Sali MemedDecember 5, 2019
men.jpg

1min69

Македoнската престолнина Скопје ќе биде домаќин на Светско фудбалско првенство за непризнаени држави, региони и нации идната година, а во Конфедерацијата (КОИНФА) на независни фудбалски асоцијации кои не се членки на ФИФА и УЕФА, членува и ромската заедница.

Ромите се обединија од целиот свет и веќе формираа фудбалска федерација на чие чело претседател е скопјанец.

Мерфин Демир е претседателот на ромската фудбалска федерација, кој уште пред распадот на Југославија емигрирал со семејството во Германија и сега живее во Диселдорф.

„Израснав во Шутка, во тоа време уште беше Југославија. Тогаш Шутка беше поинаква, можеби би претерал, ама беше најубавиот дел од Скопје – беше неверојатно зелено. Тогаш беше совршено за момче како мене, имавме двор, игравме на улиците, зашто едвај да имаше сообраќај. Беше убава и рурална средина, која се изгуби низ годините. Во 1988 година, моите родители решија да си заминат, јас имав седум години. Се качивме на воз и тоа ми изгледаше како една голема авантура, едно патешествие. Претходно никогаш не бев подалеку од Македонија, а ја оставивме Југославија. Не ни сфаќав дека ќе одиме да живееме во друга земја. Побаравме азил и ни одобрија постојан престој врз база на хуманитарната основа од 90-те, кога Југославија се распадна со крвавите војни“, вели Демир.

Светското првенство за непризнаени земји е предвидено да се игра од 30 мај до 7 јуни во македонската престолнина и на него треба да учествуваат 16 екипи од земји и региони, кои помалку или повеќе се познати (Абхазија, Јужна Осетија, Донбас, Луганск, Квебек, Северен Кипар…).

Ромската заедница сега за своја промоција ја гледа шансата преку фудбалот да се презентира пред светот, а фудбалот го гледа како шанса за – свој идентитет!

„Јас имам многу соништа, ама најголемиот е да бидеме силна федерација на Ромите во КОИНФА. Знам што можеме, а знам дека можеме и многу повеќе. Знам дека преку фудбалот можеме да ги промовираме Ромите. Фудбалскиот тим е нешто што создава идентитет, а јас сум убеден дека тоа го правиме на вистински начин, создаваме идентитет, со зацврстуваме и го презентираме пред светот“, додава Демир.

Скопјанецот израснат во Шутка често го посетува родниот град за кој пред Конфедерацијата (КОИНФА) порача дека е прекрасен и дека му недостига секојдневието во Скопје.

„Последен пат бев во Скопје во 2018 година и морам да кажам дека сум обземен секојпат кога ќе се вратам. Ми фали тој мултикултурализам, тој секојдневен живот во Скопје, кога наследството, етничката припадност или јазикот и пасошот немаат никаква улога. Јас во Скопје сум како турист, не ни знам келнерот дали е Македонец, Албанец, Ром… А и не е важно, во Скопје сите се пријателски расположени. Во Скопје чувствувам среќа“, потенцира Демир.

 

https://sport1.mk/fudbal/svet/romite-od-cel-svet-formiraa-fudbalska-federacija-chij-pretsedatel-e-makedonec?fbclid=IwAR0898sUVKxUO-7yOSVdH91EHQE8qtiWnDhyLJYZHh_pI-SwFPlaIbQxSM4


Sali MemedDecember 4, 2019
Sali-tetara-1280x720.jpg

7min30

The Tajsa Prize honors an outstanding Roma individual who is enriching Roma arts and culture, embodies the founding principles of ERIAC, drawing inspiration from Roma cultural heritage while shaping and re-inventing forms of Roma cultural expressions for the next generation.

The Tajsa Prize is very special – it is sponsored entirely through the membership fees of ERIAC associate members, to nurture the spirit of community support, investing into Roma talent and creativity. The endowment of the Tajsa Prize in 2019 is of 5200 euros.

From all nominations submitted by ERIAC community – associate members, Barvalipe Academy members and Board members –  a pre-selection committee selected 5 finalists.

