e Romani partia PREBK(Kosovaki Jekhuni Romani Partia), ani akaja gara khuvela e pakjavipea vash o laqharipe e djivdipeske kondiciengo. Albert Kinolli, lideri e partiako PREBK mothavela o gendo 117, o gendo e partiako PREBK ani alsoaripeski lista thaj vekrla but zorale kaj ano akala alosaripja si te nikjol trimfuno odoleske kaj olengi partia sila programi vash o elviripe e romane komunitetesko socio ekonomikune statusesko thaj dena lafi kaj akaja partia ka ovel sarsakana pashe e Romenge.

foto 1 Albert Kinolli PREBK

Numaj ani javer rig e Kosovaki Nevi Romani Partia KNRP, ano akala alosaripja khuvela nesave javeripyencar. Ano sherunipe e listako si but bershuno pendjardo aktivisti thaj zurnalisti Orhan Galush.

Ov vakerla amenge vash o plani kova manglape sakoja partia te ovelola vash o vazdipe e edukaciako ko romane siklovne thaj studentja sar kaj o mashkarthemutne institucie manglape te len ano dikhipe e romengo pharo djivdipesko statusi ani Kosova.

Odoleske vakerla kaj ov sit e ovel phurt mashkar o roma thaj o maskarthemutne institucie kaj prekal e pozitiv presia pe Kosovako Guvernipe te reslol o manglo rezulatati ko Romane dizune ani Kosova. Ko agor mothavla o gendo e partiako KNRP ani alsoaripeski lista si 126.

E dizunengi iniciativa Kosovaki Romengi Anglipeski Phiravlin vay harne LPRK ano Prizren. Ani alosaripeski lista sila o gendo 123 sar LPRK.

O sheruno akala listako Erxhan Galushi, mothavla o moto e kampanjako kaj o Roma te gendinen kasa phirena vash olengo avutnipe. Sahipea kaj o terne manglape te phiraven nesave revulucionarne badjakja vash javeripe odoleske o Erxhani vakerla kaj ov sito odova kolea shaj ovla javeripe thaj revulucia.

O Erxhani avla ini kotar o romano civiljuno amalipe odoleske vakerla kaj o djanla so si o mangipja e dizunoske.

 

E javer nevi dizunengi iniciativa si e Romani Inicijativa kotar e Graqanica.

O Gazmen Salijeviq kotar e laparni iniciativa motavgja sar ka adikeren o aktivitetja kola si planirime ani akaja kampanja sar kotar o online platform ajekha vi ano tereni odote kote pendjargjona maj pashe o dizune e liderjencar thaj odote kote shaj dikhen maj pashe o bilaqho statusi e romengo kana vakera vash o Romengo pharo ekonomikuno djivdipe, vakerla o Salijeviq.

Plan programi e leparna iniciativako si evidentuno kaj rodingjola javeripe ano reprezentipe e Romengo ano institucie thaj akava resipe sit e ovel evidentuno ano akala alosaripja, o gendo e dizunenga iniciativako Romani Inicijativa sito 124.

Te lepargjol kaj o Kosovako Sombeshipe, prekal e Kosovaki Konstitucia sile rezervirime 20 thana vash o minoritetja 10 vash o serbjuno komuniteti, vaj 10 thana si vash o javer na serbjune komunitetja.

Anoa kava drom ipe o Roma, ashkalie thaj egipqajna silen rezervirimeshtar thana, po jek than si vash sakova komuniteti numaj o shtarto than lela e dujto partia koja iklola kotar votencar kotar o alosaripja odole komunitetestar kote si maj buderi vote.

Te lepara kaj o shtarto than vastime ini o egipqanjuno komuniteti ini o ashkaliuno numaj o romano komuniteti nijekh ver nane vastimoj o shtarto than.

Te dikha sar ka nakhel akava alosaripesko procesi, shaj te vastingjol ini e Romendar akava shtarto than???

