Sali MemedOctober 26, 2020
Nadir.jpg

5min91

Muklja amen o Amdija. O Devel rahmeci te del les inshallah!

Kana jek manush mukel I dunjaja, e manushen si len tradicija te vakeren shukar vorbe bash svako rahmetlija. E Amdijaske thaj leskere opuseske sar Rom, manush, biznis thaj politikano lideri naj amen nitu ka ovel amen dovolno shukar vorbe kana ka das vorba oleske! E Amdijaskeri buti sine thaj ka achol pobari amare vorbendar! Svako amen so dzanaja le, ko pobut ko pohari, ikeras jek kotor tar e Amdijaskoro chacipe thaj kontribucija e Romane puchibnaske ki Makedonija.

E Amdijaja pendzardilum ko 2001 bersh, ko vakti ked sine o konflikti e chibanencar. Avilo ki amari organizacija (Sonce) ki te anel arka e Tetovakere Romenge. Nakljam sa o mahale, ki svako mahala araklja pe e phurencar thaj ternenca, vakergja lenge te na daran, te achon khere a sa so valjani hamnaske ka kerel organizacija thaj lobi pere kapaciteteja. Na lepergja ka rodav tari drzava.

O dujto drom so dikljum ma e Amdijaja sine pal o duj bersh, ked thabile 4 khera ki Teluni mahala. Kergja urgencija o institucije te den finansisko arka e familijenge. Pestar dingja 2000 euro, akhargja nekobor kompanije te anen gradezno materijali sar donacija. Odova dingja amen zor te keda arka tar o Roma ki Tetova. Duje masekenge o romane familije kerde pe khera.

Ko 6to Maj 2013, arakljam amen ko Beograd, so Parlamenti e Srbijakoro. O Amdija thaj o Samka sine amare duj deputatja ko Parlamenti ki Makedonija, thaj odole mandateja line than ki Romani Interparlamentarno Organizacija. Sine Romane deputatja tar I Srbija, Kroacija, Slovakia, Rumunija, Ungarija. E Srbijakoro prezidenti Tomislav Nikolic dengja politicko arka bash akaja inicijativa. Ikerav ki mi godi ked o akharde misafirja khuvenas ki sala ko Parlamenti ko Beograd, amare Romane deputatja docakerenas sa e misfirjen. But shuzho momenti sine te dikhe amare deputatjen tar I sasti Evropa ki jek than. O Amdija sine pash o Veljko Kajtazi (Kroacija) thaj o Srdjan Shain (Srbija). Odova bersh me kerav sine buti ki OSF fondacija, so amare parlamentarno deputetja dine respekti vi akhargje man thaj but Romane aktivistja. Ked arakhljum man lenca, dendoj vas svakoneske, o Amdija kergja pherjas, vakerindoj e Veljkose thaj e Shainese – “avela amaro ministri bash internacionalna bukja”. O Veljko reagiringa leske kaj I ideja si shukar vi ked ka kera amari romani rashtra si amen but kapaciteti thaj manusha akale pozicijake.

Palo o jek bersh, ko 2014, e Amdijasa dilkjum pe ko Skopje. I OSF programa kaj so keravas me buti sar menadzeri dingja tehnikani thaj finansisko arka e komuna ki Shutka kaj te implementiren regionalno proekti, finansirimo tar-I EU. Odova sine angluno baro proekti ki komuna, momenti so o Amdija pengjargja sar but imortantno fakti bash o anglunipe e Romengoro ki Shutka. O Amdija buteder droma vakergja mange kaj ov garantirinela I implementacija thaj o kvaliteti e proektese. Lesiri garancija ine ki po than sose ko agor e proekteskoro sjam sine jekhetane ki finalno konferencija ko Skopje, kate sa o thema thaj participantija  vakerde peri satisfakcija tar-o proekti. Odova ine paluno drom so dilkjum ma lesa. Bahtakergja mange I nevi pozicija sar direktori ko REF, vakergja kaj zasluzingjum la, I kaj uvek o vudara leskere partijakere thaj e komunakere ki Shutka ka oven phravde e REF-eske thaj e romane studentjenge.