We are proud to reveal the finalists for the Tajsa Prize 2019 (in alphabetical order):

 

Árpád Bogdán (Hungary)

Born in 1976 in Hungary, Árpád Bogdán is a film director and writer, known for Genezis (2018), Boldog új élet (2007) and Gettó Balboa (2018). His feature film received a special mention from the Berlinale’s Panorama jury in 2007, was shown in Toronto and Karlovy Vary, and won several awards in Europe. He is also a painter and has published several works of poetry.

 

 Hamze Bytyçi (Kosovo/ Germany)

Hamze Bytyçi is actor, director, performer and pedagogue. He is the chairman of RomaTrial and founder of different in initiatives like the Herdelezi celebration in Berlin, the annual international youth commemoration on 2nd August at Auschwitz (since 2010) and Berlin (since 2013), the AKE DIKHEA? Festival of Romani Film. In 2018 he was co-curator of the 1st Roma Biennale COME OUT NOW!. He performs in his live shows “Hilton 437” and leads youth projects like the “Balkan Onions” film school. Since 2016, he is member of the Berlin board of the party Die Linke.

 

Robert Gabris (Slovakia/ Austria)
Robert Gabris was born in Slovakia, lives and works as a freelance artist in Vienna.Gabris deals with drawing and engraving,   describing the content of his work as a socially critical, political and activist confrontation with identity issues and new perspectives of the Roma in the European context.Starting point of his work are new experimental forms of drawing as a resistance against exclusion, homophobia and racism.

 

Selma Selman (Bosnia and Herzegovina)
Selma Selman, an artist and activist, was born in 1991 in Bihac, Bosnia and Herzegovina. Her work embodies the struggles of her own life as well as her community, employing a plethora of media such as performance, painting, photography and video installations. Her aim is to break down the prejudice which essentializes her community to the lowest common denominator denying them the right to self expression. Selma is a founder of the organization ”Get The Heck To School” whose aim is to empower Roma girls all around the world who faced the ostracization from society and poverty. Lives and works in the USA and Europe.

Alina Serban (Romania)

Alina Serban is an award-winning actress, playwright and director. Born in 1987, Serban grew up in Bucharest, Romania. For her first leading role in cinema, Serban stars in Marta Bergman’s feature film ‘Alone at My Wedding’, which

premiered at the Cannes International Film Festival in 2018 and earned her several Best Actress awards. As a playwright, Serban pioneered Roma feminist political theater, with three plays to her name by the age of 29, including ‘The Great Shame’, Romania’s first play about the taboo topic of Roma slavery, becoming the first Roma woman director to have a play included in the permanent repertoire of a state theatre in Romania in 2018.

The International Jury composed of Barvalipe Academy members and in consultation with the ERIAC Board, will announce the winner of the Tajsa Prize during the Prize ceremony on December 9, 2019 in Berlin.

The evening program of the Tajsa Prize Ceremony is organized as a concluding event of the “Roma Tangible Heritage Network” project, financed by the Federal Foreign Office, Germany. The event will count with the presence of entire ERIAC community – including over 80 ERIAC associate members, participants of the ERIAC General Assembly – as well as international diplomatic and political supporters and allies. The Ceremony will feature a concert of the world-renowned flamenco pianist David Peña Dorantes with guest appearances of flamenco singer María José Llergo and Hungarian Roma singer Monika Lakatos.

 

 

 


Sali MemedNovember 22, 2019
POSTER-final-1280x876.jpg

1min36

Ko 28 noemvri ikerelape o dešto ikeribe e festivaleske ROMA FEST ko Nacionalnikani opera thaj Balet. Akava drom o ROMANO ILO lafidela kaj ka ovel čačikano kulturaki muzičko čipota ki Utarali Makedonija. Ko duj kotora ka ovel ulavdo o koncerti kote so kupa taro romane muzičarija ka bašalen e romane thaj e naromane umetnikonge: Vlatko Stefanovski, Ibuš Ibraimovski, Sašo Gigov Giš, Ernest Ibraimovski, Lenče Dimovska thaj Ernest Ibraimovski. Dujto kotor taro koncerti si ulavdo baš o sumnaleskoro bras bend DŽAMBO AGUŠEVI.