Daut Qulangji -Journalisti EUROMAPRESS – Kosovo


Sali MemedJanuary 27, 2021
27-JANUAR.jpg

1min59

Европска Комисија, Брисел

https://ec.europa.eu/newsroom/home/itemdetail.cfm?item_id=29023&newsletter=177

Во 2016 година на почетокот на мојот директорски мандат во РЕФ добив покана од Европската Комисија да учествувам во одбележувањето на 27 јануари. Со овој настан се одбележаа пет години од усвојувањето на резолуцијата на Европскиот Парламент за Денот на Спомен на Холокаустот. Таа година настанот беше посветен на Ромите и нивните жртви за време на Нацизмот. Во формално-политичкиот дел на агендата на говорници немаше ниту еден Ром, односно збор имаа двајца Евро-комесари, од директоријатите за граѓани и за правда. На учесниците исто така им се обрати претседателот на еврејска организација од Франција која имаше мисија во пронаоѓањето на масовните гробници на Евреите и Ромите. Тој истакна дека нивната организација пронајде над 200 масовни гробници во Русија, Белорусија, Полска, Украина и Молдова кои и ден денес не се одбележани ниту имаат некој споменик за жртвите Роми. Беше потенцирано дека Европската Комисија вложува големи напори споменот на Холокаустот да биде дел од колективната меморија на Европа, вклучително и следните генерации преку поддршка на образовните институции и граѓанските организации.

Во 2021 година, денес одбележуваме 10 годишница од усвојувањето на парламентарната резолуција. Колку знаеме за Холокаустот и за нашите жртви? Колку за тоа учат нашите деца во училиштата, и колку нашите граѓански организации и политички партии се активни на оваа тема? Дали е доволно за нас некој, таму далеку во Брисел или Стразбург, да организира настан и не спомене нас Ромите како жртви на едно мрачно време во Европа? Настаните во Брисел и во Стразбург имаат симболични пораки и скромна медиумска покриеност.

Во Брисел истата година Комисијата покани еден Ром од Романија (Nicolae Caldarar) кој имаше среќа во преживувањето на Холокаустот. Беше облечен во шарен џемпер, со голема и неуредна брада. На чевлите имаше кал поради тоа што не стигна да се облече и спреми на време. Романските граѓански активисти го собраа рано наутро, околу 2 часот по романско време, за да го донесат со авион во Брисел. Калта беше оргинална, со потекло од неговото село, а облеката очигледно не се вклопуваше со гардеробата на учесниците, вклучително мене, облечени во скапи одела, фустани, вратоврски итн. Николае збореше на ромски, водителот на англиски а преведувачот од Романија (истиот граѓански активист кој го собра од село) мака мачеше со преводот од ромски на англиски. Ако ја прочитате веста од линкот (на англиски) таму ќе најдете скратена и модифицирана верзија како резиме на приказната на Николае Калдарар. Тој на ромски јазик се пожали дека е многу болен и многу сиромашен, дека романската држава не му дава пензија како жртва на Холокаустот, дека неговите деца се невработени и сиромашни па затоа не можат да се грижат за него. Живее сам во мала селска куќа, а жена му починала пред неколку години. Преведувачот неколку пати го прашуваше за депортацијата во 42 година, за неговото семејство и соселаните кои морале да пешачат стотици километри до кампот во Молдавија. Кажа неколку реченици за кои се сеќаваше како осум годишно дете, за големиот студ додека се криеа во шума цела една зима. Неговата приказна беше изгубена во преводот затоа што Николае повеќе збореше за тековните проблеми отколку за страдањето од Нацистите. Не знам дали останатите учесници осетија различности меѓу изјавата и преводот, но целата таа ситуација мене ме направи да се чувствувам непријатно со заклучок дека дури на на вакви настани од голема историска важност, гаџованските институции и нашите така наречени активисти, импровизираат  како најлоши аматери.