Pendzarindoj e Amdija katar me direktno kontaktja, mire impresije bash leste sar manush si but shuzhe. Ov sine manush so dzanelas te kerel komunikacija svakonesa, na ikerelas pes barikane, ni pa sine le interes te sikavel pi zor. Sine galantno manush, bare ambicijencar thaj idejencar, kolen realiziringja sar so manglja. I dzamija so phiravel leskoro anav achili sa e Romenge phravdi. E Devleskoro kher ki sa akala bersha andja ko dini thaj zorjakergja o Imani bute Romenge tar-I Shutka. Odova drom thaj e Devleskoro kher achilo amenge a leske ka phravel e Dzenneteskere vudara, Inshallah.

Kolumna Nadir Redzepi


Sali MemedOctober 13, 2020
Rufat.jpg

1min78

Erati agorkergja o glasiba trujal i platforma GRAND ONLINE kote so ki emisija ” NIKAD NIJE KASNO ” tari GRAND PRODUKCIJA lejla thaj o Rufat Selim – Roki taro Shuto Orizari

i emisija sine premierno Nedela kote so pali emisija kote so o Rufat Selim na khuvgja direktno, numa avazencar taro Roma thaj na Roma kote sine 24 arija than te delpe avazi o Rufat Roki 10 % povishe taro dujto kandidati  khuvgja ko Finale ki emisija ” NIKAD NIJE KASNO” kote so sinele 47,99% but pobut javerendar..

O finale ka ovel  1 Noemvri 2020 bersh

Akava sikavela kaj o Roma shaj koga mangena akcije te keren bashi sukces/ uspeh shaj ovena ko jek than !!!

 


Sali MemedOctober 11, 2020
00_84.jpg

4min77

По десет години специјална политика за Ромите, билансот е оскуден. Европската комисија сега со нов обид: со нов План за малцинства треба сѐ да стане подобро.

Досегашната стратегија на Европската унија за интеграција на нејзиното најголемо етничко малцинство, Синти и Роми, односно луѓе со ромско потекло – не успеа. По десет години специјална политика за Ромите, ресорната еврокомесарка за европски вредности, Вера Јурова, неделава извлече депримирачки биланс. „Искрено, во изминативе десет години не направивме доволно“, рече Јурова во Брисел.

Трајната дискриминација на 6,3 милиони Ромиво земјите членки на ЕУ е грда лузна на европската совест, вели Јурова. Ова сега треба да се промени, најави еврокомесарката. Со нов десетгодишен план властите во Брисел сакаат да ги натераат земјите членки да им овозможат и на Синтите и Ромите исти услови за живот, образование и права како и за останатите граѓани.

Притоа, во фокусот веќе не е „интеграција“, туку „инклузија” и еднакво учество на Ромите, се вели во стратешкиот документ на Европската комисија. Под терминот „Роми“ ЕУ ги опфаќа сите групи како Роми, Синти, чергари и други.

Romoe Franz (Hans Lucas/imago images) Ромео Франц: Секоја земја мора да се бори со антициганизмот

Инклузија наместо интеграција

Ова барање исто така го покрена германскиот европарламентарец Ромео Франц во разговор за ДВ. „Секоја земја мора да се бори со антициганизмот за да успеат плановите за инклузија. Јас го отфрлам терминот интеграција, бидејќи интеграција за секое маргинализирано малцинство звучи како асимилација. Овде зборуваме за рамномерно учество“, вели Ромео Франц. Овој пратеник од Зелените, кој и самиот е Синти, поднесе сеопфатен извештај за состојбата на луѓето со ромско потекло во ЕУ.

Антициганизмот е посебна форма на расизам и омраза која е се’ уште прифатена во многу европски општества, обвинува еврокомесарката за еднаквост, Хелена Дали, која ја претстави новата иницијатива во Брисел.

Криминализација и маргинализација на Ромите не смее веќе да се случува. На пример, 52% од сите Французи се чувствуваат крајно непријатно во соседство на Роми или чергари. Ова го покажа студијата на Европската Агенција за основни права и слободи.