O organizatori vakerela kaj akava ikeribe ka sikavel kulturno koncerti kote so ka šaj te uživinel i publika. Kamava sarine familijarno te aven te dikhen thaj te godidenpe sar so sine angleder nekobor berša sar so kerelape sine o festivali ŠUTKA FEST, vakerela o Branislav Petrovski.

O khujbe si bilovengoro ko akava koncerti a o karte šaj lenape ko kontakti 077 – 700 505.

O 24 Vakti, sahni manifestacija ka notirinel thaj palo odova ka sikavel ko piro sajti.


Sali MemedNovember 11, 2019
Janus2.jpg

3min111

U Vladičinom Hanu i Surdulici se od septembra meseca 2019. sprovodi projekat „Unapređenje kapaciteta dece romske nacionalnosti za obrazovnu inkluziju“ koji sprovodi Udruženje Roma intelektualaca, a finansira Romski Edukativni Fond-Budimpešta.

Ko Vladichki Han thaj Surdulica taro Septemvri 2019 bersh implementirinelape o proekti Bajrariba o kapacitetija taro romane chave bashi edukacijakiri inkluzijasavi so realizirinelala i O Khedipe Roma Intelektualcija , dzikote si finasirimi taro Romano edukacijakoro fondi – Budimpeshta.O projekti astarela 90 chave taro 5 dzi 8 klasi ko fundavo fokus kori priprema bashi poloziba testi bashi matura, kote so obezbedibaj asikljovibakoro pribor thaj rancija.

Ki Surdulica thaj ko thana taro romano edukacijakoro centro thaj ko Vladichki Han ko thana URI sakova Savatone taro 10-17 o ari ka ovel organizirime rabotilnice bashi dziperdi siklana bashi korisnikija taro proekti.Isijamen sikavno taro predmetija : Srbijakiri chib, matematika, fizika, hemija, biologija, istorija thaj geografija koleja so ka keen buti e chavencar. Lungovakteskiri ciljo amare khedipaskoro si o chave te oven kotor taro edukacijakoro sistemi , te hramonenpe thaj te agorkeren mashkaruni sikljovni thaj pakjaja kaj kaj dzan ponodorig e edukacijaja. Odoleske ka kera buti e jerijencar, e sholencar, thaj sao zainteresirime manusha ko akava khedimalo ciljo, vakerela i medzerka taro proekti Jovana Mihajlovic Mijaovic

O Prezidenti Janus Kurtic potpukovniko ki penzija vakerela“ taro 2011 bersh kana  shurukergjem bukjaja dzi akana amaro khedipe kerela buti ki inkluzija e e romane chavengiri .Taro adava periodi dzi akana o mashkarune siklovne taro romane chave si trinfori pobut

Ko alaka duj komune Vladichki Han thaj Surdulica dzana ko mashkarune siklovne 120 Romane chave dzikote ki fundavni edukacija 479 chave sar thaj 8 ko Fakulteti . O siste ikerela i inkluzija, dzikote o Khedipe Roma intelektualcija sine kotor tari implementacija ko lokalno nivelo, saporto bashi i romani khedin, informiriba dejba arka ko nijamale konsilidejbaskiri arka thaj prektno angaziriba. Garvasijale sijem so isijamen khedamo sukcesi thaj pakjaja ko pobare evidentija ko avutnipa.

Savatone ko naklo kurko ko thana taro URI ko Predovca, Vladichki Han oficijalno si pravdo. O nastan sine anglal o pobuer zasegnipe riga ko sasto proekti. Prezentirimo o proekti , o angairiba taro khedipe o ciljevija othaj o aktivnostija save so ko akava momenti kerelalen o Khedipe.