Есма Реџепова беше дел од настанот со два настапи, помеѓу приказната на Николае и на крајот на говорите на политичките претставници на ЕК. Настапи со нејзиниот скратен оркестар. Есма беше заморена од летот и едвај испеа по две песни во двете паузи. И тие патуваа рано наутро за Брисел. Како што ми кажа Есма, со која разговарав после настапот, Комисијата им купила таков билет, во ист ден доаѓање и заминување. Ненаспана и заморена од патот, со нејзините во тоа време 73 години, разбрав зошто го немаше гласот на нејзината песна на кој цел живот бевме навикнале. Есма ми се пожали дека е заморна од патувањата и турнеите и дека годините си го прават своето. Го прифати овој настап со лош патувачки аранжман поради нејзината посветеност и предаденост да придонесува во промовирањето на ромското прашање. Очекуваше да има повеќе Роми во зградата на Комисијата и праша каде се. Јас и реков дека за жал, само јас, Николае и неговиот преведувач сме Роми на овој настан. Одговори дека е разочарана и дека следен пат ќе преговара повнимателно. За жал тоа беше мојата последна средба со неа, некаде при крајот на истата година Есма замина од овој свет.

После разговорот со Есма му пријдов на Николае и му се обратив на ромски. Прво се зачуди што му се обратив на ромски јазик а потоа ме праша дали сум Ром, од каде доаѓам. Му кажав дека доаѓам од Македонија и дека го разбрав се што кажа од говорницата. Ми кажа дека е гладен, дека немале време да јадат доручек, а сендвичите во авион биле скапи за него. Го прашав дали ќе го платат за неговото доаѓање во Брисел. Одговори дека не знае ништо за плаќање, синот го убедил да патува во зима, со надеж дека после ова државата ќе му даде пензија. Скришум од неговиот преведувач му дадов пари и му реков да не му кажува. Ова тука не го пишувам за да се пофалам дека дадов некому нешто, туку да споделам чувство на бес на нашите активисти кои користат секоја прилика да заработат дури од старите измачени Роми, како што е Николае. Ова чувство неретко го имав на многу настани и состаноци организирани во името на Ромите, каде што поголемата штета и аматеризам доаѓаа од нашите ромски активисти. Поради ваквите „ловци“ многумина од нас не можеме да зборуваме и отворено ги критикуваме гаџованските организации. Двајцата евро-комесари (Dimitris Avramopoulos и Věra Jourová) заминаа многу задоволни затоа што ова беше прв настан од ваков тип на оваа тема. Да се скрши мразот на молчење на тема Холокауст на Ромите во Европската Комисија не е лесна работа. За жал, овој настан беше иницијатива на еврејската организација од Франција, која заедно со Комисијата го кофинансираше настанот. Денес, немаме никакви информации ниту знаеме како се одбележува овој ден во Брисел. Затоа ви праќам банер на Комисијата од 2021 година.