Vizepräsidentin der EU-Kommission Vera Jourova (European Union) Еврокомесарката Вера Јурова го поздрави фактот дека и земјите кандидатки од Западен Балкан сакаат да се приклучат кон новата стратегија

Акциските планови треба да бидат од помош

Земјите членки на ЕУ ќе бидат обврзани во рок од една година да предложат национални акциски планови кои ЕК на секои две години ќе ги контролира, најави Дали. Тој нов десетгодишен план морал да биде пообврзувачки од поранешните, смета таа. „Досегашната дискриминација не може да се оправда”, рече Дали обраќајки се на земјите членки. Како негативни примери беа наведени Чешка, Унгарија и Словачка, каде во училиштата ромските деца се школуваат одвоено од „бели” деца. Квалитетот на наставата таму е полош отколку во регуларните училишта. Таквата сегрегација по расна основа е неприфатлива. ЕК против владите на споменатите земји дури започнала и процеси за повредување на одредбите од Договорот за ЕУ, но досега без особен ефект.

И во Романија и Бугарија, Синтите и Ромите се жалат на нееднаков третман. Комесарката Вера Јурова го поздрави фактот дека и земјите кандидатки од Западен Балкан сакаат да се приклучат кон новата стратегија. Во ЕУ живеат шест милиони лица со ромски бекграунд, а натамошни пет милиони во Европа живеат надвор од границите на ЕУ. Околу 45% од ова етничко малцинство во студија на Европската агенција за основни права и слободи рекле дека во 2018 биле отворено дискриминирани во продавници, ресторан или на работното место.

Четири петтини од сите ромски деца се загрозени од сиромаштија. Невработеноста кај младите во оваа етничка групае 62% во споредба со 10% кај останатите европски млади. Недостиг на образование е енормен проблем во подобрувањето на условите за живот, критикува ЕК.

München Bettlerin Symbolbild Zwangs-Bettler (picture-alliance/Winfried Rothermel) Поради сиромаштија, многу Роми питаат

„Задача за генерации“

Еврокомесарката Јурова раскажува дека при посети во словачки села со Роми била потресена бидејќи многу луѓе немаат пристап до тоалет, ниту до вода.

„Зборуваме за задачаза генерации, но мора од некаде да почнеме. Оти ако го табуизираме антициганизмот и го игнорираме, како што се случува со векови во Европа, нема да има подобрување, туку ќе се остане на вербални заложби и мали чекори”, вели пратеникот од редот на Зелените за ДВ, Ромео Франц, околу перспективите на стратегијата за инклузија.

Тој бара членките законски да бидат обврзани за спроведување на стратегијата. Еврокомесарките не отидоа толку далеку. И во следните десет години се упатени на добрата волја на членките на ЕУ. Во стратегијата за Ромите треба да бидат дефинирани само „минимални цели”. Ако членките не ги постигнат, не се предвидени санкции.

https://www.dw.com/mk/%D0%B5%D1%83-%D0%BD%D0%B5-%D1%81%D0%B5-%D1%83%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B0-%D1%81%D0%BE-%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5/a-55201937


Sali MemedOctober 9, 2020
FB_IMG_1602239455458.jpg

1min61

Konsili baš prevencija ani Komuna Šuto Orizari, ano paluno ikherdo dikhipe ange paluno lafi: Te sajdinen sa e ande protokolija ano sikhlovne thaj te kerelpes maksimalnikano arakhipe.

Ano aver te kerelpes promoviripe baš sasto arakhipe numa thaj te ikerelpes i prevencija mujal arakhipe tar Kovid 19.

Ka delpes vi dumo e manušenge save ka oven ani izolacija tar i rig e Komunatar Šuto Orizari, sa akala panle lafija ande si ano avdisutno bešipe e policijake bukarnencar tar SVR sar thaj o Konsili e ternengoro tar Komuna Šuto Orizari.

Izvor: Roma Press


Sali MemedOctober 7, 2020
1-1280x1002.jpg

1min39

O 17 Teatarsko  Festivali ” GARAVDE MUJA ” tradicionalno ikerelape palonilaj akava bersh ka ikerelpe Online prestave ko 24VAKTI thaj leste ka len than teatrija taro Evropa, Balkan thaj Makedonija.