Sali MemedNovember 5, 2019
romi_proslava3-1280x960.jpg

1min379

Sebepi e romane čibjakoro dive, i Partija Romengere Demokratikane Takatija, e romane dzijaneske bahtakerela o avdisutno dive, pakjaibaja kaj ko sig vakti i romani čib ka ovel siklanakiri čhib ko fundavne sikljovne ki sahni phuv. Te arakhel pe i čib jeke dzijaneske si taro baro dzanlipe thaj ko jek  sa majbut te istemalkerel pe ki sakodiveskiri komunikacija maškar o Roma.

По повод денот на ромскиот јазик, Партијата Демократски сили на Ромите, на сите Роми им го честита денешниот ден со надеж дека во скоро време  ромскиот јазик ќе биде наставен јазик во основните училишта низ цела земја. Зачувувањето и негувањето на мајчиниот јазик е од особена важност, како и секојдневната  комуникација межу  Ромите на ромски мајчин јазик.


Sali MemedNovember 5, 2019
4F2A9856-1280x853.jpg

3min1221

Почитувани припадници на ромскиот народ,

 

Дозволете ми на почетокот најнапред да си го честитаме светскиот ден на ромскиот јазик и да посакам уште долго и вечно да живее нашиот јазик кој како аманет е оставен од нашите предци и пренесен преку генерации.

Ромскиот јазик е важен индикатор за припадноста кон ромската заедница а неговата употреба треба да се заснова врз принципот на самопределоноста и чувството за идентитет. Во светот каде популаризацијата и асимилацијата длабоко навлезе во севкупното општество, ромската заедница е најмногу погодена од процесите на глобализацијата поради немањето на сопствена територија и институции кои ќе го негуваат идентитетот. Демократските општества отсекогаш посакувале да создадат кохезија и меѓукултура и интеркултура но сепак глобализацијата во која се наоѓаат Ромите, доведува до губење на традиционалните и културните вредности што се основна одлика на идентитет на секој народ.

Единствено, што сеуште опстојува е јазикот кој и понатаму останува важен фактор при идентификација и припадност кон одреден народ.

Ромскиот јазик (изворно: rromani ćhib), е мајчиниот јазик на Ромите и потекнува од старо индискиот јазик Санскрит. Иако во различни земји, различно се зборува мајчиниот јазик, сепак останува основата на јазичната морфологија и фонетика. Сеуште во одредени групи во Франција (Кале, Manush), во Германија (Синти), Македонија (Roma), може да се најдат во употреба зборовите и речениците: “Sar san phrala“ (Како си брате), “So keres“ (Што правиш), chaj(y), chavo, jekh(yekh), duj, … (девојка, дете, еден, два …..).

Јазикот како основно средство за разбирање, а во нашиот случај, и основен елемент за себе идентификација, неопходно е и понатаму да продолжи континуирано да се употребува во сите сфери во општеството. За жал, употребата на ромскиот јазик во образованието и понатаму останува горчливо прашање кој треба да се реши, но за ова неопходна е консолидација на сите засегнати страни како од политички аспект така и од страна на невладиниот сектор но важен и пресуден аспект е образовниот кадар на Роми наставници. Верувам дека периодот што следи, заедно ќе го афирмираме ова прашање на највисоко ниво а приоритет ќе биде отворање на катедра на ромски јазик.

На крај, дозволете да завршам со реченицата: “Индивидуалните сили не се помоќни од народот“ Неопходна консолидација и заедништво со цел решавање на сите прашања поврзани со нашата заедница во Северна Македонија.

ЧЕСТИТ НЕКА Е СВЕТСКИОТ ДЕН НА РОМСКИОТ ЈАЗИК, 5 НОЕМВРИ

Пратеник во Собранието на Република Северна Македонија

Г-дин АМДИ БАЈРАМ

 

”””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””’

 

Sajdime prepurtune ko romano džijani,

Mukhen ko šuru, majnaglal te bahtakerav o maškardžijanesko dive e romane čhibjako thaj te kamav panda lungo thaj savaxtutneste te dživdinel Amari čhib savi so si amaneti taro amare dada thaj čhib savi so si vakerdi kustikendar.