Јануари 2021

Надир Реџепи


Sali MemedJanuary 27, 2021
143710778_3733344573379230_1484004571847456340_n.jpg

8min77
27 јануари е меѓународен ден на сеќавање на трагедијата на холокаустот што се случи за време на Втората светска војна. Тоа е ден за спомен на геноцидот што резултираше со смрт на милиони луѓе од страна на нацистичкиот режим и неговите соработници.
Терминот “Холокауст” се однесува на актите на геноцид за време на Втората светска војна – и денес многу научници се согласуваат дека тоа се однесува на геноцидот врз Евреите (познат како Шоа) и Ромски термини кои се користат за да ги именуваат нацистичките обиди за елиминирање на ромското население – се Порајмос или Фарајимос (воодушевување или уништување), Самударипен (масовно убиство) и Кали траш (црна страв). Нацистите, исто така беа насочени кон истребување на ЛГБТ, лица со хендикеп и политички неистомисленици кои не се вклопуваат во моделот на „Супер-Ариецот“.
По почетокот на Втората светска војна во 1939 година, режимот на Нацистите одлучи да ги отстрани сите Роми и Синти од територијата на Третиот рајх. Ним им беше наредено да се населат и сместат во еврејски гета и логори. Првата депортација се случи на 16 мај 1940 година од Равенсбурк во логорите на окупираната Полска.
Според архивите и најдените податоци, во март 1944 година Третиот рајх имал 22 големи концентрациони логори и 165 работнички кампови. Се смета дека тој број е поголем, односно дека имало 58 главни и 958 регионални кампови, или вкупно 1.016 кампови. Поголеми концентрациони логори биле: ДАХАУ во Германија, Треблинка во Полска, Јасеновац – Хрватска, и најголемиот нацистички концентрационен логор за масовно истребување е АУШВИЦ во Полска.
Ромскте деца и семејства биле користени за експериментите на одделот за Расна Хигиена и Популациона Биологија од страна на д-р Роберт Ритер и неговата помошничка Ева Јустин. После долгите теренски истражувања, интервјуа и медицински прегледи заклучиле дека Ромите немаат „чиста“ крв и како такви претставуваат опасност за германската расна чистота поради тоа донеле заклучок дека мора да се протераат или истребат. Дел од децата испратени во концентрациониот логор биле подложени на експериментите на Јозеф Менгеле (непотребна ампутација на екстремитетите, намерно инфицирање со тифус, инекција со хлороформ во срцето, стерилизаија и др.). Повеќето од децата на крајот биле убиени во гасните комори. Преживеале само 4 деца!
Над еден милион луѓе депортирани во Аушвиц загинаа таму. Се проценува дека шест милиони Евреи биле истребени во логорите на смртта. На 27 јануари 1945 година во Аушвиц – најголемиот нацистички концентрационен логор на смртта, сè уште имало околу 7.000 затвореници, односно луѓе кои што не беа испратени на маршевите на смртта, а повеќето од нив беа деца не постари од 15 години и лица на средновечна возраст, прегладнети и неподвижни. Истиот ден, Аушвиц беше ослободен од Црвената армија и тоа што го видоа војниците беше комшмар и нешто надвор од нормалното. Што се однесува на Ромите, кои што беа затвореници во логорот, нивниот број бил само 4!
Советот на Европа беше движечкиот дух зад воведувањето на Денот на сеќавање на холокаустот и спречување на злосторства против човештвото.
Министрите за образование од земјите-членки ја донесоа одлуката во октомври 2002 година. Додека Германија и Франција го избраа 27 јануари, денот кога беше ослободен Аушвиц, Денот на холокаустот варира во другите земји во согласност со соодветното историско искуство.
На 1 ноември 2005 година, генералното собрание на ОН со резолуцијата 60/7 го прогласува 27 јануари за меѓународен ден за сеќавање на холокаустот. На овој ден се сеќаваме на околу 6 милиони убиени евреи, над пола милион убиени Роми, и уште 11 милиони останати луѓе, кои што беа жртви на нацистите и нивните соработници.Се сеќаваме и на нашата одговорност како луѓе и општество, ужасите од тој период да не се заборават!
Кога станува збор за ХОЛОКАУСТОТ, секогаш помислуваме на одреден морничав и мрачен период од Втората светска војна, помислуваме на нацистите, помислуваме на наредбите на Хитлер, на масовното истребување на Ромите, Евреите, истребување на ЛГБТ, лица со хендикеп и политички неистомисленици. Но, многу е важно истото да не го заборавиме и да креираме свест, и знаење помеѓу нашите врсници за истото. Мораме да се потсетуваме на лошите работи, безмислените, грозни и мрачни случувања во минатото, затоа што ако не ги препознаваме истите во нашите општества, тие можат да се случат повторно, сега и во иднина. Мора да делуваме во сегашноста, влечејќи лекции од минатото, за да обезбедиме сигурна иднина за сите нас како човештво!

Sali MemedJanuary 18, 2021

1min76

Inicijativa taro romane dzuvlja kergja enjato rodljaripe ( istrazuvanje) anavkerdo karta bashi ocena taro romane dzuvlja ki komuna Shuto Oizari thaj sastipaskiri protektiva. Ko akava rodljaripe thaj ponodori khuvenape e problemeja pokinibe o sastipaskere bukja ko vakti taro khamnipe thaj palo khamnipaskere pregledija ko Ginegologija.