Akava bersh ka len than eminentna anava  taro Teatarsko Umal.

Organizatorija si i Asocijacija ROMANO ILO dzikote sar mediumsko pokroviteli si o 24vakti kote so online kaj shaj te dikhen leste o tetarska perfomanse.

Dikhen i celo programa thaj o anava thaj teatrija save ka len than ko 17 ko niche Teatarsko festivali GARAVDE MUJA.


Sali MemedOctober 1, 2020
marichik-777x437-1.jpg

1min73

По повод писмото на европратеникот Франц Ромео, во кое се изразува загриженост за непријатниот насилен инцидент против групата на Роми кој се случи неодамна, министерот за правда Бојан Маричиќ со одговор каде се споделува загриженоста за насилниот инцидент и воедно се потенцира очекувањето за брза реакција од надлежните органи за разрешување на случајот.

-Полициските службеници кои учествуваа во случајот на употреба на прекумерна сила беа веднаш идентификувани од Секторот за внатрешна контрола, криминалистички истраги и професионални стандарди и очекувам брзо и одлучно постапување на Министерството за внатрешни работи и понатаму на Јавното обвинителство со цел правдата да биде задоволена, стои во писмената реакција на министерот за правда.

Маричиќ истакнува дека како држава ќе останеме доследни на заложбите за почитување на човековите права единствено со подигнување на свеста за прашањата што го тангираат нашето општество, но и преку санкционирање на секаков вид на насилство и говор на омраза. 


Sali MemedSeptember 28, 2020
3.jpg

1min52

Avdive o Šerutno Komunako Kurto Duduš sine ani vizita ko duj fundavne sikhlovne Phrajla Ramiz thaj Hamid, 26 juli thaj i Maškarutni Sikhlovni Šaip Jusuf. I vizita sas sa sebepeja te dikhelpes taneli hazri te tavdel e sikhlovibnasko berš 2020/2021.

Sar so vakerla o Śerutno baś Roma Press resargapes ani solucija e so trine direktorencar baš e sikhlovne tane hazri tavdipnaske o berš sikhlovibnasko numa ka valani savore barabutne te dallen dumo.


Sali MemedSeptember 26, 2020
demiri.jpg

1min123

Не постои полицаец кој во својата историја на „шлакање“, во полициска станица, да не претепа Роми (или како шо ги викаат во Битола – Ѓупци) џепароши (цитирам:) „до посер“ или „до мочање“.
Буквално!

Има една работа за која не се зборува, чинам, а доколку не се нафрли дури и на суров (необработен) начин, ќе остане соголено од можноста за подлабинска критика.