I Romani čhib si importanto indikatori baš preperutnipe ki romani khedin a lakoro istemalkeribe zaruri si te ovel telal ko principija baš korkoripreperutnipe thaj hemibe bašo identiteti. Ko sumnal kote i popilarizacija thaj i asimilacija horeste khuvgja ko sasoutno dživdipe, i romani khedin si majbuteder astardi taro procesija tari globalizacija sebepi o nanipe plesutni teritorija thaj institucije save ka arakhen amaro identiteti. O demokratikane sasoutnipa sakana mangle te keren kohezija, interkultura thaj maškarkultura, numaj i globalizacija kote so arakhljovena thaj o Roma, angja dži ko hasarripe e tradicijake thaj e kulturnikane barvalipnaske sakone džijaneske. Palem, odova so ačhola thaj majodori si i čhib savi thaj majodori ačhovela importantno faktori ki identifikacija.

I čhib sar fundamenti baš haljovipe, a ki amari čipota, thaj fundavno elementi baš identifikacija, zaruri si thaj majodori te kontinuirinelpe te lafikerelpe ko sa o svere taro sasoutnipa. Bezehaske, o istemalkeribe e romane čhibjake ki edukacija thaj majodori ačhovela kerko pučibe savo valjani te anolpe leske decizija, numa baš odova zaruri si konsolidalija taro sa o riga. Politikano aspekti, biradžakere organizacije numa thaj o romano sikljovibasko kadar. Pakjava kaj ko vakti so avela, barabarutne ka afirmirina akava pučibe ko majučo nivelo a prioritei ka ovel te phravelpe katedra ki romani čhib.

Ko agor, ka agorkerav jeke lafea: O indivudualna takatija nane majbare taro džijani.Zaruri si konsolidacija thaj barabarutnipe resarinaja te čhinavenpe sa o kerke pušiba romane ki Utarali Makedonija.

BAHTALO, LUNGO THAJ SAVAHTUTNO MAŠKAR DŽIJANESKO DIVE E ROMENGO, 5 NOVEMBRO

 Deputati ko khedipaskoro kher ki Utarali Makedonija

Rajo AMDI BAJRAM

 


Sali MemedNovember 5, 2019
51784_012.jpg

1min126

По повод Светскиот ден на ромскиот јазик, г-ѓа Марија Пејчиновиќ Буриќ, генерален секретар на Советот на Европа , ги повикува земјите-членки на Организацијата да го препознаат, заштитат и промовираат ромскиот јазик, што претставува составен дел од нашето заедничко европско културно наследство .

Ромски е јазик на 10-12 милиони Роми кои живеат во Европа. Ако остане незаштитен, јазикот и уникатното културно наследство е загрозен и Ромите ќе бидат лишени од клучна компонента на нивниот идентитет. Неопходно е да се создадат нови можности за младите луѓе.

Земјите-членки исто така се охрабруваат да ја признаат Европската повелба за регионални или малцински јазици (ECRML) како европски јазик.

Советот на Европа го поддржува унапредувањето и наставата на ромски јазик и изработи Рамковна програма за ромски јазик (ЦФР).

https://www.coe.int/


Sali MemedNovember 5, 2019
SDRJ-2019.jpeg

1min113

Deš berša sajdipe e Romane čhibjako  ani Republika Hrvtaska tavdindor  tar  2009-2019 berš.

Unija tar Roma Hrvatska Kali Sara thaj sar i kancelarija  tar e Deputatetski ani Hrvatska Veljko Kajtazi, konsileskere manušensar tar Roma organizirinelapes  baro nišankeripe thaj sajdipe e Sumnalesko Romane čibjako dive savo resarela  tar avdive 4 thaj 5 dive  tar čhon Noemvri ano Zagreb.