Pobuter bashi akava rodljaripe shaj drabarena ko akava link

Карта со оцена од заедницата 2020 година

Dikhen video lafikeriba e Salija Bekir Halim tari Inicijativa bashi romane dzuvlja komuna Shuto Orizari

 


Sali MemedDecember 14, 2020
donacija4.jpg

2min115
Direktno arka bashi nasvale taro COVID 19 – paketija dezinfekciona srestvencar, paketija hajbaske, vitaminska terapija paketija, thaj pul oksimetar.
Shurakerindoj taro Dekemvri thaj naredna 3 masekoja ka delinen pe paketija ko uchipe taro 50 ooo evrija donirime taro Roma InitiativeOffice/ Open Society Foundation Berlin.
Akala paketija ka ulavenpe bashi nasvale taro COVID 19 thaj lengere familije save tane taro bari arka lenge vakerela o dizjakorosherutno tari komuna Shuto Orizari Kurto Dudush ko havljariba ko Plo Fb profili bashi akaja donacija.
“O Potrebe tane bare, na salde ki komuna Shuto Orizari , i arka so dengjamen o donatorja si tiknevakteske, adalaleske daja mesazo thaj apelirinajate bajrarelpe o angazmani tari them ko akava drumo sar je taro efektivna merke basi prevencijataro Covid 19 thaj lakere posledice, ulavdo ko najraniva kategorije ko dizutne. Agjar direktna merke kori o diuztne ka ovelamen povidliva rezultatija ko spraviba akale pandemijaja”, vakerela o Dudush bashi akaja donacija.

Sali MemedDecember 14, 2020
REDI-Summit-program-1280x1810.jpg

2min73

The Roma Entrepreneurship Development Initiative1

is proud to announce the REDI Summit 2020!
REDI Summit is a high-level event, bringing together government officials, representatives of European
institutions, international organizations, Roma entrepreneurs, the REDI business club and Roma civil
society.
The event will take place between 15th and 17th of December 2020, with panel discussions from 10:00
– 12:00 and 13:00 – 15:00 CET. The speakers and the participants will have the opportunity to engage in
a series of debates, presentations and discussions that aim to shed light on the economic situation of
Roma communities in Romania, Serbia, North Macedonia and Bulgaria and establish grounds for future
cooperation among REDI and stakeholders.

The event will be hosted online and can be viewed live on REDI’s Facebook page, between 15-17 of
December. Make sure you follow our page, facebook.com/redi2018, and you will get notified when we
go live.

REDI Summit will address key topics such as:

1. Challenges and perspectives on economic inclusion of Roma, with a focus on informal economy:
National events in Romania, North Macedonia, Serbia and Bulgaria.
2. Microfinance as a financial inclusion tool for Roma communities.
3. Roma in Green Economy.
4. The role of digital tools for business in the post COVID-19 age.
5. Recovery and resilience plan for Europe – role of Roma.
6. Roma businesses in the COVID -19 pandemic crisis and Roma Business Clubs.

For further details and information, please contacts us at:
Email: summit@redi-ngo.eu


Sali MemedDecember 2, 2020
118787601_110138420819790_814647334980939682_n.png

2min115

Нови решенија за старите проблеми“ (НСОП), финансиран од грантовите на ЕЕА и Норвешка, има за цел поддршка на ромските заедници во прилагодување и спроведување на проекти за вклучување и зајакнување, кои веќе биле успешно испробани и тестирани од други партнери. Одобрен е нов проект на нашата мрежа за финансирање преку ЕЕА и Норвешките грантови за регионална соработка: Нови решенија за старите проблеми – размена на нов вид пристапи во областа на интеграцијата на Ромите се фокусира на приоритетните сектори социјална инклузија, вработување на млади и намалување на сиромаштијата. Проектот ги обединува членовите на мрежата ЕРГО од земјите-кориснички на ЕЕА / Норвешка грантови, вкупно 11 партнери или една третина од сите членки на ЕРГО! Додека проектот ќе го води Нево Парудимос од Романија, други партнери доаѓаат од Литванија, Унгарија, Бугарија, Албанија, Словачка, Босна и Херцеговина, Турција, Украина и Чешка. Секретаријатот на мрежата ЕРГО ќе ја поддржи целокупната координација и управување со проектот и ќе ги води нејзините активности за застапување во ЕУ.