Ромите не беа само вчера натепани од полицијата, туку полицијата многу често ги тепа Ромите. Ова го знам од лични сведоштва на полицајци со кои сум другарувал во моето подалечно минато. Не само Роми, туку и зависници, односно наркомани (како шо ги викаат). Дека полицијата е супер насилна, за тоа да не зборуваме, земи предвид дека за да бидеш избран на конкурс треба да можеш физички да издржиш доста оптеретувачки задачи – 20 пати на вратило без престан, оди да те видам. Значи не го бараат Шекспир и Фуко, критичка (дрндрн) теорија и анализа, да не зборуваме за педагогија.
Во однос на Ромите, нашето општество и нашата култура е доста фашистички настроена. Само малку да разгледаме низ профилите на едно чудо луѓе кои обично пцујат по полицијата, денеска сите се редат во одбрана на полицијата и на протестот на полицијата. Како беше тоа, заврши времето на контра-протестите – ха ха ха.
Велам, треба да се кажат и структурните елементи на дискриминацијата и офрлањето на опцијата Ромите да ни бидат пријатели (φιλια – и јас малку да се напрам паметен) е всушност темелот каде треба да се гради критиката, барем од не-ромска позиција. Колку пријатели Роми имаме? Колку Роми гледаме на улица и во какви места најчесто ги среќаваме а тоа да не е контејнер, кога доаѓаат да ни ги чистат гомната (во улога на чистачи) или во болница? Каква комуникација имаме со Ромите, дали со нив зборуваме на „возвишени“ теми или со нив имаме техничка комуникација и гледаме како можно побрзо да го прекинеме односот и да си одиме? Колку ние ги посетуваме маалата и средините кадешто главно живеат етнички Роми (Шутка и Топаана во случајот на Скопје, Баир во Битола итн.)?
Тоа што последниве години одредени супермаркети (КАМ, Рамстор) вработуваат Роми е добар напредок, но недоволен. Сакам да видам Роми вработени и во ЕВН, ВИП, Т-Мобиле, и други капиталистички и некапиталистички фирми и фабрики, а нивната улога да не биде хигиеничарската туку и интелектуална и „поодговорна“ итн. И оваа критика се движи во рамките на либерал-граѓанската сфера, ама сепак е попроширена.
Да одиме подолу.
Односот на луѓето кои навиваат во овој случај за полицијата а не за натепаните Роми има историја на недоверба кон ромите. Стереотипи и предрасуди еден кош, колку сакаш. Иако статистиките кои ги немам при рака, ама се очебијни, зборуваат за тоа дека „Врие Роми во затворите во Македонија“. Некој ќе укради 500 денари, ќе помини 5 години во затвор. Некој кради милиони, ќе го поткупи цел систем и ниту еден ден нема да помине во затвор. Затворите буквално станаа шелтери за повлекување од улица на оние кои „го попречуваат нормалното функционирање на нашите животи“. Така, не-Ромите живеат раат, ги нема „штетниците“ кои им го реметат мирниот и убав живот.
Така, Ромите, живеејќи во лоши услови, државата не инвестирајќи доволно во зголемувањето на капацитетите на општините и маалата во кои живеат Ромите го намалува и капацитетот на Ромите да имаат послободна мобилна релација со останатите граѓани не-Роми. Исклучувањето од образовниот однос и пазарот на труд значи нивна маргинализација и отфрлање, надвор од институционалната покриеност, а сите знаеме дека за да учиш и да си „учен и школован“ треба татко ти и мајка ти да работат и да ти носат дома ти да си папаш и да не му ја мислиш на тие теми, да не зборуваме за бездомниците кои не се во голем број, ама тие се најприсутни во урбаната средина населена со не-Роми, кои често се и надвор од институционална покриеност.
Да не го тупам, накратко сакам да укажам на структурната дискриминација и фашистички однос кој го имаат многумина околу нас, а кој може да се детектира особено во односот кон Ромите.
За горенаведените нафрлени примери, секако дека не ги обвинувам Ромите, туку не-Ромите кои ги живеат сите привилегии кои за Ромите се многу далечни и недостижни.
Затоа, значајно е на протестот утре во Битола, а се надевам дека овој протести за ова ќе има низ цела Македонија, да излезат во поддршка на Ромите, граѓани не-Роми. Со тоа ќе направат еден чекор силен, напред. Прво ја легитимираат угнетеноста на Ромите низ сите институционални и неинституционалкни механизми кои им го причинуваат со векови. Второ, ќе удрат силно против фашистичкиот ентузијазам за одбрана на најрепресивната инстанца во државата и ќе го отфрлат стереотипот дека a priori Ромите не се виновни, барем не за да јадат ќотек.

Мариглен Демири



Bašo Amenge


Grupa taro terne Roma intelektualcija, novinarija, web dizajnerija, tehničarija, montažerija thaj javer personali savo so isilen baro iskustvo ki piri buti rodingje te keren nesto nevo ko mediumsko internet than ki Makedonija. Palo beshiba ko sostanok taro timi taro 24vakti.mk angjape decija kaj ko akava momenti falinela jek romano web tv portali savo ka nudinel pravilno, kvalitetno, informacija baši o Roma. Adaleske formiringape o www.24vakti.mk  ko adava sostanok čivgjem akala celija thaj pričine soske te formirina o jekutno romano web tv portali 24vakti.mk

24Vakti © Copyright 2015 – 2019, Sa o nijamija si protektirime