Avdive isi hemime turlije aktivitetija tavdindor  tar kulturake thaj edukativnikane čipote, teatroja, drabaraibe romane gilja, thaj panda but avera čipote,  save resarena  ano sasto dive e Zagrebosko, aso o tajsuno dive muklapes  ano jekto fori thaj o anavkerdo parko sar dive e Romane čibjako thaj odova ano mukhibe akale parkoske lela than  o Šerutno e Zagrebesko o Milan Bandik, O deputati  Veljko Kajtazi thaj o presidenti tar organizacija Kali Sara i rajni Suzan Krčmar.

 


Sali MemedNovember 5, 2019
72460820_270185753895699_3444884373520777216_n.jpg

1min150

Министерот без ресор задолжен за имплементација на Стратегијата за Роми 2014-2020 Музафер Бајрам , денес учествуваше на Регионална конференција за примена на регионална методологија за мапирање на ромски населби која се одржува во Сараево во организација на иницијативата Интеграција на Роми 2020.

Во своето поздравно обраќање Министерот Бајрам ја поздрави иницијативата за примена на регионална методологија за мапирање на ромските населби и истакна декапримената на оваа методологија ќе обезбеди основна база на податоци и потреби по кои властите во земјите од регионот ќе ги креираат своите политики и приоритети.

„Република Северна Македонија е заинтересирана да биде дел од понатамошниот процес на финализирање на оваа регионална методологија, нејзино пилотирање и целосно спроведување.Но најбитното од примената на оваа методологија е конечното користење за формулирање добри и системски политики за подобрување на состојбата на Ромите на патот на Република Северна Македонија кон членство во ЕУ“ истакна министерот Бајрам.

Примената на оваа методологија ќе ги податоците околу големината на станбените единици, пристапот до инфраструктура (електрична енергија и водоводна мрежа), статус на сопственост, легализација, вид на конструкција/градба и сл.

Ваквиот системски пристап на решавање на проблемите во делот на домување ќе биде уште еден чекор кон исполнувањето на целите од Регионалната декларација за интеграција на Роми, која беше усвоена во рамки на Самиот на лидери во земјите од Западен Балкан во Познан на 5 јули 2019.


Sali MemedNovember 5, 2019
romani-chib-1280x720.jpg

1min100

I Romani čhib si dajakiri čhib e Romenge. Oj si kotor taro indoarisko čhibja, jali kvalifikaciaja em ko centralnoindisko čhibja jali utarpaščimale indoarisko čhibja. But droma si kvalificirime em sar ekstra ćhibjakoro klaso sebepi baro numero paše čhibjakere varijacie.

Premal ISO standardoa I čhib si čhivdi ki grupa makro čhibja em si kerdi taro efta telel –čhibja jali bare dijalektia. Majbaro dijalekto si o vlaškoromano kote si paše 1.5 milionia so keren le lafi, palo odova avena o balkanskoromane, karpatskoromane, sintskriromane, velškoromane o kalo finsko than o baltičko romane

Romani abeceda
I romani abeceda si poimo so akceptirinel nekobor latiničko hramosariba so istemalkeren pe ki romani čhib thaj olakere dijalektia. I Romani čhib dži ko 20 veko na sine hramosaribaskiri čhib , trujal so o avgo hramosardo dokumento ki romani čhib datirinela taro 1542 berš.
Ko athinalipa odolestar kote kerel pe lafi agjaar varirinel em I romani abeceda, a akana si ko thavdipa standardizacia e romane čhibjake emhramosariba.



Bašo Amenge


Grupa taro terne Roma intelektualcija, novinarija, web dizajnerija, tehničarija, montažerija thaj javer personali savo so isilen baro iskustvo ki piri buti rodingje te keren nesto nevo ko mediumsko internet than ki Makedonija. Palo beshiba ko sostanok taro timi taro 24vakti.mk angjape decija kaj ko akava momenti falinela jek romano web tv portali savo ka nudinel pravilno, kvalitetno, informacija baši o Roma. Adaleske formiringape o www.24vakti.mk ko adava sostanok čivgjem akala celija thaj pričine soske te formirina o jekutno romano web tv portali 24vakti.mk

24Vakti © Copyright 2015 – 2019, Sa o nijamija si protektirime