„Нови решенија за старите проблеми“ (НСОП) има за цел поддршка на ромските заедници во прилагодување и спроведување на проекти за вклучување и зајакнување, кои веќе биле успешно испробани и тестирани од други партнери, да создадеме поповолно опкружување за приодите одозгора нагоре кон интеграцијата на Ромите, кршејќи го магичниот круг на цинизам дека „ништо не може да се промени“.

Проектот „Нови решенија за старите проблеми – размена на нов вид пристапи во областа на интеграцијата на Ромите“ е финансиран од Исланд, Лихтенштајн и Норвешка преку ЕЕА и Норвешкиот фонд за грантови за регионална соработка. Грантовите за ЕЕА и Норвешка се финансирани од Исланд, Лихтенштајн и Норвешка. Грантовите имаат две цели – да придонесат за порамноправна Европа, социјално и економски – и да ги зајакнат односите помеѓу Исланд, Лихтенштајн и Норвешка и 15-те земји-кориснички во Европа.                           

Регионалната Ромска Образовна Младинска Асоцијација Од 24 -26 ноември 2020 одржа онлајн тренинг на тема “Презентациски и комуникациски вештини” Во рамките на Проектот „Нови решенија за старите проблеми – размена на нов вид пристапи во областа на интеграцијата на Ромите“ е финансиран од Исланд, Лихтенштајн и Норвешка преку ЕЕА и Норвешкиот фонд за грантови за регионална соработка.

На работилницата учествуваа околу 30 учесници од сите 11 партенер организации од Романија, Северна Македонија, Литванија, Унгарија, Бугарија, Албанија, Словачка, Босна и Херцеговина, Турција, Украина и Чешка.

    

Првиот ден од работилницата на 24 ноември фокусот беше ставен  на презентациски вештини  добивме многу нови совети и трикови за тоа како најдобро да ја промовираме нашата работа за  вклучување на Ромите и борба против  антициганизам. Со нашиот експерт Димитриј Михајловски.

На 25 ноември беше предвиден ден за Обука за презентациски и комунакциски вештини.

Со помош на новинарот (нашиот експерт) Сунаи Сабриоски, учесниците  има шанса да ги подобрат своите комуникациски вештини – враќање на основите и разбирање на клучните елементи, разбирање на важноста од одржување на ефективен напис / говор / вежбање.

 

Додека третиот ден на 26.11.2020 се одржа средба помеѓу партнер организациите на која се разменуваа мислење на кој начин да ги искористат претходно стекнатите комунакициските и презентациските вештини, како и за идните планови кои ги има предвидено секоја партнер организација за реализирање на проектот.

 

The project “New solutions to old problems – exchange of new type of approaches in the field of Roma integration” is funded by Iceland, Liechtenstein and Norway through the EEA and Norway Grants Fund for Regional Cooperation.

 



Bašo Amenge


Grupa taro terne Roma intelektualcija, novinarija, web dizajnerija, tehničarija, montažerija thaj javer personali savo so isilen baro iskustvo ki piri buti rodingje te keren nesto nevo ko mediumsko internet than ki Makedonija. Palo beshiba ko sostanok taro timi taro 24vakti.mk angjape decija kaj ko akava momenti falinela jek romano web tv portali savo ka nudinel pravilno, kvalitetno, informacija baši o Roma. Adaleske formiringape o www.24vakti.mk  ko adava sostanok čivgjem akala celija thaj pričine soske te formirina o jekutno romano web tv portali 24vakti.mk

24Vakti © Copyright 2015 – 2019, Sa o nijamija si protektirime